Κυριακή, 5 Οκτωβρίου 2014

Ελλάδα – ένας ανοιχτός λογαριασμός



του Norman Paech

Ελλάδα –κοιτίδα του ευρωπαϊκού πολιτισμού, πλούσια σε νησιά για τους Γερμανούς που κάνουν τις διακοπές τους, τελική στάση της χρηματιστικής κρίσης και προτεκτοράτο της Ευρωπαϊκής Ένωσης- αλλά για την κατανόηση της οργής των ανθρώπων που την κατοικούν λείπει ακόμη ένας ανοιχτός λογαριασμός που αρνείται να εξοφλήσει η γερμανική κυβέρνηση.

Όταν το 1997 το δικαστήριο της Λειβαδιάς, για τους επιζώντες της σφαγής του Διστόμου τον Ιούνιο του 1944, κατακύρωσε αξιώσεις για αποζημιώσεις στο ύψος των 37,5 εκατομμυρίων ευρώ, η γερμανική κυβέρνηση αγνόησε όλη τη δίκη και έμεινε μακριά από αυτήν. Όμως μετά άλλαξε γνώμη και άσκησε έφεση στον Άρειο Πάγο στην Αθήνα. Προφανώς υποτίμησε την εκρηκτικότητα της κατάστασης επειδή στο μεταξύ εκκρεμούσαν χιλιάδες αγωγές σε όλη τη χώρα. Τελικά, στις 4 Μαΐου του 2000, ο Άρειος Πάγος, το ανώτατο ελληνικό δικαστήριο, ανακοίνωσε την απόφασή του δικαιώνοντας τους ενάγοντες του Διστόμου. Το δικαστήριο απέρριψε την έφεση της γερμανικής κυβέρνησης.

Η Ιστορία είναι απάνθρωπη και αποκρουστική. Το πρωτοδικείο στη Βόννη, τη δικαστική του απόφαση της 23ης Ιουνίου 1997, την συνόψισε ως εξής: «Κατά τη διάρκεια του πρωινού της 10.06.1944 οι στρατιωτικές μονάδες έφθασαν στο Δίστομο από τη Λειβαδιά, σταμάτησαν εκεί για πολλές ώρες και ανάκριναν τον δήμαρχο και τον παπά αναφορικά με τη στάση ή τη διέλευση των ανταρτών. Μια μέρα πριν είχαν συναντηθεί περίπου τριάντα αντάρτες από τη Δεσφίνα και συνέχισαν την πορεία τους προς το Στείρι. Εξαιτίας αυτού μια μηχανοκίνητη φάλαγγα πήγε προς την κατεύθυνση Στείρι. Στη φάλαγγα λίγο πριν το Στείρι τής επιτέθηκαν και στη συνέχεια αποχώρησε με απώλειες. Μετά την επιστροφή στο Δίστομο δολοφονήθηκαν στην αρχή δώδεκα αιχμάλωτοι και στη συνέχεια δολοφονήθηκε όλος ο πληθυσμός που έμενε εκεί χωρίς να ληφθεί υπόψη η ηλικία και το φύλο, τα σπίτια τα κατέκαψαν. Συνολικά δολοφονήθηκαν περίπου 300 άνθρωποι».

Αλήθεια είναι εντούτοις και αυτό που διαπίστωσε ο Άρειος Πάγος για τη σφαγή: «Αφού οι αξιωματικοί, οι υπαξιωματικοί και οι στρατιώτες σκότωσαν τους δώδεκα ομήρους που είχαν μαζί τους, χωρίστηκαν σε ομάδες, εισέβαλαν στα σπίτια και έπεσαν σαν άγρια ζώα πάνω στους άτυχους κατοίκους του Διστόμου, τους αιματοκύλισαν, τους δολοφόνησαν, βίασαν γυναίκες και νεαρά κορίτσια, άνοιξαν τις κοιλιές των εγκύων γυναικών. Γέροι, νέοι, γυναίκες, ανήλικα αγόρια και κορίτσια, μάλιστα και πολύ μικρά παιδιά, ήταν τα θύματα της αιματηρής θηριωδίας τους…».

