Πέμπτη, 19 Νοεμβρίου 2015

Κλιματική αλλαγή: Η 5η Έκθεση Αξιολόγησης της IPCC (2)



Μέρος 1ο: Επιστημονικές βάσεις

του Παγκόσμιου Συμβουλίου για το Κλίμα

Το Παγκόσμιο Συμβούλιο για το Κλίμα IPCC [ΠΓ: Επίσημη ονομασία: «Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος»] δημοσίευσε στα έτη 2013 και 2014 την Πέμπτη Έκθεση Αξιολόγησης (AR 5). Η AR 5 αποτελείται από τη συμβολή των τριών Ομάδων Εργασίας της IPCC και μια ευρύτερη Συνθετική Έκθεση. Το 1ο Μέρος της Έκθεσης Αξιολόγησης επικεντρώνεται στις φυσικο-επιστημονικές βάσεις της κλιματικής αλλαγής. Στη συνέχεια ακολουθεί μια πρώτη ερμηνεία και σύνοψη της Έκθεσης.


Σύνοψη

Η Έκθεση επιβεβαιώνει με σαφήνεια ότι το κλίμα σήμερα αλλάζει και ότι αυτό οφείλεται σε ανθρώπινες επιρροές. Στη νέα Έκθεση Αξιολόγησης (AR 5) τα τεκμήρια για τη σημερινή κλιματική αλλαγή και τις αιτίες της, είναι ακόμη πιο ολοκληρωμένα και ασφαλέστερα απ΄ ό,τι στην προηγούμενη Έκθεση του 2007. Οι εκτιμήσεις για τη μελλοντική εξέλιξη είναι πολύ πιο τεκμηριωμένες.

Στο συνολικό κλιματικό σύστημα, από τα μέσα του περασμένου αιώνα λαμβάνουν χώρα ποικίλες αλλαγές. Σε αυτή τη μορφή, πολλές από αυτές τις αλλαγές τις τελευταίες δεκαετίες έως και χιλιετίες, δεν έχουν εμφανιστεί ποτέ. Δεν αυξάνεται μόνο η θερμοκρασία των κατώτερων στρωμάτων της ατμόσφαιρας, αλλά θερμαίνονται και οι ωκεανοί, οι παγετώνες λιώνουν, τα μόνιμα παγωμένα εδάφη [πέρμαφροστ] γίνονται ακόμη πιο θερμά, οι παγετώνες που καλύπτουν πολύ μεγάλες εκτάσεις ξηράς χάνουν μάζα, η στάθμη της θάλασσας συνεχίζει να ανεβαίνει.

Εντατικές παρατηρήσεις, προηγούμενα μοντέλα και μια βαθύτερη κατανόηση των συναφειών δείχνουν, ότι οι ανθρώπινες δραστηριότητες είναι με μεγάλη βεβαιότητα η κύρια αιτία της σημερινής κλιματικής αλλαγής. Φυσικοί παράγοντες, όπως οι διακυμάνσεις της ηλιακής δραστηριότητας ή οι ηφαιστειακές εκρήξεις έχουν σήμερα, σε ό,τι αφορά τη μακροπρόθεσμη αύξηση της θερμοκρασίας, μόνο μια μικρή επίδραση.

Κύρια αιτία της αύξησης της θερμοκρασίας είναι η εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου, ιδιαίτερα του διοξειδίου του άνθρακα, η συγκέντρωση του οποίου στην ατμόσφαιρα είναι σήμερα τόσο υψηλή όσο ποτέ άλλοτε τα τελευταία 800.000 χρόνια. Αν ο σημερινός ρυθμός εκπομπής παραμείνει αμετάβλητος, τότε ήδη στα μέσα αυτού του αιώνα, θα υπάρξει μια εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα τόση, που η παγκόσμια μέση θερμοκρασία θα αυξανόταν πάνω από τους 2 0C [δυό βαθμούς Κελσίου] σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.

