Πέμπτη, 24 Απριλίου 2014

Το μέτωπο της παιδείας και η διασπαστική στρατηγική της αστικής εξουσίας

του Παναγιώτη Γαβάνα

μηχανολόγου-εκπαιδευτικού

Πλησιάζει ήδη ένας χρόνος απ΄ τις πρώτες ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας για αλλαγές/μεταρρυθμίσεις στο χώρο της εκπαίδευσης. Το περιεχόμενο των αλλαγών αυτών, που στο μεταξύ μεγάλο μέρος τους εφαρμόζεται ήδη, έχει τα παρακάτω χαρακτηριστικά:

1. Η κατεύθυνσή τους είναι αντιεκπαιδευτική και κατά συνέπεια βαθιά αντιλαϊκή. Δεν χρειάζεται να ανήκει κανείς στο χώρο της Αριστεράς για να καταλάβει ότι η συγχώνευση σχολείων και τμημάτων, οι αίθουσες των 25 και 30 μαθητών, η έλλειψη εκπαιδευτικού προσωπικού και η πεισματική άρνηση της κυβέρνησης για μονιμοποιήσεις που να καλύπτουν όλα τα κενά, οι ελλείψεις σε βιβλία και η πολλές φορές άθλια υλικοτεχνική υποδομή κ.α., βάλουν ευθέως ενάντια στην παιδεία, υποβαθμίζοντάς την σε σημείο τραγικό.


2. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι πολλά από τα προβλήματα αυτά υπήρχαν και παλιότερα, μόνο που τώρα οξύνθηκαν ακόμη περισσότερο, ενώ παράλληλα προστέθηκε ένα ακόμη ποιοτικό στοιχείο: και αυτό είναι η ιδιαίτερη μανία με την οποία η αστική κυβέρνηση και τα υπόδουλα στα αστικά ταξικά συμφέροντα ΜΜΕ, έβαλαν και βάλουν διαρκώς ενάντια στο σώμα της εκπαίδευσης, στο μάχιμο εκπαιδευτικό προσωπικό. Έτσι κατόρθωσαν να προλειάνουν το έδαφος, ώστε να περάσει ο αντιεκπαιδευτικός νόμος-οδοστρωτήρας, ο οποίος ουσιαστικά απαξιώνει πλήρως τον εκπαιδευτικό και το έργο που επιτελεί, με μια σειρά διατάξεις: Εκμηδένιση των όποιων μορίων προϋπηρεσίας είχε συλλέξει με χίλιους κόπους και θυσίες. Κατάργηση της προκήρυξης θέσεων στο ΑΣΕΠ, έτσι που ένας επιτυχών να μην γνωρίζει αν και πότε θα διοριστεί (με τον τρόπο αυτό καταφέρνει το κυβερνητικό επιτελείο, να αποσοβεί τις όποιες αντιδράσεις των επιτυχόντων οι οποίοι θα απαιτούσαν τη μονιμοποίησή τους). Εισαγωγή της υποχρεωτικής παιδαγωγικής πιστοποίησης, χωρίς να έχει δημιουργηθεί η κατάλληλη υλικοτεχνική υποδομή, ενώ υπάρχει τεράστια έλλειψη σε εκπαιδευτικό προσωπικό στα ΑΕΙ, με αποτέλεσμα να βάζουν λουκέτο ακόμη και τα Παιδαγωγικά τους Τμήματα (τα κοράκια των αμφιβόλου ποιότητας κολεγίων περιμένουν στη γωνιά). Αν στα παραπάνω προσθέσουμε τον μέντορα-επιστάτη (αλήθεια, ποιος μέντορας έχει τις ικανότητες να ελέγξει εκπαιδευτικούς, οι οποίοι έχουν υπηρετήσει στην εκπαίδευση κάποιες δεκαετίες προτού διοριστούν; Ή μήπως θα πρόκειται για άλλον έναν επιθεωρητή, όπως αυτόν στα πέτρινα χρόνια, απ΄ τον οποίο θα εξαρτάται η παραπέρα εξέλιξη τους;), και την υποχρεωτική τριετία υπηρεσίας εκτός τόπου διαμονής, καταστρέφοντας οικογένειες οικονομικά, αλλά και τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων, τότε έχουμε μπροστά μας έναν πολυνόμο που κατακρεουργεί και τα πιο στοιχειώδη εργασιακά και ανθρώπινα δικαιώματα, προσπαθώντας να μετατρέψει τον εκπαιδευτικό σ΄ ένα φοβισμένο ανθρωπάκι, που θα τρέχει σ΄ όλη του τη ζωή να μαζεύει σκόρπια μόρια, που ποτέ δε θα ΄ναι σίγουρος, αν και πότε θα διοριστεί, αλλά κι αν ακόμη το πετύχει, τότε θα έρχεται καθημερινά αντιμέτωπος με τα μύρια προβλήματα που γεννά αυτή η πολιτική, ένα κράτος που θα τον υπολογίζει σαν μισο-άνθρωπο, μένοντας στο χέρι μ΄ έναν μισθό πείνας.

