Τρίτη, 24 Ιουνίου 2014

Για τις αριστερές κυβερνήσεις στη Λατινική Αμερική




Η απειλή από εσωτερικούς και εξωτερικούς αντιπάλους

Τα προτσές που λαμβάνουν χώρα στα κράτη της Λατινικής Αμερικής, όπου στο τιμόνι της κυβερνητικής εξουσίας βρίσκονται αριστερές/προοδευτικές κυβερνήσεις, (πρέπει να) ενδιαφέρουν άμεσα και τις δυνάμεις της (κομμουνιστικής) Αριστεράς της χώρας μας. Πως προχωρούν αυτά τα προτσές; Ποια είναι τα κύρια προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπίσει το εργατικό κίνημα; Από ποιους κινδύνους απειλείται; Ποιος είναι ο ρόλος των διάφορων ξένων κομματικών Ιδρυμάτων; Στο κείμενο που ακολουθεί γίνεται προσπάθεια να απαντηθούν –συμπυκνωμένα έστω- τα παραπάνω ερωτήματα.

του André Scheer

Τον περασμένο Απρίλιο θα είχαν σχεδόν [όλα] τελειώσει. Στις προεδρικές εκλογές που έγιναν στη Βενεζουέλα, οι οποίες ήταν επιβεβλημένες μετά τον θάνατο του Ούγκο Τσάβες, ο Νικολάς Μαδούρο μπόρεσε να επικρατήσει με πολλή μικρή διαφορά από τον αντίπαλό του της δεξιάς αντιπολίτευσης. 224.000 ψήφοι έκαναν τη διαφορά –σε πάνω από 15 εκατομμύρια ψήφους[1]. 50,61% έναντι 49,12% ήταν ένα σοκ για τους συνηθισμένους στις νίκες σοσιαλιστές, ιδιαίτερα, επειδή από πριν, τίποτα δεν έδειχνε ότι η διαφορά στο αποτέλεσμα θα ήταν τόσο μικρή. Και πράγματι, κατά τις ημέρες μετά τις εκλογές οι διάφορες εταιρίες δημοσκοπήσεων επιβεβαίωσαν ότι μια βδομάδα πριν από την ψηφοφορία –κατά τη διάρκεια της οποίας δεν επιτρεπόταν να δημοσιευτούν νέες δημοσκοπήσεις- υπήρξε μια δραματική μείωση των μέχρι τότε προβλεπόμενων ψήφων που θα έπαιρνε ο Μαδούρο.

Μπορεί να διαισθανθεί κανείς το τι θα συνέβαινε αν πράγματι κέρδιζε τις εκλογές ο άκρως αντιδραστικός Ενρίκε Καπρίλες Ραδόνσκι. Θα υπήρχε ασφαλώς μια έκρηξη θυμού και απογοήτευσης σε πολλούς οπαδούς του αριστερού στρατοπέδου. Πολύ πιο σοβαρό όμως θα ήταν, ότι τα αποτελέσματα 14 χρόνων Μπολιβαριανής Επανάστασης θα καταστρέφονταν γρήγορα.

Φυσικά το Ενωμένο Σοσιαλιστικό Κόμμα Βενεζουέλας (PSUV) σ΄ αυτή την περίπτωση θα συνέχιζε να έχει μια σαφή πλειοψηφία στο κοινοβούλιο και θα κυβερνούσε τα περισσότερα ομόσπονδα κρατίδια. Δεν χρειάζεται όμως πολλή φαντασία για να γίνει κατανοητό τι θα άξιζαν πραγματικά αυτές οι αριθμητικές πλειοψηφίες. Αρκετά στελέχη βρίσκονται στο PSUV απλά επειδή είναι το κυβερνητικό κόμμα και υπόσχεται θέσεις. Μετατράπηκαν σε φλογερούς σοσιαλιστές όταν ο Ούγκο Τσάβες στις αρχές του 2005 έκανε για πρώτη φορά λόγο ότι θέλει να οικοδομήσει τον σοσιαλισμό –όμως μέχρι σήμερα δεν μπορούν να εξηγήσουν τι κατανοούν πραγματικά μ΄ αυτή την έννοια. Πόσοι κυβερνήτες, βουλευτές και άλλοι αξιωματούχοι στην περίπτωση των περιπτώσεων θα μεταστρέφονταν προς τη δεξιά κυβέρνηση- το να δοθεί ένας συγκεκριμένος αριθμός αυτό θα αποτελούσε εικασία. Θα ήταν όμως αφελές να πιστεύεται ότι δεν θα υπήρχε κανείς.