Μια ασυγκράτητη εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου θα μπορούσε να αλλάξει το κλιματικό σύστημα τόσο, όσο αυτό δεν έχει συμβεί ποτέ στα παρελθόντα εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια. Θα πρέπει να αναμένονται ποικίλες και ευδιάκριτες αλλαγές, όπως για παράδειγμα, υετοί, [1] πάγος και χιόνι, ορισμένα ακραία καιρικά φαινόμενα, άνοδος της στάθμης της θάλασσας και οξίνιση των ωκεανών. Θα επηρεάζονταν όλες οι περιοχές της Γης. Οι μέχρι σήμερα αλλαγές που έχουν παρατηρηθεί θα ενισχύονταν. Πολλές από τις αλλαγές στο κλιματικό σύστημα θα παρέμεναν για αιώνες, ακόμη και αν δεν εκπέμπονταν πλέον αέρια του θερμοκηπίου.

Για να περιοριστεί η αύξηση της θερμοκρασίας σε ένα συγκεκριμένο επίπεδο, είναι αναγκαίο να γίνουν σημαντικές μειώσεις στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Τα αποτελέσματα των ερευνών δείχνουν, ότι σε ένα σενάριο με πολύ φιλόδοξη προστασία του κλίματος –και στη βάση των σημερινών προσομοιώσεων του κλιματικού συστήματος- υπάρχει η δυνατότητα να περιοριστεί η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη κάτω από τους 2 0C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.

Για πρώτη φορά ποσοτικοποιείται μια οριακή τιμή για τη συνολική ποσότητα CO2 [διοξειδίου του άνθρακα] στην ατμόσφαιρα από τις αρχές της βιομηχανικής επανάστασης, που αν γίνει υπέρβαση αυτής της τιμής, θα ήταν δύσκολο να τηρηθούν συγκεκριμένα ανώτατα όρια της θερμοκρασίας, όπως για παράδειγμα το ανώτατο όριο των 2 0C: Κατά τις εκπομπές CO2 μέχρι περίπου 1000 γιγατόνους [2] άνθρακα, θα μπορούσε το ανώτατο όριο των 2 0C να τηρηθεί με πιθανότητα μεγαλύτερη από 66%. Λόγω της επιπρόσθετης επίδρασης των άλλων αερίων του θερμοκηπίου, θα πρέπει οι παγκόσμιες εκπομπές CO2 να βρίσκονται αρκετά κάτω από αυτό το όριο.


Παρατηρήσεις δείχνουν αλλαγές στο συνολικό σύστημα του κλίματος

Ποικίλα παρατηρησιακά δεδομένα δείχνουν ξεκάθαρα ότι το κλίμα στη Γη έχει αλλάξει. Στοιχεία για το κλίμα υπάρχουν από τα μέσα του 19ου αιώνα και σε επαρκή πληρότητα και ποιότητα από τη δεκαετία του 1950. Μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα των κλιματικών αλλαγών είναι:

Ατμόσφαιρα: Η μέση θερμοκρασία του πλανήτη κοντά στο έδαφος κατά την περίοδο 1880 έως 2012 αυξήθηκε κατά 0,85 0C. Κάθε μια από τις τρεις τελευταίες δεκαετίες ήταν πιο θερμή απ΄ ό,τι όλες οι προηγούμενες από το 1850. Στο βόρειο ημισφαίριο η τελευταία περίοδος των 30 ετών (από το 1983 έως το 2012) ήταν η πιο θερμή εδώ και 1400 χρόνια. Η Αρκτική έχει θερμανθεί ιδιαίτερα από τα μέσα του 20ου αιώνα. Η πραγματική επίδραση της θέρμανσης από ανθρωπογενείς εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, θα βρίσκονταν μάλιστα ακόμη πιο πάνω από την παρατηρηθείσα αύξηση της θερμοκρασίας, αν παράγοντες ψύξης δεν αντιστάθμιζαν ένα μέρος της ανόδου της θερμοκρασίας. Για παράδειγμα, τα περισσότερα αερολύματα (μικρά σωματίδια που αιωρούνται στην ατμόσφαιρα) αντενεργούν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου αντανακλώντας το προσπίπτων ηλιακό φως.