Τραγικές όμως θα είναι και οι συνέπειες πάνω στο μαθητικό πληθυσμό: παιδιά που θα τρέχουν σε απομακρυσμένα απ΄ τον τόπο τους σχολεία, γιατί τα δικά τους βάζουν λουκέτο, πτώση της ποιότητας της διδασκαλίας, εξαιτίας των πολυπληθών τάξεων, που σημαίνει πολύ απλά λειψές γνώσεις, κατά συνέπεια και στένεμα του ορίζοντα της σκέψης, και κυρίως της κριτικής και δημιουργικής σκέψης. Τα πρώτα μηνύματα που φθάνουν ήδη από εκπαιδευτικούς, μαθητές και γονείς, δείχνουν τη σοβαρότητα της κατάστασης.

Η κυβέρνηση κάθε τόσο, εξαγγέλλει φανφαρώδικα, την αγορά και χρήση υπολογιστών σε σχολεία, και μάλιστα τη χρήση τους από μαθητές πολύ μικρής ηλικίας, λες και εκεί βρίσκεται το πρόβλημα, και όχι στην απόκτηση γνώσεων που θα καθιστούν ικανό τον μαθητή,  μεταξύ των άλλων, για το πώς θα αξιοποιεί και αξιολογεί κριτικά τις πληροφορίες που παίρνει από το κοινωνικό του περιβάλλον. Η ημιμάθεια και ο λειτουργικός αναλφαβητισμός θα βαθύνουν παραπέρα.

Εξαγγέλλεται παραπέρα η ψηφιοποίηση βιβλίων και η δυνατότητα να «κατεβάσει» ο μαθητής όποιο βιβλίο θέλει από το διαδίκτυο. Αλλά και τούτο το μέτρο αποτελεί δίκοπο μαχαίρι: Ενώ εμφανίζεται σαν προοδευτικό, στην πράξη αυτό που θα γίνεται, είναι, ότι οι μαθητές, θα πληρώνουν από την τσέπη τους το υλικό που θα βγάζουν φωτοτυπίες και θα δένουν σε βιβλία. Έτσι η κυβέρνηση θα μετατοπίζει το κόστος στους ήδη επιβαρυμένους οικονομικά γονείς τους. Αλλά εκτός αυτού, πιστεύει κανείς στα σοβαρά, ότι μπορεί να μελετήσει ο μαθητής την ύλη σε βάθος μέσα από τον υπολογιστή, χωρίς να σημειώνει, χωρίς τη συλλογική μάθηση, την ανταλλαγή ιδεών και τη χαρά της δημιουργίας μέσα στην τάξη; Σκοπεύουν μήπως να μετατρέψουν τους εκπαιδευτικούς σε επιστάτες και χειριστές «μηχανών», και τους μαθητές σε άβουλα όντα, εισάγοντας απ΄ το παράθυρο μια παραλλαγή του άθλιου συμπεριφοριστικού μοντέλου, που ταλαιπώρησε την εκπαίδευση στη χώρα μας για ολόκληρες δεκαετίες; Όλα τα σημάδια αυτό δείχνουν.

