Κυριακή, 4 Ιανουαρίου 2015

Φρούριο Ευρώπη: Η απώθηση των προσφύγων



του Παναγιώτη Γαβάνα

Στενά του Γιβραλτάρ. Λαμπεντούσα. Νησιά του Αιγαίου. Τόποι παραθερισμού. Μακριά, απέναντι στον ορίζοντα, η μαύρη ήπειρος. Και ενδιάμεσα η Μεσόγειος. Ο βυθός της όμως κρύβει το μεγαλύτερο μαζικό τάφο της ευρωπαϊκής Ιστορίας. Στις εικόνες των εξαντλημένων Boat People φαίνεται να έχουμε συνηθίσει. Οι εικόνες των πνιγμένων προκαλούν απλά μια αδύναμη φρίκη. Η πολιτισμένη Ευρώπη των χορτασμένων, που τώρα βρίσκεται σε βαθιά κρίση, αυτή η Ευρώπη που παρήγαγε κατά εκατομμύρια σκλάβους στην Αφρική, τη Λατινική Αμερική και την Ασία, δεν την απασχολεί αν οι φτωχοδιάβολοι θαλασσοπνίγονται, πεινούν ή σκοτώνονται μεταξύ τους. 

Όπως θα κατάλαβε ο αναγνώστης αναφερόμαστε στη προσπάθεια των προσφύγων να έρθουν στην Ευρώπη, κυρίως μέσω της θάλασσας, αφού η ΕΕ έχει υψώσει γύρω της φράχτες και τείχη. Στο κείμενο που ακολουθεί επικεντρώνουμε στις προσπάθειες αντιμετώπισης αυτού του φαινομένου από την ΕΕ, βασιζόμενοι κυρίως σε στοιχεία της τελευταίας χρονικής περιόδου. Θα ξεκινήσουμε όμως με μερικά στατιστικά στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) στις 20 Ιουνίου 2014.


Στοιχεία για τους πρόσφυγες παγκοσμίως μέχρι τα τέλη του 2013

Για πρώτη φορά μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο υπάρχουν παγκοσμίως περισσότεροι από 50 εκατομμύρια πρόσφυγες, αιτούντες άσυλο και πρόσφυγες στην ίδια τη χώρα τους. 

- Συνολικά, οι πρόσφυγες στα τέλη του 2013 ανέρχονταν σύμφωνα με τα στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNCHR), σε 51,2 εκατομμύρια. Από αυτούς τα 16,7 εκατομμύρια είναι πρόσφυγες σε άλλες χώρες, 33,3 εκατομμύρια πρόσφυγες στην ίδια τη χώρα τους και 1,1 εκατομμύρια οι αιτούντες άσυλο.

- Το 2013 εγκατέλειπαν τη χώρα τους κάθε μέρα 32.000 άνθρωποι αναζητώντας προστασία σε άλλη χώρα. Το 2011 ο αριθμός αυτός ανέρχονταν στους 14.000.

- 9 στους 10 πρόσφυγες (86%) ζουν στις αναπτυσσόμενες χώρες.

- Το 50% των προσφύγων το 2013 ήταν παιδιά –το μεγαλύτερο ποσοστό που καταγράφηκε στην τελευταία δεκαετία.


Οι 7 μεγαλύτερες χώρες προέλευσης των προσφύγων

Αφγανιστάν
2.500.000
Συρία
2.400.000
Σομαλία
1.100.000
Σουδάν
649.300
Λ. Δ. Κονγκό
499.500
Μιανμάρ (Βιρμανία)
479.000
Ιράκ
401.000


Οι 5 μεγαλύτερες χώρες υποδοχής των προσφύγων

Πακιστάν
1.600.000
Ιράν
857.000
Λίβανος
856.000
Ιορδανία
641.000
Τουρκία
609.000


Χώρες με τους περισσότερους εσωτερικούς πρόσφυγες

Συρία
6.500.000
Κολομβία
5.300.000
Λ. Δ. Κονγκό
2.900.000
Σουδάν
1.800.000
Σομαλία
1.100.000
Ιράκ
954.000

Από τα παραπάνω στοιχεία γίνεται καθαρό, ότι η μαζική προσφυγιά προέρχεται από κράτη στα οποία έλαβαν χώρα ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις, ή σπαράσσονται από εμφυλίους πολέμους που προκλήθηκαν μετά από αυτές τις επεμβάσεις.