Επιβραδυνόμενη άνοδος της θερμοκρασίας: Στα τελευταία 15 χρόνια, η μέση παγκόσμια θερμοκρασία αυξήθηκε περαιτέρω, ωστόσο η ταχύτητα της ανόδου της θερμοκρασίας ήταν βραδύτερη απ΄ ό,τι τις προηγούμενες δεκαετίες. Η IPCC διαπιστώνει ότι από αυτό το πόρισμα δεν μπορεί να βγει το συμπέρασμα μιας γενικής εκτόνωσης της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής, δεδομένου ότι τέτοιες βραχυπρόθεσμες αλλαγές οφείλονται κυρίως σε φυσικές και εσωτερικές διακυμάνσεις του κλιματικού συστήματος. Οι έρευνες για τις αιτίες της επιβραδυνόμενης αύξησης της θερμοκρασίας δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί. Η AR 5 προσδιορίζει τρεις βασικούς παράγοντες: 1. Βραχυπρόθεσμες εσωτερικές διακυμάνσεις του κλιματικού συστήματος, 2. ένα μίνιμουμ στον 11ετή ηλιακό κύκλο και 3. ενίσχυση του φαινομένου της ψύξης από τα αερολύματα που προέρχονται από πολλές μικρές ηφαιστειακές εκρήξεις.

Άνοδος της θερμοκρασίας των ωκεανών: Βελτιωμένα και εκτεταμένα συστήματα μέτρησης δείχνουν ότι οι ωκεανοί, στο χρονικό διάστημα 1971 έως 2010, αποθήκευσαν περισσότερο από το 90% της ενέργειας που εισήχθηκε επιπρόσθετα στο κλιματικό σύστημα. Περισσότερο αυξήθηκε η θερμοκρασία των στρωμάτων που βρίσκεται κοντά στην επιφάνεια του νερού. Στα ανώτερα 75 μέτρα η θερμοκρασία αυξανόταν από το 1971 έως το 2010 κατά μέσο όρο 0,11 οC ανά δεκαετία. Στους ωκεανούς επίσης σε βάθη κάτω από 3000 m (μέτρα) η θερμοκρασία του νερού ανέβηκε.

Στάθμη της θάλασσας: Συνεπεία των συνεχιζόμενων προτσές τήξης των παγετώνων και των μόνιμα παγωμένων εδαφών και της διαστολής του θερμαινόμενου νερού των ωκεανών, ανέβηκε η παγκόσμια μέση στάθμη της θάλασσας κατά την περίοδο 1901 έως 2010 περίπου κατά 19 cm (εκατοστόμετρα). Η μέση άνοδος σ΄ αυτό το διάστημα ήταν περίπου 1,7 mm (χιλιοστόμετρα) ανά έτος. Στα τελευταία 20 χρόνια η τιμή αυτή ήταν σχεδόν η διπλάσια, περίπου 3,2 mm ανά έτος.

Οξίνιση των ωκεανών: Οι συγκεντρώσεις CO2 στην ατμόσφαιρα αυξήθηκαν από την περίοδο της βιομηχανικής επανάστασης κατά 40%. Το ένα τρίτο των ανθρωπογενών εκπομπών CO2 απορροφήθηκε από τους ωκεανούς. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση της περιεκτικότητάς τους σε οξέα.

Πάγος και χιόνι: Η μέχρι σήμερα υποχώρηση των παγετώνων συνεχίστηκε παγκοσμίως με λίγες εξαιρέσεις και μειώθηκε επίσης η μάζα των παγοκαλυμμάτων [3] στους πόλους. Από το 2002 έως το 2011 έχει λιώσει από τη Γροιλανδία περίπου έξι φορές περισσότερος πάγος απ΄ ό,τι την προηγούμενη δεκαετία. Η μάζα του στρώματος πάγου της Ανταρκτικής μειωνόταν κατά την περίοδο 1992 – 2001 κατά 30 γιγατόνους ανά έτος, ενώ κατά το χρονικό διάστημα 2002 έως 2011 μειωνόταν κατά 147 γιγατόνους ανά έτος, σχεδόν πέντε φορές περισσότερο. Ο μέσος ετήσιος ρυθμός μείωσης του αρκτικού θαλάσσιου πάγου στο χρονικό διάστημα από το 1979 έως το 2012 κυμαινόταν από 3,5% έως 4,1% ανά δεκαετία. Για τον θαλάσσιο πάγο της Αρκτικής παρατηρήθηκε μια μικρή αύξησή του από 1,2% έως 1,8% ανά δεκαετία. Κατά την περίοδο 1979 έως 2012 το στρώμα κάλυψης του χιονιού στο βόρειο ημισφαίριο από τα μέσα του 20ου αιώνα μειώθηκε. Στα μόνιμα παγωμένα εδάφη στις περισσότερες περιοχές η θερμοκρασία αυξήθηκε.