Ένα συγκρίσιμο παράδειγμα

Ένα πιο πρόσφατο, ασφαλές συγκρίσιμο παράδειγμα για μια τέτοια περίπτωση είναι το Σοσιαλιστικό Κόμμα Σερβίας (SPS), το οποίο υπό τον γιουγκοσλάβο πρόεδρο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς αποτελούσε την ηγετική δύναμη μιας αντιιμπεριαλιστικής κυβέρνησης, η οποία αντιστεκόμενη στην επίθεση του ΝΑΤΟ το 1999, αναζήτησε επίσης μια συμμαχία με τα κομμουνιστικά κόμματα της Ευρώπης. Ωστόσο, μετά την βίαιη ανατροπή του αρχηγού κράτους, το 2000, έχασε μαζικά σε μέλη και σε επιρροή και συντρίφτηκε στις σερβικές κοινοβουλευτικές εκλογές το 2007 παίρνοντας το 5,6% των ψήφων. Οριστικά απόσταση από τις παλιές θέσεις του, πήρε το κόμμα μετά τον θάνατο του προέδρου του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς το 2006 στη φυλακή, στη Χάγη, ένας θάνατος που μέχρι σήμερα δεν έχει ακόμη διαλευκανθεί. Ένα χρόνο αργότερα σύναψε μια συμφωνία συνασπισμού με τους «Δημοκράτες» και από τότε προωθεί την ένταξη της χώρας στην ΕΕ, δηλαδή την τελειωτική υποταγή στους επιτιθέμενους[2]. Ο Βέρνερ Πίρκερ [ΠΓ: αυστριακός μαρξιστής δημοσιογράφος (1947-2014)] σχολίασε εκείνη την εποχή: «Όπως φαίνεται και το SPS βρίσκεται τώρα σε μια μετακομμουνιστική πορεία, στο δρόμο της προσαρμογής στις υπάρχουσες σχέσεις εξουσίας, όπως αυτό είναι [ήδη] γνωστό από την Πολωνία των Νεο-Σοσιαλδημοκρατών μέχρι και το γερμανικό Κόμμα της Αριστεράς. Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά των μετακομμουνιστικών σχηματισμών/ομάδων βρίσκεται στο ότι αυτά είναι “φιλοευρωπαϊκά”. Όποιος παίρνει τέτοιου είδους θέση, τότε έχει ήδη συμβιβαστεί με τον ιμπεριαλισμό της ΕΕ. Υπό τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς αυτό δεν θα μπορούσε να το διανοηθεί κανείς για λόγους της δυτικής πολιτικής αντιπαράθεσης»[3].

«Εξαφάνιση» της κεντρικής ηγετικής προσωπικότητας

Και στη Σερβία/Γιουγκοσλαβία, η «εξαφάνιση» της κεντρικής ηγετικής προσωπικότητας, ήταν αυτή που προκάλεσε την πολιτική χρεοκοπία του κόμματος. Οι σοσιαλιστές της Βενεζουέλας μετά τον θάνατο του Ούγκο Τσάβες μόλις που θα μπορούσαν να αντέξουν μια απώλεια της εξουσίας η οποία θα ακολουθούσε αμέσως μετά. Προς τούτο το PSUV είναι απλά πολύ ετερογενές και διχασμένο.

Σε αντίθεση με τη Γιουγκοσλαβία, στη Βενεζουέλα θα υπήρχε μολαταύτα μια σημαντική δύναμη, η οποία αναμφίβολα θα μπορούσε να αντισταθεί στο roll back [ΠΓ: επιστροφή στην παλιά κατάσταση]: τα κινήματα της βάσης. Πολλοί άνθρωποι τα τελευταία χρόνια πολιτικοποιήθηκαν και ακόμη και οι ίδιοι είχαν πολύ συγκεκριμένα κέρδος από το επαναστατικό μπολιβιαριανό προτσές. Είναι όμως αμφίβολο σε πόσους από αυτούς έχει εδραιωθεί η συνείδηση ότι οι ίδιοι αποτελούν την αποφασιστική δύναμη των αλλαγών. Ο Τσάβες όταν ζούσε το τόνιζε διαρκώς, ταυτόχρονα όμως οι αποστολές και τα προγράμματα, τα σχέδια υποδομών και άλλες βελτιώσεις στην ποιότητα ζωής των ανθρώπων προσωποποιούνταν από την κρατική προπαγάνδα και παρουσιάζονταν ως δώρα από τον Τσάβες. Μετά τον θάνατό του, αυτά αντικαταστάθηκαν από μια, κατά κάποιο τρόπο, θρησκευτική έκσταση του «αιώνιου ανώτατου κομαντάντε», τη βούληση του οποίου ο Μαδούρο –ο οποίος ως καταρτισμένος μαρξιστής θα πρεπε βασικά να γνωρίζει καλύτερα- επικαλείται μέχρι και σήμερα πρακτικά σε όλες τις αποφάσεις.

Δοξασία του «αιώνιου ανώτατου κομαντάντε»

