Τρίτη, 18 Σεπτεμβρίου 2018

Η πλάνη του βιολογικού ντετερμινισμού


του Richard C. Lewontin

Είναι παλιά η άποψη πως οι κοινωνικές ανισότητες, και, σε τελευταία ανάλυση, η ίδια η δομή της κοινωνίας της ελεύθερης οικονομίας είναι αποτέλεσμα της «ανθρώπινης φύσης». Με την αλματώδη πρόοδο της βιολογίας τα τελευταία χρόνια εμφανίστηκαν στο προσκήνιο νέα επιχειρήματα, που προσπαθούν να δικαιώσουν το status quo με «επιστημονικό» τρόπο.

Πέμπτη, 13 Σεπτεμβρίου 2018

Η υλιστική διαλεκτική και η δομή της


του Παναγιώτη Γαβάνα

Στο κείμενο τούτο γίνεται μια προσπάθεια να απαντηθεί το ερώτημα «τι είναι υλιστική διαλεκτική;», ένα ζήτημα στο οποίο θα επανέλθουμε, ενώ το κύριο μέρος της ανάλυσης επικεντρώνεται στο ζήτημα της δομής, της διάρθρωσης της υλιστικής διαλεκτικής, δηλαδή στα μέρη από τα οποία αποτελείται και πως αυτά αλληλοσυνδέονται. Παράλληλα, σκιαγραφείται το αντικείμενο μελέτης του κάθε μέρους ξεχωριστά. Απ’ αυτή την άποψη το παρόν κείμενο, εκτός των άλλων, έχει έναν χαρακτήρα προσανατολισμού, με την έννοια ότι δίνει το πλαίσιο μέσα στο οποίο κινείται η υλιστική διαλεκτική, σημαντικό –κατά την άποψή μας- για εκείνο το αναγνωστικό κοινό που δεν έχει ασχοληθεί με τη μαρξιστική φιλοσοφία, αλλά ακόμη και για εκείνο που θα ‘θελε να την εμβαθύνει. 

Δευτέρα, 9 Ιουλίου 2018

Τόπος ελπίδας


Γιατί η Αφρική ενσαρκώνει το γενικό

του Achille Mbembe

Πριν από μερικές ημέρες, ο εν ενεργεία πρόεδρος των ΗΠΑ είπε ότι η Αφρική μαζί με τη Αϊτή και το Ελ Σαλβαδόρ ανήκουν στις «χώρες απόπατους» αυτού του κόσμου[1]. Δε θα ‘θελα σε καμιά περίπτωση να το δραματοποιήσω, αλλά πρέπει να εκπλήσσεται κανείς για τη δύναμη της απανθρωπιάς που έχει μια τέτοια δήλωση, ιδιαίτερα όταν προέρχεται από έναν άνδρα που είναι τόσο ισχυρός και ο ίδιος κινδυνεύει να βγάλει στον κόσμο όνομα ως «σκατόμουτρο». Φοβάμαι ότι αυτός ο εξαιρετικά βίαιος άνδρας αποτελεί ζωντανό παράδειγμα για όλα αυτά που πηγαίνουν λάθος στο σημερινό μας κόσμο μ αυτή την πολιτική παραλλαγή του της φιλελεύθερης δημοκρατίας.

Παρασκευή, 6 Ιουλίου 2018

Αφρική: στοιχεία και γεγονότα


Η γερμανική μαρξιστική ημερήσια εφημερίδα «junge Welt» διοργανώνει ετησίως στο Βερολίνο τη «Διεθνή Διάσκεψη Ρόζα Λούξεμπουργκ», η οποία είναι αφιερωμένη σε ένα διαφορετικό κάθε φορά θέμα. Φέτος έλαβε χώρα η 23η Διάσκεψη στην οποία συμμετείχαν περισσότερες από 30 οργανώσεις και εκδότες βιβλίων. Το θέμα γύρω από το οποίο περιστράφηκε η συζήτηση αυτή τη φορά ήταν η Αφρική. Αξιοποιώντας αυτό το γεγονός, δίνουμε στη δημοσιότητα τρία κείμενα που αφορούν στην αφρικανική ήπειρο, τα οποία –κατά την άποψή μας- βοηθούν στην βαθύτερη κατανόηση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει και του (μελλοντικού) ρόλου της στη διεθνή σκηνή. Πέρα όμως απ’ αυτό, υπάρχει ένα ακόμη γεγονός που έχει τη δική του αξία και δε πρέπει να ξεχνιέται: ότι στην Αφρική έλαβε χώρα η ανθρωπογένεση και, μ’ αυτή την έννοια, όλοι είμαστε Αφρικανοί! Στο παρόν κείμενο δίνονται συμπυκνωμένα ορισμένα στοιχεία που αφορούν στη «μαύρη ήπειρο» (ΠΓ).