Υετός: Η εξέλιξη των υετών έλαβε χώρα περιφερειακά με διάφορους τρόπους. Μεταξύ 1950 και 2008 αυξήθηκαν οι υετοί στις υγρές περιοχές των τροπικών ζωνών και στα μεσαία γεωγραφικά πλάτη, ενώ μειώθηκαν στις άνυδρες περιοχές των υποτροπικών ζωνών. Για άλλες περιοχές δεν εντοπίστηκαν σαφείς αλλαγές.

Ακραία καιρικά φαινόμενα: Σε πολλά ακραία καιρικά φαινόμενα έχουν παρατηρηθεί αλλαγές. Έτσι, ο αριθμός των κρύων ημερών και νυχτών μειώθηκε και αυξήθηκαν οι ζεστές ημέρες και νύχτες από τα μέσα του περασμένου αιώνα. Στην Ευρώπη, την Ασία και την Αυστραλία εμφανίστηκαν συχνότερα κύματα καύσωνα. Οι ισχυρές βροχοπτώσεις στη βόρεια Αμερική και στην Ευρώπη έχουν γίνει πιο συχνές και πιο έντονες.


Οι ανθρώπινες δραστηριότητες είναι η κύρια αιτία της κλιματικής αλλαγής

● Είναι εξαιρετικά πιθανό η ανθρώπινη επίδραση να είναι η κύρια αιτία αύξησης της θερμοκρασίας από τα μέσα του περασμένου αιώνα.

● Η ανθρώπινη επίδραση στο κλίμα αποδείχτηκε στην εξέλιξη της θερμοκρασίας της ατμόσφαιρας και των ωκεανών καθώς και σε πολλές άλλες αλλαγές, όπως π.χ. στον κύκλο του νερού, στο λιώσιμο των πάγων, στην υποχώρηση του χιονιού, στην αλλαγή ορισμένων καιρικών φαινομένων ή στην οξίνιση των ωκεανών.

● Το μέγεθος των αποδείξεων εκτεταμένων αλλαγών που προκλήθηκαν από τον άνθρωπο, έχει αυξηθεί από την περίοδο της τελευταίας Έκθεσης Αξιολόγησης.

● Η κύρια αιτία της παγκόσμιας αύξησης της θερμοκρασίας είναι η εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου όπως το CO2. Από το 1850 οι συγκεντρώσεις στην ατμόσφαιρα αερίων του θερμοκηπίου CO2, CH4 [μεθάνιο], N2O [υποξείδιο του αζώτου] αυξήθηκαν αντίστοιχα κατά 40%, 150% και 20%. Οι δραστηριότητες του ανθρώπου οδήγησαν στο ότι οι σημερινές συγκεντρώσεις αυτών των αερίων υπερβαίνουν εκείνες των τελευταίων 800.000 ετών και οι μέσοι ρυθμοί αύξησής τους κατά τα τελευταία 22.000 χρόνια δεν ήταν ποτέ άλλοτε τόσο υψηλές όσο σήμερα.

● Συνολικά, από το 1750 έως το 2011 έχουν απελευθερωθεί λόγω των ανθρώπινων δραστηριοτήτων (κυρίως με τη χρήση ορυκτών καυσίμων και αλλαγών στη χρήση γης) ποσότητες CO2 στο ύψος των 545 γιγατόνων άνθρακα. Από την ποσότητα αυτή λιγότερο από τη μισή (240 γιγατόνοι άνθρακας) παρέμεινε στην ατμόσφαιρα συμβάλλοντας στο ανθρωπογενές φαινόμενο του θερμοκηπίου. Από την υπόλοιπη ποσότητα η μισή περίπου απορροφήθηκε από τους ωκεανούς (155 γιγατόνοι άνθρακας) και από το έδαφος και τα φυτά (150 γιγατόνοι άνθρακας).