Πάντως ο Μαδούρο κατόρθωσε να σταθεροποιήσει ξανά την μπολιβαριανή κυβέρνηση μετά το σοκ των προεδρικών εκλογών. Τα αποτελέσματα των αυτοδιοικητικών εκλογών τον περασμένο Δεκέμβριο συνεισέφεραν σ΄ αυτό αποφασιστικά, δεδομένου ότι ο Πατριωτικός Πόλος –η συμμαχία του PSUV, του Κομμουνιστικού Κόμματος Βενεζουέλας (PCV) καθώς και μικρότερων δυνάμεων- μπόρεσε, με μειωμένη συμμετοχή στις εκλογές, να κερδίσει σχεδόν 900.000 ψήφους περισσότερους από ότι η συμμαχία MUD της αντιπολίτευσης[4]. Έτσι ήταν σαφές ότι η προσπάθεια του Καπρίλες να ανατρέψει τον εξασθενημένο πρόεδρο, προς το παρόν απέτυχε. Αντιθέτως, η ίδια η MUD βλέπει για τον εαυτό της ότι βρίσκεται σε μια βαριά κρίση, επειδή στην επιλεχθείσα στρατηγική απέναντι στην κυβέρνηση, υπάρχουν έντονες διαφωνίες[5]. Ενόσω ο Καπρίλες αναγνώρισε τον Νικολάς Μαδούρο de facto ως πρόεδρο, όταν στις αρχές Ιανουαρίου συμμετείχε σε μια συνάντηση όλων των κυβερνητών στο κυβερνητικό μέγαρο Miraflores στο Καράκας[6], η Μαρία Κορίνα Μαχάντο, από τη δεξιά πτέρυγα της αντιπολίτευσης, προσανατολίστηκε παραπέρα στις οδομαχίες. «Απέναντι στην προσπάθεια να μας “ικανοποιήσουν”, η απάντηση του λαού είναι: ΕΞΕΓΕΡΣΗ», έγραψε για παράδειγμα στις 2 Φεβρουαρίου 2014, περί παραβιάσεων της νομοθεσίας, μέσω της διαδικτυακής υπηρεσίας twitter[7].

Οι αλλαγές στην ήπειρο μέχρι τώρα δεν είναι σταθερές

Το δίδαγμα όμως που έπρεπε να βγάλει η Αριστερά της Βενεζουέλας και της Λατινικής Αμερικής από τα γεγονότα του περασμένου έτους είναι, ότι οι μέχρι τώρα χαρακτηριζόμενες ως επαναστατικές αλλαγές στην ήπειρο, δεν είναι τόσο σταθερές όπως δείχνουν τα φαινόμενα. Από τις αριστερές κυβερνήσεις πουθενά έως τώρα –εκτός φυσικά από την Κούβα- δεν προέκυψαν πραγματικά βαθιές αλλαγές του συστήματος. Ακόμη και για την Βενεζουέλα, η οποία ασφαλώς έχει αλλάξει αρκετά στην Μπολιβαριανή Επανάσταση, ο Ούγκο Τσάβες αναγκάστηκε να παραδεχτεί το 2012 στο εκλογικό του πρόγραμμα: «Ας μην απατιόμαστε –ο κοινωνικο-οικονομικός σχηματισμός που εξακολουθεί να επικρατεί στη Βενεζουέλα έχει εισοδηματικό-καπιταλιστικό χαρακτήρα»[8]. Έτσι, τα προοδευτικά προτσές στη Βενεζουέλα, στο Εκουαδόρ, στη Βολιβία, στη Νικαράγουα, αλλά και –λιγότερο ίσως- στην Αργεντινή ή την Βραζιλία, εξακολουθούν να υπόκεινται στη ρήτρα των αστικών εκλογών. Μια μοναδική ήττα στις προεδρικές εκλογές θα αρκούσε σε όλες αυτές τις χώρες να κάνει ακέφαλο το κίνημα και να το στραγγαλίσει. Αυτό το χρονικό διάστημα, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι το Εκουαδόρ θα μπορούσε να παραμείνει στην πορεία του χωρίς τον Ραφαέλ Κορέα ή η Βολιβία χωρίς τον Έβο Μοράλες, όπως συμβαίνει σήμερα.

Μέχρι στιγμής, οι προοδευτικές κυβερνήσεις της Λατινικής Αμερικής μπορούν να στηριχτούν στις πλειοψηφίες των χωρών τους. Όμως το πόσο εύθραυστες μπορούν να είναι οι πλειοψηφίες, αυτό το έδειξαν τα γεγονότα στη Βενεζουέλα. Ακόμη κι αν οι περισσότερο ή λιγότερο αριστεροί αρχηγοί κρατών μπορούν να επανεκλεγούν, η Δεξιά έχει όπως και πριν άλλες δυνατότητες να τους ανατρέψει –αυτό έκαναν σαφές τα γεγονότα στην Ονδούρα το 2009 (και η προφανής χειραγώγηση των προεδρικών εκλογών το 2013) καθώς και στην Παραγουάη το 2012, όταν με την βοήθεια των δεξιών πλειοψηφιών στα κοινοβούλια, ανατράπηκαν οι προοδευτικά προσανατολισμένοι αρχηγοί κρατών.

Προσπάθειες πραξικοπημάτων από τη Δεξιά

Σε άλλες χώρες οι προσπάθειες των δεξιών για πραξικοπήματα παρέμειναν κατ΄ αρχή ανεπιτυχείς, όπως το 2002 στη Βενεζουέλα ή το 2010 στο Εκουαδόρ. Αλλά και αυτές οι εξεγέρσεις, στις οποίες είχαν εμπλακεί προφανώς οι ΗΠΑ άμεσα ή έμμεσα, δείχνουν την ευθραυστότητα των επαναστατικών προτσές. Αυτό το έχουν συνειδητοποιήσει και οι κυβερνώντες αυτών των χωρών. Έτσι, το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων του Εκουαδόρ ANDES, σ΄ ένα αναλυτικό άρθρο του τον Μάρτιο του 2013, ανάλυσε, με ποιο τρόπο γίνεται προσπάθεια σ΄ αυτή τη χώρα να δημιουργηθούν οι συνθήκες για ένα πραξικόπημα. Εισαγωγικά αναφέρεται στο άρθρο:

«Μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου υπήρχε για δυό δεκαετίες ολοφάνερα ένας μονοπολικός κόσμος, στον οποίο ο καπιταλισμός επικρατούσε ηγεμονικά. Στη Λατινική Αμερική προέκυψαν σχέδια όπως ο «εκσυγχρονισμός», ο οποίος είχε διανέμει την θεσμικότητα [Institutionalität] των κρατών σε ιδιωτικά χέρια. Αυτό έκλεισε την πόρτα στα στρατιωτικά πραξικοπήματα επειδή έγιναν περιττά.