Αυτό που δεν έχει δυστυχώς ακόμη συνειδητοποιηθεί από πολλούς είναι, ότι η επιστροφή σε συνθήκες Μεσαίωνα δεν είναι κάτι που πιθανόν θα λάβει χώρα σε ένα μακρινό μέλλον, αλλά ότι εκτυλίσσεται καθημερινά μπροστά στα μάτια μας, είναι γεγονός!

3. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές ήταν προαποφασισμένες εδώ και πολύ καιρό και εντάσσονται στη συνολικότερη πολιτική των κομμάτων εξουσίας. Δεν έχει κανείς παρά να ρίξει μια προσεκτική ματιά, τόσο στα ντοκουμέντα της εκπαιδευτικής πολιτικής που έχουν προωθήσει τα διάφορα επιτελεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα τελευταία 15 χρόνια περίπου, όσο και στα προγράμματα των αστικών κομμάτων στην Ελλάδα. Είναι αυταπάτη να πιστεύει κανείς ότι αυτά λήφθηκαν εξαιτίας της καπιταλιστικής οικονομικής κρίσης. Και μόνο να μελετήσει κανείς τον τελευταίο αντιεκπαιδευτικό νόμο μπορεί να αντιληφθεί, ότι η κρίση ήταν απλώς το άλλοθι που δινόταν στην κυβέρνηση, όχι όμως και η πραγματική αιτία.

Αν λοιπόν έχουν έτσι τα πράγματα, τότε οι ειρωνείες και οι φωνές στην «Αννούλα» δεν πιάνουν τόπο, πέφτουν στο κενό. Απλούστατα, επειδή τα κόμματα εξουσίας έχουν μπόλικο υπηρετικό προσωπικό, με το οποίο μπορούν να αντικαθιστούν ανά πάσα στιγμή την «Αννούλα» και την κάθε «Αννούλα», επιτυγχάνοντας έτσι να καταπραΰνουν το σωρευμένο θυμό, έως ότου πετύχουν τον πολιτικό τους στόχο. Αυτό διδάσκει η αλφαβήτα της ταξικής πολιτικής, και όποιος επιμένει να την αγνοεί είναι καταδικασμένος να αλλάζει διαρκώς τις αλυσίδες του! Επομένως, απαιτείται μια μετωπική σύγκρουση ενάντια σε ό,τι γεννά και αναπαράγει αυτή την πολιτική.

***

Το ερώτημα, που ζητά άμεσα απάντηση, είναι: Πως κατορθώνουν να μάς κάνουν την ζωή κόλαση χωρίς να υπάρχουν οι αντίστοιχες δυναμικές απαντήσεις; Οι λόγοι είναι πολλοί. Ξεχωρίζω τους παρακάτω:

1. Για να μπορεί να κρατά κανείς έναν λαό (επομένως και τους εκπαιδευτικούς, σαν ένα κομμάτι αυτού του λαού) αλυσοδεμένο, δεν αρκούν τα μέσα καταστολής και εκφοβισμού, αλλά είναι αναγκαίοι οι μηχανισμοί ηγεμονίας, κατά κύριο λόγο οι ιδεολογικοί μηχανισμοί του κράτους (μέσα στους οποίους εντάσσεται και η εκπαίδευση). Τα αστικά Μέσα Μαζικής Χειραγώγησης στο σύγχρονο καπιταλισμό αναλαμβάνουν αυτό τον βρώμικο ρόλο. Είναι αυτά που εισχωρώντας και στο πιο απόμακρο χωριουδάκι, και στην πιο μακρινή καλύβα, κατασκευάζουν συνειδήσεις κατά το δοκούν.  Είναι αυτά που συκοφαντούν τους εκπαιδευτικούς (και όχι μόνο) επί εικοσιτετραώρου βάσεως σαν «τεμπέληδες», «καλοπληρωμένους», «βολεψάκηδες»...ποντάροντας πάνω στην άγνοια του πληθυσμού, έτσι που αναπαράγοντάς τα γκεμπελιστικά, στο τέλος γίνονται αποδεκτά σαν αληθινά. Για να μπορέσει επομένως ένας εκπαιδευτικός να αντικρούσει αυτή τη λαίλαπα, οφείλει να γνωρίζει άριστα τα του χώρου του, την εκπαιδευτική νομοθεσία, τις θέσεις όλων των κομμάτων, αλλά και ιδιαίτερα, την ιστορία της νεοελληνικής εκπαίδευσης. Διαφορετικά βαδίζει ξυπόλυτος στ΄ αγκάθια.