Η απώθηση των προσφύγων αρχίζει πριν τα εξωτερικά σύνορα

Στις 3 Οκτωβρίου 2013 κοντά στο νησί Λαμπεντούσα, με την ανατροπή ενός σκάφους πνίγονται 366 πρόσφυγες. Λίγες μέρες αργότερα –στις 11 Οκτωβρίου- αφήνουν εκεί τη ζωή τους ακόμη πάνω από 200 άνθρωποι. Έρχονταν από τη Συρία. Λίγο μετά την καταστροφή στη Λαμπεντούσα, πολιτικοί της ΕΕ εκφράστηκαν με λόγια θλιβερά. Ο Πρόεδρος της Κομισιόν της ΕΕ Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο, μετά την επίσκεψή του στη Λαμπεντούσα ανέφερε ότι δε θα ξεχάσει το θέαμα των φέρετρων που αντίκρισε. Το πόσο όμως κροκοδείλια ήταν τα δάκρυά τους, αυτό φάνηκε λίγο διάστημα αργότερα. Αντί να υπάρξει ένας αναπροσανατολισμός στη πολιτική για τους πρόσφυγες, η ΕΕ θέτει σε εφαρμογή μια ανακύκλωση μέτρων εχθρικών προς τους πρόσφυγες: Ενισχυμένη συνεργασία με τα κράτη διέλευσης και προέλευσης των προσφύγων με στόχο την απώθησή τους, αναδιοργάνωση της Frontex, ταχεία υλοποίηση του συστήματος επιτήρησης Eurosur

Ήδη, τον Οκτώβριο του 2013, λίγες μέρες μετά το θάνατο των εκατοντάδων προσφύγων, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε να ενισχύσει τη συνεργασία με τα κράτη προέλευσης και διέλευσης των προσφύγων. Κατά τη διάρκεια της συνάντησης των αρχηγών κρατών στις 27 Ιουνίου 2014, επιβεβαιώθηκε εκ νέου η προτεραιότητα της στρατηγικής του ελέγχου των συνόρων, και η ευθύνη για την προστασία των προσφύγων να μετατοπιστεί σε μεγάλο βαθμό στις χώρες διέλευσης των προσφύγων[1]. Για την ΕΕ φαίνεται ότι το συνοριακό καθεστώς είναι πιο αποτελεσματικό προτού οι πρόσφυγες φτάσουν στα πραγματικά εξωτερικά της σύνορα. Αυτό σημαίνει ότι η μετανάστευση και η διαφυγή εμποδίζονται πριν οι άνθρωποι φτάσουν στα εξωτερικά σύνορα της Ευρώπης.

Πρόκειται για μια πολιτική η οποία περιλαμβάνει μια σειρά από μέτρα: Εδώ ανήκουν η πολιτική της ΕΕ για τη βίζα, συμφωνίες με τα κράτη προέλευσης και διέλευσης των προσφύγων για την επιστροφή τους, η χρηματοδότηση ή το μάνατζμεντ κέντρων κράτησης σε τρίτα κράτη, η μεταφορά τεχνικού εξοπλισμού για το συνοριακό έλεγχο, η επιρροή στο προτσές νομοθέτησης του τομέα της πολιτικής για τους μετανάστες και τους πρόσφυγες σε τρίτα κράτη, ή ακόμη και κοινές περιπολίες στα διεθνή ύδατα και τις ακτογραμμές τρίτων κρατών.