Αλλά στην περιοχή προέκυψαν δομικά προτσές αλλαγών, όπως στο Εκουαδόρ, την Αργεντινή, τη Βολιβία και την Βενεζουέλα. Αυτά μετατράπηκαν σε απειλή για τα γεωπολιτικά συμφέροντα των ΗΠΑ και των υπερεθνικών τους κοντσέρν. Έτσι η επιτήρηση έγινε μια πραγματικότητα που εμποδίζει τις λατινοαμερικάνικες δημοκρατίες. Η δυνατότητα επεμβάσεων σε συμμαχία με τις εξουσιαστικές ή τις αντιπολιτευόμενες ομάδες της ηπείρου, πρέπει να είναι μηχανισμοί για την επίτευξη των στόχων τους»[9].

Σχέδιο ενός «ήπιου πραξικοπήματος»

Οι συντάκτες αυτής της ανάλυσης, οι οποίοι δεν αναφέρονται ονομαστικά, παραπέμπουν σε ένα σχέδιο «ήπιου πραξικοπήματος» (Soft Coup), το οποίο αναπτύχθηκε από το αμερικάνικο (ΗΠΑ) «Ίδρυμα Αλβέρτος Αϊνστάιν» και τον ιδρυτή του Gene Sharp. Ο Sharp μολαταύτα απέρριψε αυτό τον όρο. Σε μια ανοιχτή απάντησή του σε ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε το 2005 από τον Thierry Meyssam στο Voltaire Network[10], ο Sharp έγραψε: «Ο όρος “ήπια πραξικοπήματα” είναι λαθεμένος και παραποιημένος. Πιο σωστοί είναι οι όροι “μη βίαιη δράση”, “μη βίαιος αγώνας” ή “λαϊκή εξουσία”. Το “ήπιο πραξικόπημα” συνδέει το είδος αυτών των ενεργειών με τα πολύ διαφορετικά άλλα αντιδημοκρατικά πραξικοπήματα μέσω στρατιωτικών, πολιτικών ομάδων ή ομάδων των μυστικών υπηρεσιών. Τα πραξικοπήματα είναι ένας από τους κύριους δρόμους, με τους οποίους εγείρονται οι δικτατορίες»[11]. Στην πραγματικότητα όμως, στόχος του Sharp είναι η παροχή οδηγιών για την ανατροπή των μη αρεστών κυβερνήσεων[12] –και κομπάζει ότι έτσι οι συμβουλές του εφαρμόστηκαν, για παράδειγμα, από την αντικομουνιστική ομάδα «Hermanos al Rescate», όταν στη δεκαετία του ΄90, αεροπλάνα παραβίαζαν διαρκώς τον κουβανικό εναέριο χώρο και έριχναν πάνω από την Αβάνα φυλλάδια[13]. Πόσο «μη βίαιη» είναι μια αντίσταση, η οποία πηγαίνει χέρι χέρι με τις τρομοκρατικές επιθέσεις, όπως αυτές που πραγματοποιήθηκαν εδώ και δεκαετίες ενάντια στην Κούβα;

Εγχειρίδιο του «ήπιου πραξικοπήματος»

Το [ειδησεογραφικό πρακτορείο] ANDES αναλύει στο παράδειγμα του Εκουαδόρ, πως με την βοήθεια των ιδιωτικών μέσων ενημέρωσης και της δεξιάς αντιπολίτευσης, μπορεί να εφαρμοστεί το εγχειρίδιο του «ήπιου πραξικοπήματος». Μολαταύτα αυτή η διαδικασία μπορεί να εφαρμοστεί και σε άλλες χώρες της ηπείρου, για παράδειγμα στη Βενεζουέλα, τη Βολιβία ή την Αργεντινή.