2. Για να κάνουν δυνατή την εφαρμογή της πολιτικής τους τα κόμματα εξουσίας, ακολουθούν μια δοκιμασμένη στο χρόνο μέθοδο: την πολιτική του διαίρει και βασίλευε. Μια αρχή, η οποία εφαρμόστηκε αποτελεσματικά απ΄ τους Ρωμαίους αυτοκράτορες και συστηματοποιήθηκε από τον Μακιαβέλι. Έτσι στρέφουν το ένα τμήμα των εργαζομένων ενάντια στο άλλο, αλλά και το ένα τμήμα των εκπαιδευτικών ενάντια στο άλλο: Ωρομισθίους ενάντια σε αναπληρωτές μειωμένου ωραρίου (και το αντίστροφο), αναπληρωτές μειωμένου ωραρίου (αυτό το νέο τμήμα των μισθωτών σκλάβων) ενάντια στους αναπληρωτές (και το αντίστροφο), αναπληρωτές ενάντια σε μόνιμους (και το αντίστροφο), ΔΕ ενάντια σε ΠΕ (και το αντίστροφο) κ.ο.κ. Πολλοί από τους μόνιμους αισθάνονται προς το παρόν ασφαλείς, φαίνεται όμως να αγνοούν, ότι οι νέοι «καλικρατικοί» δήμοι-κυβερνεία, είναι πολύ πιθανό να αναλάβουν βασικές λειτουργίες στην εκπαίδευση, ανατρέποντας ριζικά την τωρινή κατάσταση, μετατρέποντάς τους ξανά σε ωρομισθίους και αναπληρωτές με συμβάσεις ορισμένου χρόνου και δικαιώματα που θα απορρέουν απ΄ τον εκάστοτε δήμαρχο και τους παρατρεχάμενούς του. Το πόσο θα διαβρωθεί η αξιοπρέπεια και η συνείδηση των εκπαιδευτικών εξαιτίας του ανταγωνισμού που θα προκύψει, όταν επιλέγονται οι κάθε φορά ημέτεροι, είναι εύκολα προβλέψιμο.

Συμπέρασμα: Οι εκπαιδευτικοί είναι «καταδικασμένοι» να δράσουν συλλογικά. Να κάνουν γνωστά τα προβλήματα της εκπαίδευσης στα εργαζόμενα στρώματα του πληθυσμού χωρίς χρονοτριβές. Αν δεν κατορθώσουν να πείσουν τα πλατιά στρώματα των εργαζομένων, και κυρίως τους γονείς, οι πιθανότητες επιτυχίας του αγώνα τους λιγοστεύουν. Να αποκρούουν κάθε διασπαστική πολιτική στο χώρο της εκπαίδευσης. Όμως και αυτά από μόνα τους δεν αρκούν. Σ΄ έναν αγώνα για να υπάρξει αποτελεσματικότητα, θα πρέπει να εναλλάσσονται και να δοκιμάζονται οι κατάλληλες κάθε φορά μορφές πάλης. Οι νόμοι φτιάχνονται από ανθρώπους και άνθρωποι τούς καταργούν. Ο νόμος δεν είναι παρά προϊόν του εκάστοτε συσχετισμού δυνάμεων. Επομένως, αν θέλει κανείς να «θέσει το νόμο εκτός νόμου», οφείλει να παλέψει για την ανατροπή αυτών των συσχετισμών.

