Κυριακή, 25 Ιουλίου 2021

Σχεδιασμένη ληστρική επιδρομή

 Με το παρόν κείμενο ολοκληρώνουμε το αφιέρωμα που αφορά στα 80 χρόνια από την έναρξη της επίθεσης της φασιστικής Γερμανίας κατά της Σοβιετικής Ένωσης στις 22 Ιουνίου 1941. Ο συγγραφέας του Ντίτριχ Άιχολτς (1930-2016), Γερμανός μαρξιστής ιστορικός, επικεντρώνεται σε ζητήματα οικονομίας του πολέμου, τα οποία αποτέλεσαν και το επίκεντρο των ερευνών του επί πολλές δεκαετίες, με κυριότερη, θα λέγαμε, την έκδοση του τρίτομου έργου του «Ιστορία της γερμανικής οικονομίας του πολέμου 1939-1945» (ΠΓ).

του Dietrich Eichholtz

Κυριακή, 18 Ιουλίου 2021

Η αυταπάτη περί μεγάλου Ράιχ

 Να «τσακιστεί» η Σοβιετική Ένωση. Σχεδιασμός, φαντασίωση και η 22α Ιουνίου 1941

Συνεχίζουμε τη δημοσίευση κειμένων με αφορμή τη συμπλήρωση 80 χρόνων από τη γερμανική φασιστική επιδρομή κατά της Σοβιετικής Ένωσης. Το κείμενο που ακολουθεί είναι του Γερμανού μαρξιστή ιστορικού Μάνφρεντ Βάισμπεκερ και αποτελεί τη συνοπτική απόδοση μιας διάλεξης που έκανε ο συγγραφέας στις 22 και 23 Ιουνίου στις πόλεις Πφάφενχοφεν και Νυρεμβέργη. Σημειώνουμε εδώ με την ευκαιρία, ότι ο Βάισμπεκερ είναι συγγραφέας πολλών βιβλίων και άρθρων που αφορούν στο γερμανικό φασισμό και εν μέρει στη Δημοκρατία της Βαϊμάρης, από τα οποία θα ξεχωρίζαμε το ογκώδες βιβλίο «Ιστορία του NSDAP: 1920-1945» το οποίο συνέγραψε με τον Kurt Pätzold (ΠΓ).

του Manfred Weißbecker

Τρίτη, 13 Ιουλίου 2021

Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα

 Η επίθεση κατά της Σοβιετικής Ένωσης στις 22 Ιουνίου 1941

Με τη συμπλήρωση φέτος 80 χρόνων από την έναρξη της επίθεσης της φασιστικής Γερμανίας κατά της Σοβιετικής Ένωσης, μεταφράσαμε και δίνουμε στη δημοσιότητα με τη μορφή ενός «αφιερώματος», κείμενα γύρω από τα γεγονότα της εποχής εκείνης, ο απόηχος των οποίων φτάνει μέχρι τις μέρες μας. Το αφιέρωμα αυτό (στο οποίο περιλαμβάνεται και το ντοκουμέντο «Εντολή αρ. 21 – Περίπτωση Μπαρμπαρόσα», που έχουμε ήδη δημοσιεύσει) το κατανοούμε ως έναν ελάχιστο φόρο τιμής απέναντι στο πρώτο σοσιαλιστικό κράτος με τα 27 εκατομμύρια θύματά του από τον φασισμό και τις ανυπολόγιστες υλικές καταστροφές που αυτός επέφερε, αλλά και απέναντι στη γενιά της Εθνικής Αντίστασης όπου γης, που με την πάλη της κατά του φασισμού, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο συνέβαλε στην στρατιωτική του ήττα. Το κείμενο που ακολουθεί είναι του Γερμανού κομμουνιστή ιστορικού Ράινερ Τσίλκενατ, ο οποίος έφυγε πρόσφατα από τη ζωή (26.2.2020) ξαφνικά και απροσδόκητα, λίγο πριν κλείσει τα 70 του χρόνια. Αποτελείται από δύο μέρη, τα οποία δημοσιεύουμε σε ένα κείμενο, που ο συγγραφέας του παρουσίασε ως διάλεξη στις 10 Απριλίου 2016 (Π. Γαβάνας).