Κατ΄ αρχή η κυβέρνηση πρέπει να απο-νομιμοποιηθεί και να εξασθενίσει, για παράδειγμα, με το να της καταλογίζεται αβεβαιότητα ή οικονομικά προβλήματα. Στη Βενεζουέλα για παράδειγμα, αναθερμάνθηκαν οι φήμες, ότι ο Νικολάς Μαδούρο δεν γεννήθηκε στο Καράκας, αλλά στην Κολομβία –κάτι, που σύμφωνα με τις διατάξεις του Συντάγματος της Βενεζουέλας, θα ερχόταν σε αντίθεση με την ανάληψη της προεδρίας εκ μέρους του. Στο επόμενο βήμα μεριμνάται ώστε να υπάρξουν αναταραχές στους δρόμους. Οι διαμαρτυρίες κατά της κυβέρνησης –ανεξάρτητα απ΄ το αν είναι δικαιολογημένες ή αδικαιολόγητες- ανακινούνται ευρέως από τα ιδιωτικά μέσα ενημέρωσης, εθνικά και διεθνή, ακόμη κι αν σ΄ αυτά συμμετέχουν λίγες εκατοντάδες ή –όπως στην Κούβα- μόνο μια φούχτα άνθρωποι. Έτσι, μεταδίδεται ευρέως η εντύπωση για αυξανόμενη αναταραχή, η οποία με τη σειρά της οφείλει να χρησιμεύσει για περαιτέρω κινητοποιήσεις. Αντιθέτως, οι διαδηλώσεις και τα συλλαλητήρια, που υποστηρίζουν τις προοδευτικές κυβερνήσεις, αποσιωπούνται ή συκοφαντούνται ότι αυτές/ά «οργανώνονται από το κράτος». Παράλληλα μ΄ αυτά, οι πραγματικές, υπαρκτές, οικονομικές δυσκολίες μεγαλοποιούνται ή ακόμη εξωθούνται από τους ίδιους. Έτσι, στη Βενεζουέλα, οι υφιστάμενες δυσχέρειες στον εφοδιασμό εδώ και μήνες οξύνονται, λόγω του ότι συγκεκριμένα εμπορεύματα κρατούνται από τους εμπόρους. Διαρκώς οι αρχές βρίσκουν και ανακαλύπτουν αποθήκες γεμάτες με εμπορεύματα καθημερινής χρήσης.

Η σημασία της «αριστερής αντιπολίτευσης» μεγαλοποιείται υπέρμετρα

Η διάθεση που δημιουργείται μέσω αυτού του είδους την αποσταθεροποίηση, οφείλει στη συνέχεια να χρησιμοποιηθεί για να δημιουργήσει ρωγμές στο κυβερνητικό στρατόπεδο, μέσω των οποίων θα εξασθενίσουν οι θεσμοί και τελικά θα εξαναγκάσουν σε παραίτηση ή σε ανατροπή της κυβέρνησης. Στην περίπτωση αυτή, οι υποστηρικτές αυτών των «ήπιων πραξικοπημάτων» μπορούν ασφαλώς να καταφύγουν και σε δυνάμεις οι οποίες θα αποποιούνταν την ευθύνη τέτοιου είδους προθέσεων. Έτσι, στο Εκουαδόρ και παγκοσμίως, πριν τις τελευταίες εκλογές, τον Φεβρουάριο του 2013, μεγαλοποιήθηκε υπέρμετρα η σημασία της «αριστερής αντιπολίτευσης» υπό τον Αλμπέρτο Ακόστα. Σ΄ αυτό συνεισέφεραν επίσης το γερμανικό Ίδρυμα Ρόζα Λούξεμπουργκ (RLS) και η [μη κυβερνητική οργάνωση] attac, που παρουσίαζαν τον Ακόστα ως ειδικό προσκεκλημένο στη Διάσκεψη της attac το 2011 [με θέμα] «Πέρα από την ανάπτυξη»[14]. Αυτή η εγγύτητα δεν είναι τυχαία, επειδή η «αντίληψη περί σοσιαλισμού», όπως την αντιλαμβάνεται ο Ακόστα, δεν διαφέρει πολύ από τις αντιλήψεις της πτέρυγας που επικρατεί στο γερμανικό Κόμμα της Αριστεράς: «Ο σοσιαλισμός είναι ένα διαρκές και ατελείωτο προτσές εκδημοκρατισμού –και μάλιστα σε όλες τις σφαίρες: στην πολιτική, στην οικονομία, στην κοινωνία, στην οικογένεια» [15]

Ήδη, στις αρχές του 2013, λίγο πριν τις προεδρικές εκλογές στο Εκουαδόρ, αναφερόταν στο σύγγραμμα «Standpunkte international» [«Θέσεις/Απόψεις διεθνώς»] που εκδόθηκε από το Ίδρυμα Ρόζα Λούξεμπουργκ, αναφορικά με τον Ραφαέλ Κορέα: «Λίγο πριν την υποψηφιότητά του για την προεδρία το 2006, πλησίασε τις φιλικά διακείμενες οργανώσεις κερδίζοντας την υποστήριξή τους για τον εκλογικό αγώνα. Ο Κορέα υιοθέτησε τα προγράμματά τους, η μαχητική Αριστερά έγινε πιο σημαντική δύναμη υποστήριξής του. Τώρα, μετά από έξι χρόνια στην κυβέρνηση, ο Κορέα έχει διαχωριστεί από πολλούς συμμάχους του της πρώτης ώρας, ακόμη και η πολιτική του εμφάνιση άλλαξε σημαντικά»[16].