Η ΕΕ δεν έχει ενδοιασμούς να συνεργαστεί ακόμη και με χώρες όπως η Λιβύη, στις οποίες η καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη. Αλλά πως άλλωστε να έχει, όταν κράτη μέλη της βομβάρδισαν αυτό το κράτος, ανατρέποντας την κυβέρνησή του; Για παράδειγμα, τον Απρίλιο του 2014 η οργάνωση Human Rights Watch αναφέρει ότι μετανάστες και πρόσφυγες που πιάστηκαν στη θάλασσα και μεταφέρθηκαν στη Λιβύη βασανίστηκαν. Οι μέθοδοι ξεκινούν από μαστίγωμα, χτυπήματα, μέχρι και ηλεκτροσόκ. Από τα συνολικά 138 άτομα που τούς πάρθηκε συνέντευξη, οι 100 περίπου ανέφεραν ότι βασανίστηκαν και κακοποιήθηκαν. 

Η ΕΕ και η Ιταλία επένδυσαν τα τελευταία τέσσερα χρόνια περισσότερα από 12 εκατομμύρια ευρώ για τη λειτουργική ικανότητα των κέντρων κράτησης στη Λιβύη. Περισσότεροι από 300 «συνοριοφύλακες» εκπαιδεύτηκαν μέχρι το Φλεβάρη του 2014 στα πλαίσια της Αποστολής της ΕΕ EUBAM (EU Integrated Border Management Assistance Mission). Ετησίως η ΕΕ χρηματοδοτεί την Αποστολή με περισσότερα από 330 εκατομμύρια ευρώ.

Η ασφάλιση επίσης των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ με φράχτες, με μέτρα επιτήρησης που βασίζονται στην υψηλή τεχνολογία και τους ελέγχους των συνόρων, συνέβαλαν ώστε μεταξύ 2007 και 2013, η ΕΕ να ξοδέψει 1,820 εκατομμύρια ευρώ, ένα ποσό περίπου τριπλάσιο απ΄ ό,τι ξοδεύτηκε για τη βελτίωση της κατάστασης των προσφύγων.


Μετακύλιση ευθυνών στα κράτη της περιφέρειας

Το σύστημα ασύλου στην ΕΕ βασίζεται εννοιολογικά στα ανθρώπινα δικαιώματα. Στη πραγματικότητα όμως οδηγεί στην απανθρωπιά και την παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα σύνορα. Αλλά και μέσα στην ΕΕ οι πρόσφυγες ελέγχονται κάτω από απάνθρωπες συνθήκες. Ο Κανονισμός του Δουβλίνου, ο οποίος ρυθμίζει τις αρμοδιότητες για τη διαδικασία παροχής ασύλου μέσα στην ΕΕ, είναι αντίθετος στην ιδέα για ένα δίκαιο και αλληλέγγυο σύστημα κατανομής ευθυνών για την προστασία των προσφύγων.

Όποιο κράτος αφήνει να εισέλθει στο έδαφός του ένας πρόσφυγας, τότε είναι υπεύθυνο για αυτόν. Αυτή είναι η βασική αρχή του λεγόμενου Κανονισμού του Δουβλίνου. Σύμφωνα με το δικαίωμα ασύλου στην ΕΕ, θα πρέπει επομένως, κράτη όπως η Ελλάδα ή η Βουλγαρία, να φέρουν την αποκλειστική ευθύνη για τους χιλιάδες πρόσφυγες εξαιτίας των εξωτερικών τους συνόρων. Το αποτέλεσμα: Τα κράτη της περιφέρειας της ΕΕ προσπαθούν, συχνά με παράνομες μεθόδους, να κλείσουν τα εξωτερικά τους σύνορα με ένα ανυπέρβλητο τείχος. Αυτός είναι ένας απ΄ τους λόγους για τη διαρκή πρακτική απώθησης στην Ελλάδα, καθώς και το κλείσιμο των συνόρων με φράχτες και τείχη. 