Το Δίστομο δεν ήταν ο μοναδικός τόπος τέτοιου είδους εγκλημάτων των SS και της Βέρμαχτ, αλλά το όνομα αυτό αποτελεί σύμβολο για τα αμέτρητα εγκλήματα στον ελληνικό πληθυσμό. Ποιος δεν γνωρίζει από τον Νίκο Καζαντζάκη όχι μόνο τον «Έλληνα Ζορμπά», αλλά και την έκθεσή του από το έτος 1946 προς την ελληνική κυβέρνηση για την αντίσταση των Κρητών ενάντια στη φρίκη της γερμανικής κατοχής; Πάνω από 1000 τοποθεσίες στην Ελλάδα λεηλατήθηκαν και πυρπολήθηκαν, ένα εκατομμύριο άνθρωποι έμειναν χωρίς στέγη και 300.000 πέθαναν από την πείνα στη κατοχή. Κατά τους τουφεκισμούς των ομήρων και τις «επιχειρήσεις αντεκδίκησης» περισσότεροι από 200.000 πολίτες έχασαν τη ζωή τους και πάνω από 60.000 Εβραίοι εκτοπίστηκαν στα στρατόπεδα του θανάτου. Όταν τον Μάρτιο του 2000 ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας Γερμανίας (ΟΔΓ) Ράου (Rau) στο ταξίδι του στην Ελλάδα πήγε και στα Καλάβρυτα, οι περισσότεροι Γερμανοί πληροφορήθηκαν για πρώτη φορά, ότι εδώ τον Δεκέμβρη του 1943, περισσότεροι από 700 πολίτες έπεσαν θύματα μιας μαζικής δολοφονίας. Ήταν η πρώτη φορά που ένας γερμανός κρατικός παράγοντας ομολόγησε δημόσια αυτές τις φρικαλεότητες των άλλοτε στρατιωτικών μονάδων κατοχής. Και η πλατιά κοινή γνώμη πληροφορήθηκε επίσης εδώ για πρώτη φορά, ότι ένας λογαριασμός είναι ακόμη ανοιχτός.

Γιατί οι επιζώντες δεν πήραν ποτέ αποζημίωση. Στη διάσκεψη του Παρισιού των νικητριών δυνάμεων το 1946, οι ελληνικές αξιώσεις για επανορθώσεις υπολογίστηκαν στα 7,5 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ. Συνολικά, από δω προκύπτουν ανάλογα με τον υπολογισμό των τόκων που έχουν στο μεταξύ συσσωρευτεί, αξιώσεις για αποζημιώσεις περί τα 30 δισεκατομμύρια ευρώ. Τα 115 εκατομμύρια DM (Γερμανικά Μάρκα), τα οποία πήρε η ελληνική κυβέρνηση από την γερμανική το 1960, λήφθηκαν ρητά μόνο εξαιτίας της φυλής, της θρησκείας ή της πολιτικής κοσμοθεωρίας που είχαν οι καταδιωχθέντες από τον εθνικοσοσιαλισμό και άφησαν όλες τις άλλες αξιώσεις ανέπαφες. Όλες οι γερμανικές κυβερνήσεις μέχρι και τη σημερινή μέρα, αρνήθηκαν να μιλήσουν με την ελληνική κυβέρνηση γι΄ αυτά τα ανοιχτά αιτήματα.