Με τέτοιου είδους αναλύσεις γίνεται προσπάθεια να δημιουργηθεί η εντύπωση, ότι ο Κορέα έχει χάσει τους μέχρι τώρα συμμάχους του –το ότι μεγάλα τμήματα της Αριστεράς του Εκουαδόρ, για παράδειγμα το Κομμουνιστικό Κόμμα PCE, συνεχίζει να υποστηρίζει την κυβέρνηση, αυτό έχει αποκρυφτεί. Αντ΄ αυτού, τονίστηκε ιδιαίτερα η ετερογενής συμμαχία «Πολυεθνοτική Ενότητα της Αριστεράς»: «Η συμμαχία “Unidad Plurinational” περιλαμβάνει το MPD (“Movimento Popular Democrático” – Δημοκρατικό Λαϊκό Κίνημα), το “Πολυεθνοτικό Ενιαίο Κίνημα” Pachakutik) που πρόσκειται στις ιθαγενείς οργανώσεις και το “Κίνημα Montecristi“. Αυτό αγωνίζεται μαζί με τον υποψήφιο για την προεδρία Αλμπέρτο Ακόστα κυρίως για τις θεμελιώδεις αρχές και προτάσεις τις οποίες επεξεργάστηκαν οι κοινωνικές οργανώσεις και που ενσωματώθηκαν στο νέο Σύνταγμα, που τώρα [όπως λέγεται] δεν σέβεται ο Κορέα. Εκτός αυτού στην Unidad Plurinational” προσχώρησαν ξεχωριστά και άτομα τα οποία δεν ανήκουν σε κανένα πολιτικό κόμμα»[17]. Το ότι το MPD αποτελεί τον κοινοβουλευτικό βραχίονα του μαοϊκά προσανατολισμένου Μαρξιστικού-Λενινιστικού Κομμουνιστικού Κόμματος του Εκουαδόρ (PCMLE), αυτό ο συγγραφέας το απέκρυψε από τους αναγνώστες. Τελικά ο Ακόστα πήρε μόνο το 3,26% των ψήφων, ενώ ο Κορέα επικυρώθηκε στο [προεδρικό] αξίωμα με το 57,17% των ψήφων.

Ο ρόλος του Ιδρύματος Ρόζα Λούξεμπουργκ

Ο ρόλος του Ιδρύματος Ρόζα Λούξεμπουργκ [Rosa Luxemburg Stiftung / RLS] και πολλών από τους εκπροσώπους του στη Λατινική Αμερική τα προηγούμενα χρόνια, ήταν να καταγγέλλει διαρκώς τις ιδιαίτερα ριζοσπαστικές εξελίξεις ως πολύ λίγο δημοκρατικές. Ταυτόχρονα εναρμονίστηκε χωρίς αντιρρήσεις στον καθιερωμένο καταμερισμό εργασίας με τα άλλα γερμανικά κομματικά Ιδρύματα. Από το RLS δεν έγινε σχεδόν καμιά κριτική για το ρόλο του Ιδρύματος Φρίντριχ Νάουμαν που πρόσκειται στο FDP [Ελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα], το οποίο υποστήριξε ανοιχτά τους πραξικοπηματίες στην Ονδούρα και κάπως πιο διακριτικά στην Παραγουάη, οι οποίοι προέρχονταν από τα φιλελεύθερα κόμματα.

Ακόμη πιο έντονα από τα γερμανικά Ιδρύματα είναι αισθητή η επίδραση των βορειοαμερικανικών οργανώσεων για την αποσταθεροποίηση της Λατινικής Αμερικής. Εδώ, άμεσα ή έμμεσα παίζουν κεντρικό ρόλο τα χρηματοδοτούμενα από τον κρατικό προϋπολογισμό Ιδρύματα, όπως η USAID [United States Agency for international Development = Υπηρεσία των Ηνωμένων Πολιτειών για τη Διεθνή Ανάπτυξη] και το NED [National Endowment for Democracy = Εθνικό Ίδρυμα για τη Δημοκρατία] καθώς και τα Ινστιτούτα των Ρεπουμπλικάνων και των Δημοκρατών. Όμως δεν μπορούν πάντα να αναγνωριστούν τόσο εύκολα οι υποκινητές. Τον Δεκέμβριο του 2013 ο πρόεδρος της Βολιβίας Έβο Μοράλες διέταξε για παράδειγμα, την απέλαση της δανέζικης μη κυβερνητικής οργάνωσης IBIS απ΄ το κράτος των Άνδεων, επειδή αυτή παρενέβαινε στην πολιτική και υπονόμευε τις οργανώσεις των ιθαγενών –«για τους ίδιους λόγους επομένως που απελάσαμε και την USAID», όπως είπε ο υπουργός της κυβέρνησης Χουάν Ραμόν Κουιντάνα[18]. Η USAID απελάθηκε τον Μάιο του 2013 από τη Βολιβία. Στη συνέχεια, τον Δεκέμβριο, η USAID ανακοίνωσε την «εθελοντική» της αποχώρηση από το Εκουαδόρ, επειδή οι αρχές εκεί δεν ήταν πρόθυμες να παρατείνουν και να επεκτείνουν τα σχέδια [Projekt] που ξεκίνησαν το 2007 και τώρα είχαν λήξει. Ο υπουργός Εξωτερικών Ρικάρντο Πατίνο έδειξε ότι εντυπωσιάστηκε λίγο για αυτό: «Αν η USAID αποφάσισε να φύγει, δεν θα την παρακαλέσουμε να επιστρέψει». Η συμπεριφορά αυτής της οργάνωσης είναι «λίγο διαφανής»[19].