Η ευθύνη για τους πρόσφυγες φορτώνεται επομένως σε μεγάλο βαθμό στα κράτη της περιφέρειας της ΕΕ. Σαν αντεπιχείρημα προβάλλεται συχνά ο αριθμός των αιτήσεων ασύλου σε όλα τα κράτη της ΕΕ. Οι στατιστικές όμως για το άσυλο δεν δίνουν αξιόπιστες πληροφορίες. Όταν σ΄ ένα κράτος, όπως στην Ελλάδα, όλοι οι άνθρωποι που περνούν τα σύνορα συλλαμβάνονται ως δήθεν παράνομοι, τότε δεν εμφανίζονται σε καμιά στατιστική για το άσυλο. Το πόσο δραστικά αποκλίνουν μεταξύ τους οι αριθμοί, αυτό φαίνεται στο παράδειγμα της Ελλάδας:


Έτος
Αριθμός ατόμων που
πέρασαν τα σύνορα
Αριθμός αιτήσεων
για άσυλο
2011
57.025
9.310
2012
37.224
9.575
2013
12.000
7.860

(Πηγή: Frontex και Eurostat)

Σε περίπτωση που οι πρόσφυγες καταφέρουν παρ΄ όλα αυτά να κάνουν αίτηση για άσυλο, τότε οι πιθανότητες να γίνει αυτή δεκτή στην ΕΕ διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα. Για παράδειγμα, στους πρόσφυγες από το Ιράκ η αίτησή τους στη Γερμανία έγινε δεκτή σε ποσοστό μεγαλύτερο του 60%, στην Ελλάδα το 2012 ανέρχονταν μόνο στο 3%, στο Βέλγιο στο 24,5%.


Στρατόπεδα κράτησης προσφύγων στη βόρεια Αφρική

Στις 20 Μαΐου 2014 ο ιταλός πρωθυπουργός Ματέο Ρέντσι ζήτησε να αναλάβει ο ΟΗΕ τη διοίκηση των προσφυγικών στρατοπέδων στη βόρεια Αφρική. Εκεί, όπως υποστήριξε, πρέπει να γίνεται έλεγχος για το ποιος έχει το δικαίωμα ασύλου στην Ευρώπη. Υπενθυμίζουμε ότι ήδη το 2003, ο τότε βρετανός πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ, και στη συνέχεια το καλοκαίρι του 2004 ο τότε γερμανός υπουργός Εσωτερικών Ότο Σίλι, έφεραν στη πολιτική συζήτηση αυτή την πρόταση. Στις 12 Νοεμβρίου 2014, ο υπουργός Εσωτερικών της Γερμανίας σε δήλωσή του στο τηλεοπτικό κανάλι ZDF[2], επαναφέρει αυτή την πρόταση, λέγοντας ότι πρέπει να ιδρυθούν «κέντρα υποδοχής και αναχώρησης» για τους πρόσφυγες και ότι για το σκοπό αυτό θα μπορούσε να βοηθήσει η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR), και στη συνέχεια να αποφασίζεται ποιος θα επιστρέφει στη χώρα του και ποιος θα έρχεται στην ΕΕ.

Η αντίληψη αυτή θα πρέπει να απορριφθεί κατηγορηματικά. Αναφέρουμε εδώ τέσσερις σημαντικούς λόγους:

1. Οι θάνατοι στη Μεσόγειο δεν εμποδίζονται. Τα κέντρα κράτησης, που στη πραγματικότητα πρόκειται για στρατόπεδα συγκέντρωσης, δεν μπορούν να εμποδίσουν τους ανθρώπους που ζητούν προστασία να έρθουν με μη αξιόπλοα σκάφη στην Ευρώπη.

2. Ο στόχος των κρατών που έχουν αυτή την αντίληψη, είναι να μετατρέψουν το ατομικό δικαίωμα ασύλου σε δικαίωμα απονομής χάρητος, σύμφωνα με το οποίο θα επιλέγουν αυτά τους πρόσφυγες στους οποίους θα επιτρέπεται η είσοδος στη χώρα. Αντιθέτως, το δικαίωμα του ασύλου ξεφεύγει σαν τέτοιο από έναν περιορισμό, που μπορεί να τίθεται με βάση πολιτικά κίνητρα, και προσανατολίζεται σύμφωνα με την ανάγκη προστασίας των ενδιαφερομένων. Η σχέση αυτή θα αντιστρεφόταν.