του Reiner Zilkenat

Δευτέρα, 12 Ιουλίου 2021

Η «Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα»

Με αφορμή τη συμπλήρωση φέτος 80 χρόνων από την έναρξη της επίθεσης της φασιστικής Γερμανίας κατά της Σοβιετικής Ένωσης στις 22 Ιουνίου 1941, μεταφράσαμε και δίνουμε στη δημοσιότητα ένα σημαντικό ντοκουμέντο: Το πλήρες κείμενο της «Εντολής αρ. 21 – Περίπτωση Μπαρμπαρόσα», με βάση την οποία έγινε η επίθεση, στην οποία διατυπώνονται: Η γενική πρόθεση, οι πιθανοί σύμμαχοι και τα καθήκοντά τους και η επικείμενη διεξαγωγή των επιχειρήσεων (ΠΓ).

Πέμπτη, 8 Ιουλίου 2021

Ο εμφύλιος πόλεμος στη Γαλλία

Τον τελευταίο καιρό, το σοσιαλδημοκράτη φιλισταίο τον πιάνει ξανά ένας ιερός τρόμος όταν ακούει τις λέξεις: Δικτατορία του προλεταριάτου. Ε, λοιπόν, κύριοι, θέλετε να μάθετε τι λογής είναι αυτή η δικτατορία; Κοιτάχτε την Παρισινή Κομμούνα. Αυτή ήταν η δικτατορία του προλεταριάτου. (Ένγκελς)

του Καρλ Μαρξ

Τρίτη, 29 Ιουνίου 2021

Τι είναι το ανθρώπινο πρόσωπο;

 Ηθικές αξίες και κοινωνικές πρακτικές

του Lucien Sève

Ένας διαπρεπής νομικός υποστήριξε, σε ένα άρθρο του στη Monde, ότι «δεν υπάρχει πιο ασαφής έννοια» από την «αξιοπρέπεια του ανθρωπίνου προσώπου», αφού δεν είναι παρά μια «μαγική φόρμουλα, που συνοδεύει τελετουργικά τη θέσπιση κάθε νόμου, προκειμένου να θεμελιώσει συμβολικά την εξουσία του, χάρη στη μαγική δύναμη της ιερής μορφής της»[1]. Ακόμα και αν ο συγγραφέας υπερβάλλει κάπως, οφείλουμε να συμφωνήσουμε ότι η έννοια του ανθρωπίνου προσώπου είναι ιδιαιτέρως αμφίσημη, γεγονός που αποδεικνύεται ξεκάθαρα από τα ηθικά ζητήματα που βρίσκονται στην επικαιρότητα. 

Τετάρτη, 23 Ιουνίου 2021

Μεθοδολογικές απόψεις του Μαρξ στα πρώιμα έργα του για την κριτική του αστικού κράτους

 του Αύγουστου Μπαγιόνα
Καθηγητή της Ιστορίας της Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να αποσαφηνιστεί η μέθοδος με την οποία ο Μαρξ κρίνει κατά τα έτη 1843-1844 την άποψη ότι το κράτος, δηλαδή οι θεσμοί με τους οποίους ασκείται η πολιτική εξουσία και ο φορέας που την ασκεί, δεν επηρεάζεται από τις αντιθέσεις μεταξύ των διαφόρων κοινωνικών τάξεων. Σύμφωνα με την άποψη αυτή, το κράτος «υπερβαίνει» τις αντιθέσεις αυτές και ασκεί την εξουσία με κριτήριο το κοινό συμφέρον. Μετουσιώνει σε πράξη ηθικές αξίες, όπως η ελευθερία, και αιτήματα του ορθού λόγου που έχουν απόλυτο κύρος. Επειδή έχει αυτή τη λειτουργία, αναπτύσσει, καθώς ολοκληρώνεται, τα χαρακτηριστικά μιας υπερβατικής, μεταφυσικής υπόστασης.