● Η λεγόμενη κλιματική ευαισθησία δηλώνει, κατά πόσο θα αυξανόταν η παγκόσμια μέση θερμοκρασία πλησίον του εδάφους αν διπλασιαζόταν η συγκέντρωση CO2 στην ατμόσφαιρα. Η κλιματική ευαισθησία υπολογίζεται από τις άμεσες παρατηρήσεις, τις γεωλογικά-ιστορικές μελέτες και τις προσομοιώσεις μοντέλων. Στην προηγούμενη Έκθεση της IPCC του 2007, δόθηκε ένα εύρος από 2 οC έως 4,5 οC και ως πιο πιθανή τιμή οι 3 οC

Η AR 5 [5η Έκθεση Αξιολόγησης] δίνει τώρα ένα εύρος από 1,5 οC έως 4,5 οC. Νέα επιστημονικά ευρήματα από την περίοδο δημοσίευσης της AR 4 οδήγησαν στο συμπέρασμα, ότι οι συγγραφείς δίνουν ξανά την κατώτερη τιμή του εύρους χαμηλότερα, και επανέρχονται στην τιμή των παλιότερων Εκθέσεων Αξιολόγησης της IPCC. Ωστόσο, οι παραδοχές για την ανώτερη τιμή αύξησης της θερμοκρασίας παραμένουν αμετάβλητες. Αυτό σημαίνει ότι εξακολουθεί να υπάρχει η ανάγκη για μεγάλη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ώστε να περιοριστεί η παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας στους 2 οC σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα. Κατώτερη χαμηλή τιμή σημαίνει, ότι θα μπορούσε να υπάρξει μια ελαφρώς μεγαλύτερη δυνατότητα για τη διατήρηση του ανώτατου ορίου των 2 οC.


Οι απεικονίσεις δείχνουν μελλοντικές δυνατές αλλαγές στο κλιματικό σύστημα

Μια διαρκής αμείωτη εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου θα οδηγούσε σε μια περαιτέρω αύξηση της θερμοκρασίας και σε αλλαγές σε όλες τις συνιστώσες του κλιματικού συστήματος. (Οι μέχρι σήμερα παρατηρηθείσες αλλαγές θα ενισχύονταν). Σε όλες τις περιοχές της Γης θα λάμβαναν χώρα αλλαγές στη ξηρά και στους ωκεανούς, στον κύκλο του νερού, στην κρυόσφαιρα [4], στην επιφάνεια της θάλασσας, σε ορισμένα ακραία καιρικά φαινόμενα και κατά την οξίνιση των ωκεανών. Οι αναμενόμενες αλλαγές είναι ως προς το είδος και το μέγεθος παρόμοιες με εκείνες που απεικονίστηκαν στην AR 4. Για την άνοδο της στάθμης της θάλασσας οι νέες απεικονίσεις είναι υψηλότερες. Πολλές αλλαγές θα διαρκούσαν επί αιώνες, ακόμη και αν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου μειώνονταν εδώ και καιρό.

Περαιτέρω αύξηση της θερμοκρασίας: Ξεκινώντας από ένα σενάριο με πολλή φιλόδοξη πολιτική για το κλίμα, οι προσομοιώσεις δείχνουν ότι η μέση αύξηση της θερμοκρασίας προς τα τέλη αυτού του αιώνα, θα μπορούσε να περιοριστεί σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα στους 0,9 οC έως 2,3 οC. Εδώ οι συγγραφείς της IPCC ξεκινούν απ΄ το ότι η αύξηση της θερμοκρασίας θα παραμείνει πιθανώς κάτω από τους 2 οC. Οι προσομοιώσεις, υπό τις προϋποθέσεις τριών άλλων σεναρίων με λιγότερες ή επουσιώδεις μειώσεις εκπομπών, δείχνουν αυξήσεις της θερμοκρασίας μεταξύ 1,7 οC και 5,4 οC. Και στα τρία σενάρια πρέπει να ξεκινήσει κανείς με αυξήσεις πάνω από 1,5 οC, ενώ σε δυό σενάρια κατά τουλάχιστον 2 οC. Στο σενάριο με τις σχεδόν αμείωτες εκπομπές, είναι δυνατές αυξήσεις της θερμοκρασίας μεγαλύτερες από 5,4 οC προς τα τέλη αυτού του αιώνα. Με εξαίρεση το σενάριο με την ιδιαίτερα μεγάλη φιλόδοξη προστασία του κλίματος, για όλα τα άλλα σενάρια η αύξηση της θερμοκρασίας προς τα τέλη του 21ου αιώνα θα συνεχιζόταν. Συνοπτικά, η AR 5 δίνει για τη μέση αύξηση της θερμοκρασίας προς τα τέλη αυτού του αιώνα σε σχέση με τις προβιομηχανικές συνθήκες ένα εύρος 0,9 οC έως 5,4 οC. Στην AR 4 το εύρος δινόταν από 1,1 οC έως 6,4 οC. Οι νέοι υπολογισμοί επιβεβαιώνουν ουσιαστικά τα αποτελέσματα της AR 4. Οι διαφορές αυτές οφείλονται στα σενάρια που αποτέλεσαν τη βάση και στις ελαφρώς αλλαγμένες περιόδους αναφοράς.