3. Στα λεγόμενα «κέντρα υποδοχής» δεν υπάρχουν νομικές εγγυήσεις: Σε μια νομική διαδικασία ανήκει, ότι οι αρνητικές αποφάσεις των δημοσίων υπηρεσιών θα μπορούσαν να αναθεωρηθούν από τα δικαστήρια. Αυτό όμως στην περίπτωση των στρατοπέδων στη βόρεια Αφρική δεν είναι δυνατό. Εκτός αυτού, δεν είναι δυνατή μια ανεξάρτητη γνωμοδότηση και εκπροσώπηση από δικηγόρους.

4. Το μοντέλο αυτό θα οδηγούσε, στο ότι και πρόσφυγες οι οποίοι θα τους αναγνωριζόταν το άσυλο, θα μείνουν σε μια χώρα χωρίς άσυλο, επειδή μέχρι σήμερα παραμένει ασαφές το ζήτημα, ποιο κράτος τελικά έχει την ευθύνη για την υποδοχή αυτών που τούς έχει αναγνωριστεί η ανάγκη για προστασία. Η προσπάθεια που γίνεται εδώ, είναι ότι τα κράτη της ΕΕ θέλουν να διαφύγουν από αυτή την  ευθύνη μετατοπίζοντάς την στα κράτη διέλευσης. Πέρα όμως από τα παραπάνω, είναι ανάγκη να υπενθυμιστεί, ότι η σημερινή κατάσταση που αφορά στα ανθρώπινα δικαιώματα, στα πιο σημαντικά κράτη διέλευσης, αυτό το διάστημα δεν επιτρέπει μια τέτοιου είδους συνεργασία. Στη Λιβύη, την πιο σημαντική χώρα διέλευσης προσφύγων προς την Ευρώπη, επικρατεί εμφύλιος πόλεμος, ενώ στην Αίγυπτο η καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη.


Από την επιχείρηση «Mare Nostrum» στην επιχείρηση «Triton»

Η Mare Nostrum[3] ήταν μια επιχείρηση του ιταλικού ναυτικού και της ακτοφυλακής για τη διάσωση στη θάλασσα των προσφύγων, κυρίως από τις χώρες της Αφρικής, οι οποίοι προσπαθούσαν να φτάσουν στην Ιταλία μέσω της Μεσογείου. Ταυτόχρονα, έπρεπε στο παρασκήνιο να συλλαμβάνονται τα ρυμουλκά. Με την επιχείρηση αυτή, η οποία ξεκίνησε στις 18 Οκτωβρίου 2013, μέσα σε ένα χρόνο έγινε δυνατό να σωθούν 130.000 ανθρώπινες ζωές. Εντούτοις, από τις αρχές του 2014 πολλοί άνθρωποι έχασαν ακόμη τη ζωή τους στη προσπάθειά τους να φτάσουν στην Ευρώπη. Παρά τη δραματική αύξηση των νεκρών η επιχείρηση διάσωσης σταματά, και σταδιακά αντικαθίσταται από την επιχείρηση «Triton» [Τρίτων]. Ο ιταλός υπουργός Εσωτερικών Αντζελίνο Αλφάνο, δήλωσε στις αρχές Οκτωβρίου του 2014, ότι η ιταλική κυβέρνηση σταματά την επιχείρηση διάσωσης. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αρνήθηκαν επίμονα να παράσχουν χρηματική βοήθεια, ώστε η Mare Nostrum να μετατραπεί σε μια ευρωπαϊκή επιχείρηση διάσωσης και να ανακουφιστεί η Ιταλία οικονομικά. 

Η επιχείρηση Τρίτων, που κατά καιρούς αναφέρεται και ως «Frontex Plus», η οποία αντικαθιστά την Mare Nostrum, είναι μια επιχείρηση της Frontex. Τα σχέδια που έχουν στο μυαλό τους οι κυβερνήσεις της ΕΕ αφήνουν να φανεί το χειρότερο: Η νέα επιχείρηση Τρίτων δεν εστιάζει πλέον στη διάσωση των προσφύγων, αλλά στον έλεγχο των συνόρων και στην απώθηση των προσφύγων. Ο υποδιευθυντής της Frontex Τζιλ Αρίας Φερνάντες, κατά την παρουσίαση της νέας επιχείρησης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 4 Σεπτεμβρίου 2014, επιβεβαίωσε ότι: «Ούτε η αποστολή, ούτε οι πόροι επιτρέπουν μια αντικατάσταση». Αυτό επιβεβαιώνει επίσης την ακόλουθη σύγκριση ανάμεσα στις δυό επιχειρήσεις, οι οποίες μεταξύ των άλλων βασίζονται σε εσωτερικά έγγραφα της ΕΕ[4]:

Χρηματοδότηση: Η χρηματοδότηση της επιχείρησης Τρίτων είναι σημαντικά χαμηλότερη απ΄ ό,τι τής ιταλικής επιχείρησης Mare Nostrum. Σύμφωνα με την Frontex, τα κόστη για τον Τρίτων θα ανέλθουν περίπου στα 2,8 εκατομμύρια ευρώ το μήνα[5]. Η Mare Nostrum αντιθέτως είχε ένα μηνιαίο προϋπολογισμό περίπου της τάξης των 9 εκατομμυρίων ευρώ.

Τεχνικοί πόροι: Τα πλοία, τα ελικόπτερα, το προσωπικό και η τεχνολογία για τη Mare Nostrum δόθηκαν από το ιταλικό ναυτικό και την ακτοφυλακή. Η Frontex όμως δεν έχει δικά της τεχνικά μέσα και για το λόγο αυτό ζητά να της δοθούν αυτά από τα κράτη-μέλη της ΕΕ. Κι εδώ διαφάνηκε μια πανωλεθρία: Λίγες μέρες πριν την έναρξη της επιχείρησης, η Frontex έκανε γνωστό ότι η μέχρι τώρα υποσχέσεις δεν αρκούν και ότι η έλλειψη τεχνικού εξοπλισμού θέτει σε κίνδυνο την επιτυχία της επιχείρησης. 

Περιοχή δράσης: Ενόσω η Mare Nostrum αναλάμβανε επιχειρήσεις διάσωσης μέχρι τα χωρικά ύδατα της Λιβύης, ο Τρίτων θα καλύπτει ελαφρώς τις περιοχές δράσης των επιχειρήσεων «Ερμής» και «Αινείας» κοντά στις ιταλικές ακτές: Η εστίαση βρίσκεται εδώ στα νησιά του Πελάγους, τα ύδατα κατά μήκος της νοτιοανατολικής ακτής της Σικελίας, καθώς και αυτά κοντά στην Απουλία και την Καλαβρία, όπου καλύπτονται τμήματα του Ιονίου Πελάγους και της Αδριατικής. Ο Τρίτων θα περιπολεί κατά κανόνα μόνο μέχρι περίπου 30 ναυτικά μίλια από την ιταλική ακτή και την Λαμπεντούσα. Αντιθέτως, η Mare Nostrum πήγαινε στο παρελθόν μέχρι κοντά στην ακτή της Λιβύης, η οποία απέχει περίπου 160 ναυτικά μίλια από την Λαμπεντούσα. Η περιοχή διάσωσης επομένως μειώνεται δραστικά: Το αποτέλεσμα θα είναι περισσότεροι νεκροί.

Επιχειρησιακός στόχος: Η Mare Nostrum ήταν κυρίως επιχείρηση διάσωσης. Η διάσωση των προσφύγων αντιθέτως κατά τον Τρίτων είναι απλά δευτερεύον ζήτημα. Η κυβέρνηση της Γερμανίας το διατύπωσε έτσι: Ο Τρίτων είναι μια επιχείρηση για την προστασία και την επιτήρηση των εξωτερικών συνόρων, η οποία διαθέτει επίσης δυνάμεις για τη διάσωση στη θάλασσα. Ακόμη πιο σαφής όμως είναι η Frontex. Σύμφωνα με δήλωση του υποδιευθυντή της Τζιλ Αρίας στις 4 Σεπτεμβρίου 2014, υπάρχει μια «θεμελιακή διαφορά» μεταξύ Τρίτων και Mare Nostrum. Ενόσω η τελευταία είναι μια «επιχείρηση αναζήτησης και διάσωσης», ο Τρίτων επικεντρώνεται στον «έλεγχο των συνόρων». Σε συνέντευξή του στον «Tagesspiegel» (24/10/2014) ο Τζιλ Αρίας δηλώνει: «Ο Τρίτων  ούτε αναλαμβάνει ούτε αντικαθιστά εντελώς ή εν μέρει την Mare Nostrum […] Η Frontex είναι υπεύθυνη για την επιτήρηση των συνόρων και δεν έχει εντολή να σώζει τους πρόσφυγες…»[6]