Επιπρόσθετοι κίνδυνοι από τα αστικά μέσα ενημέρωσης

Ένας επί πλέον κίνδυνος απειλεί τη σταθερότητα των χωρών της Λατινικής Αμερικής μέσω των αστικών μέσων ενημέρωσης. Αυτό το αναγνώρισαν οι προοδευτικές κυβερνήσεις της Λατινικής Αμερικής από την περίοδο του πραξικοπήματος στη Βενεζουέλα το 2002, όταν οι εμπορικοί τηλεοπτικοί σταθμοί μέσω χειραγωγημένων ανακοινώσεων παρείχαν τη δικαιολογία για το πραξικόπημα. Από τότε γίνεται προσπάθεια με την ίδρυση νέων κρατικών μέσων ενημέρωσης να εκτοπιστεί η επικράτηση των ιδιωτικών σταθμών. Αντιθέτως, αποφεύχθηκε σε μεγάλο βαθμό το κλείσιμο των αντίπαλων σταθμών (η μοναδική ίσως εξαίρεση ήταν το 2007, [συγκεκριμένα] η μη ανανέωση της άδειας της επίγειας εκπομπής του RCTV στη Βενεζουέλα).

Οικονομική αποσταθεροποίηση

Λιγότερα πράγματα όμως σκέφτηκαν μέχρι τώρα οι κυβερνήσεις ενάντια στην οικονομική αποσταθεροποίηση. Μια ουσιαστική ρήξη με τους καπιταλιστικούς μηχανισμούς των οικονομικών συστημάτων δεν υπήρξε πουθενά μέχρι τώρα, ούτε καν στη Βενεζουέλα, όπου πολλές επιχειρήσεις κρατικοποιήθηκαν όταν υπήρξε ανάγκη. Πειράματα με αυτοδιαχείρηση ή συνδιαχείρηση των εργαζομένων παρέμειναν μέχρι στιγμής σποραδικά, έτσι που οι νέες κρατικές επιχειρήσεις στη συμπεριφορά τους συχνά διαφέρουν πολύ λίγο από τους ιδιωτικούς ανταγωνιστές τους. Έτσι όμως οι μάνατζερ αυτών των εργοστασίων προκαλούν τις διαμαρτυρίες των συνδικάτων και των εργαζομένων ενάντια στην ηγεσία –η οποία σε τελική ανάλυση στρέφεται ενάντια και στο κράτος. Σημαντικό είναι στη συνέχεια για τις επαναστατικές δυνάμεις, να αναλύουν τις αιτίες τής εκάστοτε διαμάχης και στην ανάγκη να παίρνουν το μέρος των απεργών και ως εκ τούτου [θα στρέφονται] κατά του κρατικού μηχανισμού. Έτσι δρα για παράδειγμα το Κομμουνιστικό Κόμμα Βενεζουέλας (PCV), το οποίο ταυτόχρονα υποστηρίζει το μπολιβαριανό προτσές προσπαθώντας έτσι να αφαιρέσει τη βάση από εκείνους που οργανοποιούν συνολικά τις διαμαρτυρίες των εργατών ενάντια στην Μπολιβαριανή Επανάσταση. Αντιθέτως, εντελώς διαφορετικά δρα το τροτσκιστικό PSL, του οποίου ο αρχηγός Ορλάντο Χιρίνο για παράδειγμα, κατέβηκε στις προεδρικές εκλογές το 2012 ενάντια στον Ούγκο Τσάβες –και με το 0,02% κατέγραψε το μικρότερο αποτέλεσμα από όλους τους υποψηφίους. Με το να εκμεταλλεύεται τα λάθη και τις ασάφειες της Διοίκησης, το PSL μέχρι σήμερα καταλογίζει στην κυβέρνηση της Βενεζουέλας, ότι προσπαθεί στη συμμαχία με τη δεξιά αντιπολίτευση «να πληρώσει την κρίση ο λαός»[20].

Ο κύριος εχθρός των επαναστατικών προτσές

Τέτοιου είδους αριστερίστικα ρεύματα μπορούν να μεταφέρουν σύγχυση μέσα στο προοδευτικό κίνημα, φροντίζοντας για την εξασθένιση της πάλης ενάντια στον βασικό αντίπαλο. Ο κύριος όμως εχθρός των επαναστατικών προτσές είναι σήμερα ο ρεφορμισμός. Σ΄ αυτό επέστησε την προσοχή ο Γενικός Γραμματέας του ΚΚ Βενεζουέλας Όσκαρ Φιγκουέρα στις 5 Φεβρουαρίου, σε μια συνέντευξη στην καθημερινή εφημερίδα «Ultimas Noticias»: «Πρόκειται για το ότι το ρεύμα αυτό, το οποίο έχει πολλή δύναμη στους κόλπους των δυνάμεων του προτσές, να αναγνωριστεί και να εξαλειφτεί. Πρέπει να αναγνωριστεί αυτή η απειλή. Υπάρχουν άνθρωποι που καλλιεργούν μια επαναστατική, μάλιστα, μια συζήτηση περί σοσιαλισμού, όμως προσπαθούν να ανατινάξουν το πολιτικό και κοινωνικό προτσές»[21].