Ακραίες συνθήκες: Θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι μπορεί να εμφανιστούν περισσότερες ζεστές και λιγότερες κρύες ακραίες θερμοκρασίες. Είναι πολύ πιθανό να εμφανιστούν καύσωνες και να διαρκέσουν περισσότερο διάστημα. Μέχρι το τέλος αυτού του αιώνα θα εμφανιστούν πιο έντονα και πιο συχνά ισχυροί υετοί στις περισσότερες περιοχές που βρίσκονται στο μέσο γεωγραφικό πλάτος και στις υγρές τροπικές ζώνες.

Υετοί: Με την αύξηση της θερμοκρασίας, σε πολλές άνυδρες περιοχές που βρίσκονται στα μεσαία και στα υποτροπικά γεωγραφικά πλάτη, οι μέσοι υετοί θα μειώνονταν περαιτέρω. Σε πολλές υγρές περιοχές μεσαίου γεωγραφικού πλάτους, αντίθετα, πρέπει κάτω από συνθήκες ζέστης, μέχρι το έτος 2100 (σενάριο με τις υψηλότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου) να αναμένονται αυξήσεις υετών.

Πάγος και χιόνι: Ανάλογα με το σενάριο θα μπορούσαν οι παγετώνες μέχρι τα τέλη του 21ου αιώνα να χάσουν από 15% έως 55% (σενάριο χαμηλής εκπομπής) ή 35% έως 85% (σενάριο υψηλής εκπομπής) του σημερινού όγκου τους. Είναι πολύ πιθανό ο θαλάσσιος πάγος της Αρκτικής να συνεχίσει να μειώνεται. Σύμφωνα με το σενάριο των υψηλότερων εκπομπών, η Αρκτική θα μπορούσε μάλιστα να είναι το Σεπτέμβριο χωρίς πάγους ήδη πριν από τα μέσα του 21ου αιώνα. Στο βόρειο ημισφαίριο η χιονοκάλυψη υποχωρεί. Είναι σχεδόν σίγουρο ότι οι περιοχές με μόνιμα παγωμένο έδαφος κοντά στην επιφάνεια θα μετατοπιστούν σε υψηλότερα βόρεια γεωγραφικά πλάτη.

Αύξηση της θερμοκρασίας των ωκεανών: Σύμφωνα με όλα τα σενάρια, η αύξηση της θερμοκρασίας των ωκεανών θα συνεχιστεί για αιώνες, ακόμη και αν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου παραμείνουν σταθερές ή μειωθούν. Η θερμότητα θα διεισδύσει από την επιφάνεια του νερού στα βάθη των ωκεανών και θα επηρεάσει την ωκεάνια κυκλοφορία.

Οξίνιση των ωκεανών: Οι ωκεανοί θα συνεχίσουν επίσης να απορροφούν CO2 από την ατμόσφαιρα, κάτι που θα προκαλέσει μια αυξανόμενη οξίνιση του θαλάσσιου νερού. Αυτό εμποδίζει το σχηματισμό οστράκων πολλών θαλάσσιων έμβιων οργανισμών και περιορίζει το περιβάλλον διαβίωσης στους ωκεανούς.