Η ελληνική κυβέρνηση δεν είναι εντελώς αθώα απέναντι σ΄ αυτή την ωμή στάση των γερμανικών κυβερνήσεων. Μετά τον εμφύλιο πόλεμο, εγκλωβισμένη κατ΄ αρχή στον αντικομουνισμό με άλλα ζητήματα, δεν τόλμησε να θέσει αιτήματα στον οικονομικό ισχυρό σύμμαχό της, επειδή εξαρτιόνταν από τη φωνή της μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Καταδικάστηκε μόνο ένας δράστης, ο στρατηγός Andrae, ο οποίος κατά τη διάρκεια του πολέμου ήταν ένας από τους στρατιωτικούς διοικητές της Κρήτης, όμως το 1951 αφέθηκε ελεύθερος. Το 1958 η κυβέρνηση στην Αθήνα περάτωσε την ποινική δίωξη των γερμανών εγκληματιών πολέμου με έναν νόμο, παρόλο που αυτή δεν είχε ακόμη καν αρχίσει. Οι φάκελοι μεταβιβάστηκαν στις γερμανικές υπηρεσίες, οι οποίες επίσης δεν ήξεραν τι να κάνουν μ΄ αυτούς. Το 1965 ο καγκελάριος Λούντβιχ Έρχαρντ διαβεβαίωσε τον έλληνα υπουργό Συντονισμού Ανδρέα Παπανδρέου, ότι μετά την επανένωση [της Γερμανίας] η αναγκαστική πίστωση, σχεδόν στο ύψος των 500 εκατομμυρίων Reichsmark (Μάρκων του Ράιχ), τα οποία έπρεπε να παρέχει η Τράπεζα της Ελλάδας το 1942 στη δύναμη κατοχής, θα επιστραφούν. Μια απαίτηση που σήμερα φτάνει επίσημα το ένα δισεκατομμύριο ευρώ.

Όταν τελικά η ελληνική κυβέρνηση κάτω από την πίεση μιας πραγματικής δικαστικής πλημμύρας με θύματα Έλληνες, ζήτησε από την δυτικογερμανική κυβέρνηση το 1955 την έναρξη των συνομιλιών για την επιστροφή των χρημάτων και τις αποζημιώσεις, αυτή το απέρριψε κατηγορηματικά. Η δυτικογερμανική κυβέρνηση πίστευε ότι έχει καλούς νομικούς λόγους για τα άσχημα επιχειρήματά της. 

Το πείσμα αποπληρώθηκε –όχι για τα ελληνικά θύματα. Όλα τα γερμανικά δικαστήρια μέχρι και το Συνταγματικό Δικαστήριο της Γερμανίας, απάλλαξαν από τις κατηγορίες τη Γερμανία. Όμως δεν απέρριψαν τα αιτήματα των εναγόντων μόνο τα γερμανικά δικαστήρια, αλλά και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Όλες οι προσπάθειες να κατασχεθεί γερμανική περιουσία στην Ελλάδα και τη Γερμανία με δικαστική απόφαση του Αρείου Πάγου, απέτυχαν επίσης. Τελικά, το Διεθνές Δικαστήριο στη Χάγη τον Ιανουάριο του 2012, έκλεισε το δρόμο στα ιταλικά δικαστήρια να κηρύξει εκτελεστή την απόφαση του Αρείου Πάγου για την γερμανική περιουσία στην Ιταλία. Τα ιταλικά δικαστήρια με μια τέτοια απόφαση [κρίθηκε ότι] θα προσέβαλλαν την ασυλία της Γερμανίας. Το ότι έτσι όμως για τα πιο βαριά εγκλήματα του πολέμου τα θύματα μένουν χωρίς αποζημίωση, αυτό είναι ένα κυνικό βάρος που επικάθεται πάνω στις υπαγορεύσεις για λιτότητα και δεν ξεχάστηκε από τους Έλληνες.

Ο Norman Paech είναι Δρ. νομ., ομότιμος καθηγητής δημοσίου Δικαίου στο πανεπιστήμιο του Αμβούργου
Πηγή: Περιοδικό Ossietzky 1-2013

Μετάφραση – Επιμέλεια: Παναγιώτης Γαβάνας

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.