Περισσότεροι από 3.420 οι νεκροί το 2014 στη κεντρική Μεσόγειο

Σύμφωνα με τα νέα στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNCHR), λόγω της έλλειψης νόμιμων οδών διαφυγής, από την 1η Ιανουαρίου μέχρι τα τέλη Νοεμβρίου του 2014 πέρασαν μέσω της Μεσογείου προς τις ιταλικές ακτές 163.368 άνθρωποι –με κίνδυνο της ζωής τους. Ο αριθμός αυτός είναι τετραπλάσιος για το ίδιο χρονικό διάστημα του 2013. Από αυτούς οι 37.301 (24%) έφυγαν από τη Συρία εξαιτίας του εμφυλίου πολέμου, οι 34.189 (21%) από την Ερυθραία, ζητώντας προστασία –μεταξύ αυτών 3.394 ήταν ανήλικοι χωρίς συνοδεία. Οι πρόσφυγες από το Μάλι με 9.505 αφίξεις σχημάτιζαν την τρίτη σε μέγεθος ομάδα. Κατά τη διαφυγή μέσω της κεντρικής Μεσογείου πέθαναν συνολικά αυτούς τους 11 μήνες περισσότεροι από 3.420 άνθρωποι.

Στις 12 Νοεμβρίου 2014, λίγες μέρες αφότου άρχισε η επιχείρηση της Frontex Τρίτων, ο Vincent Cochetel, διευθυντής του Γραφείου της UNCHR στην Ευρώπη, συμφώνησε με την κριτική που γίνεται από πολλές οργανώσεις προσφύγων σ΄ αυτό το ζήτημα, ότι τώρα την ευθύνη για τη διάσωση των προσφύγων δεν την έχει πλέον το ιταλικό ναυτικό αλλά ιδιώτες πλοιοκτήτες. Είναι σαφές, ότι για τη διάσωση ανθρώπων στη θάλασσα είναι υποχρεωμένα όλα τα πλοία. Το να αφήνεται όμως η ευθύνη της διάσωσης σε ιδιωτικούς και επαγγελματικούς φορείς, θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του ποσοστού των θανάτων.

Πληροφορίες της UNCHR υποστηρίζουν αυτή την υπόθεση και δείχνουν εκτός αυτού, ότι η επιχείρηση της Frontex Τρίτων δεν παίζει σχεδόν κανένα ρόλο στη διάσωση των προσφύγων: Από τις 30 επιχειρήσεις διάσωσης που διεξήχθησαν το Νοέμβριο και κατά τις οποίες οι πρόσφυγες μεταφέρθηκαν στη Σικελία, μόνο οι 3 από αυτές έγιναν από ένα πορτογαλικό πλοίο υπό τη συμμετοχή της Frontex, 12 επιχειρήσεις διάσωσης έγιναν από ιδιωτικά και εμπορικά πλοία, 7 από την ιταλική ακτοφυλακή, 6 από το ιταλικό ναυτικό στα πλαίσια της Mare Nostrum, η οποία σταδιακά καταργείται, ενώ καταγράφηκαν 2 ακόμη ανεξάρτητες επιχειρήσεις διάσωσης. Με τη σταδιακή κατάργηση της Mare Nostrum φαίνεται ότι τα εμπορικά και τα ιδιωτικά πλοία χρησιμοποιούνται πραγματικά όλο και πιο συχνά σε επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης. 