Στάθμη της θάλασσας: Μέχρι τα τέλη του 21ου αιώνα πρέπει να αναμένονται περαιτέρω αυξήσεις από 26 έως 55 cm, ακόμη και αν γίνουν σημαντικές προσπάθειες για την προστασία του κλίματος (σενάριο με τις χαμηλότερες εκπομπές). Χωρίς περιορισμούς στις εκπομπές η στάθμη της θάλασσας θα ανέβει μέχρι τα τέλη αυτού του αιώνα από 45 έως 82 cm (σενάριο με τις υψηλότερες εκπομπές). Η IPCC δεν αποκλείει ότι η άνοδος της στάθμης της θάλασσας θα μπορούσε να είναι επίσης σαφώς πολλή υψηλότερη. Για την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, οι νέες απεικονίσεις βρίσκονται υψηλότερα απ΄ ό,τι στην AR 4 επειδή έχει ληφθεί καλύτερα υπόψη η συμβολή του στρώματος πάγων στους πόλους.

Ωκεάνια κυκλοφορία: Το θερμό Ρεύμα Κυκλοφορίας του Ατλαντικού –στην καθομιλουμένη συχνά χαρακτηρίζεται ως «Ρεύμα του Κόλπου»- με αυξανόμενη θερμοκρασία θα γινόταν μάλλον ασθενέστερο. Η AR 5 επιβεβαιώνει τις δηλώσεις των προηγούμενων Εκθέσεων της IPCC και διαπιστώνει ότι απότομες αλλαγές ή μια κατάρρευση κατά τη διάρκεια του 21ου αιώνα είναι πολύ απίθανες/η. Με συνεχιζόμενη αύξηση της θερμοκρασίας του κλίματος, ωστόσο, δεν μπορεί να αποκλειστεί μια κατάρρευση της κυκλοφορίας μετά τον 21ο αιώνα.


Βελτιώθηκε η αξιοπιστία των κλιματικών μοντέλων

Τα αποτελέσματα της AR 5 βασίζονται σε περισσότερα από τα διπλάσια κλιματικά μοντέλα και έναν πολύ μεγαλύτερο αριθμό επί μέρους προσομοιώσεων απ΄ ό,τι στην AR 4. Συνολικά χρησιμοποιήθηκαν 39 πολύπλοκα μοντέλα. Επιπλέον, τα κλιματικά μοντέλα έχουν βελτιωθεί σημαντικά:

Νέα γενιά μοντέλων: Πολλά συζευγμένα μοντέλα ωκεανών-ατμόσφαιρας αναπτύχθηκαν περαιτέρω σε μοντέλα γήινων συστημάτων, με το να συζευχθούν επιπρόσθετα μοντέλα κυκλοφορίας άνθρακα. Έτσι, μπορούν τώρα για παράδειγμα να προσομοιωθούν διαδραστικά η ανταλλαγή άνθρακα μεταξύ ατμόσφαιρας και βιόσφαιρας. Αυτό σημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι οι συγκεντρώσεις CO2 στην ατμόσφαιρα μπορούν να υπολογιστούν άμεσα από το μοντέλο. Αυτό αποτελεί προϋπόθεση για να απαντηθεί το ερώτημα, πόσο διοξείδιο του άνθρακα επιτρέπεται να εκπέμπεται στην ατμόσφαιρα ώστε να μη γίνει υπέρβαση ενός συγκεκριμένου ορίου της παγκόσμιας αύξησης της θερμοκρασίας (για παράδειγμα, μια αύξηση της θερμοκρασίας κατά 2 οC σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα).

Καλύτερη κατανόηση των προτσές: Τα προτσές που απεικονίστηκαν στα μοντέλα διευρύνθηκαν και πολλοί παράγοντες που επηρεάζουν το κλίμα μπορούν τώρα να προσομοιωθούν πιο ολοκληρωμένα. Αυτά περιλαμβάνουν π.χ. τις επιπτώσεις των αερολυμάτων και τις αλληλεπιδράσεις τους με τα σύννεφα. Τα μεγάλης κλίμακας πρότυπα των υετών και οι επιπτώσεις από τη χρήση γης μοντελοποιούνται πιο θεμελιωμένα. Το ίδιο επίσης, τώρα είναι δυνατό περισσότερα μοντέλα να απεικονίσουν καλύτερα την φθίνουσα τάση των πάγων της Αρκτικής από το 1979. Πολλά μοντέλα αναπαράγουν κατανοητά τις παρατηρηθείσες αλλαγές των θερμοκρασιών του νερού στα ανώτερα στρώματα της θάλασσας. Η εμπιστοσύνη ιδιαίτερα στις απεικονίσεις της ανόδου της στάθμης της θάλασσας έχει αυξηθεί λόγω της καλύτερης κατανόησης των φυσικών προτσές.