Δευτέρα, 2 Ιουλίου 2018

Ο Ένγκελς, η επανάσταση, ο πόλεμος


Ποιες αντιλήψεις περί πολέμου επικρατούσαν στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα; Πως αντιλαμβάνονταν οι κλασικοί, ιδιαίτερα ο Ένγκελς, τη διαλεκτική πολέμου και επανάστασης; Σε αυτά, καθώς και σε άλλα ερωτήματα, γίνεται προσπάθεια να δοθεί απάντηση στο κείμενο που ακολουθεί υπό το πρίσμα της ιστορικής ανάλυσης (ΠΓ).

του Georg Fülberth

Σάββατο, 23 Ιουνίου 2018

Ξανά το ερώτημα: Στρουκτουραλισμός ή διαλεκτική;


του Lucien Sève

Οι αλλαγές στην επιστημονική γνώση είναι τόσο θεαματικές –και στη λεπτομέρειά τους τόσο σύνθετες– που αν στεκόμασταν στην επικαιρότητα επιφανειακά δεν θα μπορούσαμε να αντιληφθούμε τη συνολική τους διάσταση. Αν όμως προσπαθήσουμε να χαράξουμε την καμπύλη που ενώνει τα διαφορετικά σηµεία –ή τα σύνολα των σημείων– τα οποία κατακτήθηκαν κατά τη διάρκεια των δύο ή τριών τελευταίων δεκαετιών, τότε η έννοιά τους δεν είναι πια αμφιλεγόμενη: Βρισκόμαστε μπροστά στην άνοδο του υλισμού ως προς την επιστημονική απεικόνιση του κόσμου. 

Τρίτη, 12 Ιουνίου 2018

Ποιος νόμος τάχα, τα χέρια μας δένει, όταν ο κόμπος φτάνει στο χτένι;


Ξεκαθαρίζω ευθύς εξαρχής: Με τον αναρχισμό και, ιδιαίτερα, την ατομική τρομοκρατία, με χωρίζει ένας κόσμος ολόκληρος. Αυτό το έχω κάνει ήδη σαφές μέσα από τη δημοσίευση κειμένων στο παρόν ιστολόγιο. Αν αναδημοσιεύω το άρθρο του Έκτορα Κουφοντίνα, γιου του Δημήτρη Κουφοντίνα, αυτό σχετίζεται με τα δικαιώματα που έχει κάποιος ως πολίτης αυτής εδώ της χώρας και, γενικότερα, τα ανθρώπινα δικαιώματα, που τσαλαπατιούνται βάναυσα. Κυρίως, όμως, για αυτά που αποκαλούμε ανθρωπιά και αξιοπρέπεια. Αν οι κομμουνιστές τα απολέσουν, τότε πολύ απλά, δε μπορούν να λέγονται κομμουνιστές! (Παναγιώτης Γαβάνας)

του Έκτορα Κουφοντίνα

Κυριακή, 10 Ιουνίου 2018

Το ζήτημα του κομμουνισμού μετά την ήττα του «υπαρκτού σοσιαλισμού»


του Περικλή Παυλίδη

Επίκ. καθηγητή στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Είναι τετριμμένη η διαπίστωση ότι το φάντασμα του κομμουνισμού δεν πλανάται πλέον στους ουρανούς της Ευρώπης και του κόσμου. Μετά την ήττα του «υπαρκτού σοσιαλισμού», την ήττα μιας συγκλονιστικής προσπάθειας αλλαγής της κοινωνίας σε πρωτόγνωρη κλίμακα, ο κομμουνισμός εκλαμβάνεται από πολλούς ως φαινόμενο που ανήκει στο παρελθόν. Κάποιοι μάλιστα ήταν τόσο σίγουροι γι’ αυτό που έσπευσαν να αναγγείλουν το τέλος της ιστορίας, άποψη η οποία συναντώμενη με τη μεταμοντέρνα απαισιοδοξία αρκετών διανοουμένων γέννησε πληθώρα επιχειρημάτων κατά των μεγάλων αφηγήσεων και των καθολικών ριζοσπαστικών σχεδίων.

Τρίτη, 5 Ιουνίου 2018

Η μακρά οικολογική επανάσταση


Ο άνθρωπος στην ανθρωπόκαινο

Ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής υπονομεύει τις βάσεις διαβίωσης αυτού του πλανήτη. Η επιβίωση της ανθρωπότητας μπορεί να εξασφαλιστεί με μια οικολογική επανάσταση ενάντια στο καθεστώς συσσώρευσης πλούτου.

του John Bellamy Foster