Τα παραπάνω στοιχεία ισχύουν μόνο για την κεντρική Μεσόγειο. Δεν περιλαμβάνονται για παράδειγμα, αυτά των νησιών του ανατολικού Αιγαίου. Έτσι, το κλείσιμο των συνόρων στον Έβρο, αναγκάζει τους πρόσφυγες να επιλέξουν τον επικίνδυνο θαλάσσιο δρόμο μέσω της κεντρικής Μεσογείου προς την κατεύθυνση Ευρώπη. Το 2013 περίπου 11.000 πρόσφυγες έφτασαν στα ελληνικά νησιά. Από τον Αύγουστο του 2012 έως τον Μάιο του 2014 πέθαναν εκεί τουλάχιστον 230 πρόσφυγες, μεταξύ αυτών πολλά παιδιά. 

***

Αυτή η πολιτική πρακτική της ΕΕ, στην οποία υπενθυμίζουμε ότι τής απονεμήθηκε το βραβείο Νόμπελ για την ειρήνη, δείχνει καθαρά, ότι οι αστοί πολιτικοί της νίπτουν τα χείρας τους στο νερό που πνίγονται οι πρόσφυγες. Τώρα όμως που ο ΣΥΡΙΖΑ βάζει πλώρη για κυβέρνηση, είναι πιθανό να «αλλάξουν» οι συσχετισμοί δυνάμεων μέσα σ΄ αυτό τον ιμπεριαλιστικό οργανισμό, διότι όπως υποστηρίζουν αρκετά στελέχη του, «μια κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να πυροδοτήσει εξελίξεις, με αποτέλεσμα να λάβουν χώρα ριζικές ανατροπές στην Ευρώπη» - ίσως και σ΄ ολόκληρο τον πλανήτη. Μέχρι να συμβούν αυτά τα αξιοθαύμαστα, δουλειά δική μας είναι να παλέψουμε, παράλληλα με την οργάνωση, το συντονισμό και την καθοδήγηση των αγώνων, για την ηγεμονία των ιδεών της μαρξιστικής επαναστατικής Αριστεράς, της εργατικής τάξης. Όσο διάστημα ο εκμεταλλευόμενος εκλαμβάνει την εκμετάλλευσή του ως προϋπόθεση επιβίωσης, με άλλα λόγια, όσο διάστημα η ταξική συνείδηση βρίσκεται σε εμβρυακή μορφή, ριζικές ανατροπές δεν πρόκειται να υπάρξουν.
____________

[1] Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (Συνεδρίαση στις 26/27 Ιουνίου 2014). Συμπεράσματα:
(http://www.eliamep.gr/wp-content/uploads/2014/06/EuropeanCouncilConclusions-GR27.6.2014.pdf).
Ανακτήθηκε στις 30/12/2014.

[2] Morgenmagazin des ZDF:
(http://www.zdf.de/ZDFmediathek/beitrag/video/2281328/de-Maizi%25C3%25A8re-Asylverfahren-beschleunigen#/beitrag/video/2281328/de-Maizi%C3%A8re-Asylverfahren-beschleunigen). Ανακτήθηκε στις 30/12/2014.

[3] Η λατινογενής έκφραση Mare Nostrum (Μάρε Νόστρουμ) που σημαίνει «η θάλασσά μας», ήταν έκφραση που χρησιμοποιούσαν οι Ρωμαίοι της αυτοκρατορικής περιόδου για να χαρακτηρίσουν τη Μεσόγειο, καθώς αυτή περικλειόταν από εδάφη της Αυτοκρατορίας τους. Την ονομασία αυτή επέλεξαν και οι Ιταλοί για την επιχείρηση διάσωσης των προσφύγων.

[4] Concept of reinforced joint operation tackling the migratory flows towards Italy: JO EPN-Triton (http://www.avvenire.it/Cronaca/Documents/JOU%20Concept%20on%20EPN-TRITON%20%282%29.PDF). Ανακτήθηκε στις 30/12/2014.

[5] ό.π

[6] Interview mit dem Chef der EU-Grenzagentur Frontex (http://www.tagesspiegel.de/politik/interview-mit-dem-chef-der-eu-grenzagentur-frontex-die-schlepper-nutzen-mare-nostrum-aus/10887754.html). Ανακτήθηκε στις 30/12/2014.

Αναδημοσίευση από την ιστοσελίδα «Αριστερή Συμπόρευση», 02/01/2015

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.