Παρασκευή, 18 Ιουνίου 2021

Ο παραγνωρισμένος παράγοντας ισχύος

 Η εργατική τάξη μεταξύ μύθου, απάρνησης και πραγματικότητας

Στις 12 του Μάη έφυγε από τη ζωή ο Γερμανός μαρξιστής κοινωνιολόγος και κοινωνικός φιλόσοφος Βέρνερ Ζέπμαν (Werner Seppmann), αφήνοντας πίσω του ένα πλούσιο συγγραφικό έργο με πολλά βιβλία και αμέτρητα άρθρα. Πρόκειται για μελέτες που φορούν κυρίως σε ζητήματα του σύγχρονου καπιταλισμού, όπως, κριτική στο νεοφασισμό, στον ανορθολογισμό, στο μεταμοντερνισμό, ζητήματα αποξένωσης και ταξικής συνείδησης, με επίκεντρο, θα λέγαμε, τη δημοσίευση βιβλίων που αφορούν στη σύγχρονη εργατική τάξη, την ψηφιακή οικονομία, καθώς και μια εξαντλητική κριτική στον στρουκτουραλισμό. Ο γράφων μελετούσε πάντα με ενδιαφέρον και προσοχή εδώ και 25 χρόνια περίπου το συγγραφικό έργο αυτού του ανθρώπου και δεν κρύβει ότι ο θάνατός του ήταν για αυτόν μια ιδιαίτερα δυσάρεστη έκπληξη. Του ευχόμαστε «καλό ταξίδι». Κείμενά του έχουμε ήδη δημοσιεύει στο παρόν ιστολόγιο. Το άρθρο που ακολουθεί αναφέρεται κυρίως σε αλλαγές / συνέπειες που επιφέρει η ψηφιακή οικονομία στη σύγχρονη εργατική τάξη (Παναγιώτης Γαβάνας).

του Werner Seppmann

Κυριακή, 13 Ιουνίου 2021

Γκέοργκ Λούκατς – ένας μαχόμενος ουμανιστής

 Μεταξύ των μαρξιστών επιστημόνων ο Γκέοργκ Λούκατς είναι μια σχεδόν θρυλική προσωπικότητα. Η επίδρασή του εκτείνεται από την επιστήμη της Λογοτεχνίας, στην κοινωνιολογία και τη φιλοσοφία, και κανένας από τους νεότερους -ακόμη κι αν είναι ιδιαίτερα επικριτικοί απέναντί του- δεν θα μπορούσε να αρνηθεί την επιρροή που είχε ο με φλογερό ταμπεραμέντο και ακριβής στις διατυπώσεις του διανοητής σε κάθε έναν απ’ αυτούς τους τομείς.

του Hans Heinz Holz

Τετάρτη, 9 Ιουνίου 2021

Από τη φαινομενολογία στον υπαρξισμό

Αναδημοσιεύουμε το σημαντικό δοκίμιο «Από τη φαινομενολογία στον υπαρξισμό» από το βιβλίο του μαρξιστή φιλοσόφου Γκέοργκ Λούκατς «Existentialisme où Marxisme?», Editions Nagel Paris 1961. Πρόκειται για μια κριτική σε αυτά τα δυο φιλοσοφικά ρεύματα, κυρίως όμως κατά του υπαρξισμού του Σαρτρ (ΠΓ).

του Georg Lukács

Παρασκευή, 4 Ιουνίου 2021

Η τραγωδία του Λούκατς και το ζήτημα των εναλλακτικών λύσεων

 Σαν σήμερα (4/6) πριν από 50 χρόνια (1971) έφυγε από τη ζωή ένας από τους σημαντικότερους μαρξιστές θεωρητικούς, ο Γκέοργκ Λούκατς. Με αφορμή αυτό το γεγονός αναδημοσιεύουμε ένα κείμενο -απόσπασμα από το έκτο κεφάλαιο του βιβλίου του Ίστβαν Μέσαρος (Merlin Press, Λονδίνο) (ΠΓ).

του István Mészáros

Σάββατο, 29 Μαΐου 2021

Σχετικά με την σχεδιομετρική ανάπτυξη της οικονομίας

 Θέσεις για τον αμεσοδημοκρατικό δρόμο προς την κομμουνιστική κοινωνία

Αν και για ορισμένες θέσεις του παρόντος κειμένου έχουμε ενστάσεις, εντούτοις το δημοσιεύουμε διότι θεωρούμε ότι αξίζει να διαβαστεί. Ουσιαστικά, εντάσσεται σε μια συζήτηση που έχει ανοίξει εδώ και μερικά χρόνια από μαρξιστές επιστήμονες στη Γερμανία και αφορά κυρίως σε δυο θέματα: α) Στο ζήτημα της συμβουλιακής δημοκρατίας ως μορφή εργατικής εξουσίας και β) στο ρόλο που μπορεί να παίξει η ψηφιακή τεχνολογία σε συνθήκες σοσιαλισμού. Στο κείμενο που ακολουθεί ο συγγραφέας δίνει έμφαση ιδιαίτερα στο δεύτερο ζήτημα (ΠΓ).

του Alfred Müller