Πηγή: Marxistische Blätter, Heft 2-14 [Μαρξιστικά Φύλλα, τεύχ. 2-14]

Ο André Scheer είναι δημοσιογράφος και μέλος της Συντακτικής Επιτροπής της εφημερίδας junge Welt. Η αρθρογραφία του επικεντρώνεται κυρίως στις χώρες της Λατινικής Αμερικής. Έχει συγγράψει δυό βιβλία για τη Βενεζουέλα ενώ είναι ακόμη συνεκδότης ενός βιβλίου επίσης για τη Βενεζουέλα.

Σημείωση: Ο αρχικός τίτλος του κειμένου είναι «Κίνδυνος στον ορίζοντα» και ο υπότιτλος «Οι αριστερές κυβερνήσεις της Λατινικής Αμερικής απειλούνται από εσωτερικούς και εξωτερικούς αντιπάλους».

Μετάφραση – Επιμέλεια: Παναγιώτης Γαβάνας
_________________

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1] http://www.cne.gob.ve/resultado_presidencial_2013/r/1/reg_000000.html. Ανακτήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2014

[2] Βλ: Cathrin Schütz: Sozialisten auf Westkurs, στη: junge Welt, 25.6.2008.
 http://www.jungewelt.de/2008/06-25/014.php. Ανακτήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2014


[3] Werner Pirker: Verkaufen sich Serbiens Sozialisten?, στη: junge Welt, 11.6.2008.
 http://www.jungewelt.de/2008/06-11/040.php. Ανακτήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2014


[4] V gl. http://www.cne.gob.ve/resultado_municipal_2013/r/1/reg_000000.html. Ανακτήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2014

[5] Βλ: Capriles a Maria Corina Machado y Leopoldo Lopez: "No voy a acompañar atajos", στο: Panorama, 30 Ιανουαρίου 2014.
http://panorama.com.ve/portal/app/push/noticia97565.php. Ανακτήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2014

[6] Βλ: Diario El Progreso, 8 Ιανουαρίου 2014.
http://www.diarioelprogreso.net/noticias-de-venezuela/2812-capriles-acude-a-reuni%C3%B3n-sobre-seguridad-en-miraflores.html. Ανακτήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2014

[7] http://twitter.com/MariaCorinaYA/statuses/430075646459404288. Ανακτήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2014

[8] Hugo Chávez: Programa de la Patria 2013-2019.
http://blog.chavez.org.ve/programa-patria-venezuela-2013-2019/presentacion/#.UvFSmfu_iWc. Ανακτήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2014

[9] ANDES, 12.3.2013: En Ecuador se gestan las condiciones para un golpe de Estado, sostienen analistas.
http://www.andes.info.ec/es/revoluci%C3%B3n-alfarista/ecuador-gestan-condiciones-golpe-estado-sostienen-analistas.html. Ανακτήθηκε στις 9 Februar 2014

[10] Thierry Meyssan: The Albert Einstein Institution: non-violence according to the CIA.
http://www.voltairenet.org/article30032.html. Ανακτήθηκε στις 9 Februar 2014

[11] The Albert Einstein Institution: CORRECTIONS. An open letter from Gene Sharp.
http://www.voltairenet.org/IMG/pdf/CORRECTIONS-2.pdf. Ανακτήθηκε στις 9 Februar 2014

[12] Βλ: Gene Sharp: Von der Diktatur zur Demokratie. Ein Leitfaden für die Befreiung. München 2008

[13] Βλ: Gene Sharp: How nonviolent struggle works, East Boston 2013, σ. XI

[14] http://www.rosalux.de/?id=22500. Ανακτήθηκε στις 12 Φεβρουαρίου 2014

[15] Alberto Acosta: "Ohne Demokratie keine Revolution".
http://www.rosalux.de/fileadmin/rls_uploads/pdfs/Themen/Ausland/Lateinamerika/Interview_Acosta_deutsche_Uebersetzung.pdf. Ανακτήθηκε στις 12 Φεβρουαρίου 2014

[16] Jorge León Trujillo: Wahlen in Ecuador: Perspektiven des Correa-Systems. Standpunkte international 01/2013.
http://www.rosalux.de/fileadmin/ris_uploads/pdfs/Standpunkte/Standpunkte_international/Standpunkte_int_01-2013.pdf. Ανακτήθηκε στις 12 Φεβρουαρίου 2014

[17] ό. π.

[18] http://www.presidencia.gob.bo/fuente/noticia.php?cod=1568. Ανακτήθηκε στις 12 Φεβρουαρίου 2014

[19] Juan Manuel Karg: USAID y ONG's: La injerencia silenciosa en América Latina. Rebelión, 28 Δεκεμβρίου 2013.
http://www.rebelion.org/noticia.php?id=178745. Ανακτήθηκε στις 12 Φεβρουαρίου 2014

[20] Maduro y la MUD: un acuerdo para descargar la crisis sobre el pueblo.
http://laclase.info/nacionales/maduro-y-la-mud-un-acuerdo-para-descargar-la-crisis-sobre-el-pueblo. Ανακτήθηκε στις 9 Φεβρουαρίου 2014

[21] Ultimas Noticias, 5 Φεβρουαρίου 2014.
http://www.ultimasnoticias.com.ve/noticias/actualidad/politica/video-figuera-pide-defender-legado-de-chavez.aspx. Ανακτήθηκε στις 9 Φεβρουαρίου 2014

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.