3. Σύμμαχο στην εφαρμογή  της πολιτικής τους (για να μην πω «πουλημένους» και χαρακτηριστώ χυδαίος) έχουν τα κόμματα εξουσίας, τις παρατάξεις που σήμερα αποτελούν την πλειοψηφία στις δευτεροβάθμιες συνδικαλιστικές οργανώσεις, στην ΟΛΜΕ και την ΔΟΕ. Οι δήθεν «αγωνιστικές» ανακοινώσεις που βλέπουν το φως της δημοσιότητας το τελευταίο διάστημα, δεν είναι παρά τουφεκιές στον αέρα, αποτέλεσμα του γιουχαΐσματος που έχουν εισπράξει απ΄ τους εκπαιδευτικούς για την παντελή απραξία τους και δεν πρέπει να ξεγελούν κανέναν.

Συμπέρασμα: Χωρίς μάχιμο μαζικό συνδικαλιστικό κίνημα, που δεν θα σέρνεται στους ψευτοδιάλογους του Υπουργείου Παιδείας, οι εκπαιδευτικοί έχουν λίγες πιθανότητες επιτυχίας.

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι οι συνδικαλιστικές δυνάμεις της Αριστεράς οφείλουν να δράσουν ενωμένα. Στην ενότητα βρίσκεται η δύναμη! Η ενότητα δράσης δεν προϋποθέτει οπωσδήποτε μια πλατιά ιδεολογική συμφωνία. Και μάς ενώνουν πολλά: Η δημόσια δωρεάν παιδεία για όλα τα παιδιά του ελληνικού λαού. Η κατάργηση του αντιεκπαιδευτικού νόμου-εκτρώματος. Οι ανθρώπινες συνθήκες εργασίας. Ο αξιοπρεπής μισθός. Η καταπολέμηση της αναξιοκρατίας...

Η αναγκαιότητα της ενότητας δράσης προκύπτει απ΄ το ότι τα προβλήματα είναι κοινά, ότι η αντιεκπαιδευτική κυβερνητική πολιτική, βάλει σε όλους αδιακρίτως. Το να αναλώνουν οι αριστερές δυνάμεις την φαιά ουσία τους στις μεταξύ τους διαφωνίες, το να κάνουν την τρίχα τριχιά, αφήνοντας ελεύθερο το έδαφος στην αστική πολιτική να αλέθει τη ζωή και τα όνειρά μας, το μόνο που κατορθώνουν να κερδίσουν είναι ότι χάνουν. Η «καθαρότητα της ιδεολογίας» που επικαλούνται κάποιοι φίλοι, ανήκει στη σφαίρα της φαντασίας, και δεν λαμβάνει υπόψη την περιπλοκότητα της κατάστασης. Κανείς δεν κατέχει την «απόλυτη αλήθεια» - γι αυτήν αποφασίζει μόνο ο Πάπας του Βατικανού. Και δεν πρόκειται απλώς για κάποια «ενότητα πάνω στο πρόβλημα», όπως διακηρύσσει η ίδια αντίληψη, προσπαθώντας έτσι να παρακάμψει το ζήτημα, αλλά για μια σωρεία προβλημάτων που μάς έχει κάνει το βίο αβίωτο. Αν όμως οι «πάνω» αρνούνται πεισματικά την ενότητα δράσης, μήπως ήρθε πλέον η ώρα να μιλήσουν οι «κάτω»; Μήπως είναι ανάγκη να ασκηθεί πίεση;

***

Ο χώρος της εκπαίδευσης σήμερα μαστίζεται από μια πολιτική, που στο όνομα του εκσυγχρονισμού της παιδείας, την οδηγεί στο αντίθετό της –στο παραπέρα ξεχαρβάλωμά της. Οι μεμψιμοιρίες και τα κλαψουρίσματα προς το Υπουργείο Παιδείας για λίγα ψίχουλα, είναι χαρακτηριστικά που δεν ανήκουν σε ανθρώπους που θέλουν να περπατάνε με το κεφάλι ψηλά. Ας σταθούμε όρθιοι! Ας δράσουμε συλλογικά. Μάς χρωστάν δεν τους χρωστάμε! Μάς πήραν τη ζωή και τη ζωντάνια. Να τα πάρουμε πίσω, είναι δικά μας!

Δημοσιεύτηκε στις ιστοσελίδες:

«Alfavita», στις 11/10/2010

«Αριστερό Βήμα», στις 12/10/2010

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.