Ποιότητα των μοντέλων: Τα κλιματικά μοντέλα προσομοιώνουν μακροπρόθεσμες κλιματικές αλλαγές με καλή προσέγγιση. Βραχυπρόθεσμες, φυσικές, εσωτερικές κλιματικές διακυμάνσεις, οι οποίες, μεταξύ άλλων, έχουν επηρεάσει την επιβραδυνθείσα αύξηση την τελευταία δεκαετία, μπορούν να αναπαραχθούν επίσης από μοντέλα, όχι όμως το εκάστοτε χρονικό σημείο που εμφανίστηκαν, επειδή πρόκειται για τυχαία γεγονότα. Γι΄ αυτό οι προσομοιωθείσες θερμοκρασίες σε μικρότερες χρονικές κλίμακες μεταξύ 10 και 15 ετών, σε σύγκριση με την παρατηρηθείσα εξέλιξη της θερμοκρασίας, όπως είναι αναμενόμενο, είναι κατά διαστήματα πολύ χαμηλές και κατά διαστήματα πολύ υψηλές. Η μακροπρόθεσμη εξέλιξη της θερμοκρασίας, αντιθέτως, αποδίδεται με ακρίβεια.


Νέα σενάρια

Στην Κλιματολογία τα σενάρια χρησιμεύουν για την περιγραφή πιθανών μελλοντικών κοινωνικο-οικονομικών εξελίξεων (π.χ. οικονομική ανάπτυξη, τεχνολογική ανάπτυξη, καινοτομίες, αύξηση του πληθυσμού, αστικοποίηση ή κλιματολογική πολιτική). Τα σενάρια περιλαμβάνουν μελλοντικές εξελίξεις των αερίων του θερμοκηπίου και των αερολυμάτων της ατμόσφαιρας καθώς και άλλους παράγοντες που επηρεάζουν το κλίμα, όπως για παράδειγμα αλλαγές στη χρήση γης.

Στην AR 5 χρησιμοποιήθηκαν τέσσερα νέα σενάρια, τα λεγόμενα αντιπροσωπευτικά μονοπάτια συγκέντρωσης (Representative Concentration Pathways, RCP). Τα RCP καλύπτουν την περίοδο από το 1850 έως το 2100, με επεκτάσεις και για το χρονικό διάστημα μέχρι το έτος 2300. Διαφορετικά απ΄ ό,τι συνέβη με τα σενάρια των προηγούμενων Εκθέσεων Αξιολόγησης, τώρα έχουν ληφθεί υπόψη και μέτρα για τη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου. Και οι τρεις Ομάδες Εργασίας της IPCC στην AR 5 χρησιμοποίησαν RCP. Έτσι εξασφαλίζεται ότι υπάρχουν στη διάθεση σταθερές πληροφορίες για φυσικο-επιστημονικά ζητήματα καθώς και για πτυχές της προσαρμογής, τις συνέπειες, την τρωτότητα και την προστασία του κλίματος για αυτά τα τέσσερα αντιπροσωπευτικά σενάρια. 

Τα τρία RCP με τις υψηλότερες μελλοντικές συγκεντρώσεις αερίων του θερμοκηπίου, περικλείουν το περιθώριο διακύμανσης σε συγκεντρώσεις CO2 στην ατμόσφαιρα, των σεναρίων που είχαν χρησιμοποιηθεί προηγουμένως. Μεταξύ αυτών βρίσκεται το χαμηλότερο σενάριο- RCP με τα πολύ φιλόδοξα μέτρα προστασίας του κλίματος. Αυτό πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του μοντέλου της Ομάδας Εργασίας 1, ιδιαίτερα κατά τη σύγκριση με τα αποτελέσματα των προηγούμενων Εκθέσεων της IPCC.

Η IPCC δείχνει, ότι υπό τις συνθήκες αυτού του φιλόδοξο σεναρίου –και με βάση το σημερινό επίπεδο γνώσης της Φυσικής του κλιματικού συστήματος- υπάρχει η δυνατότητα να περιοριστεί η αύξηση της θερμοκρασίας παγκοσμίως κάτω από τους 2 οC σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.


Πηγή: Το παρόν κείμενο δημοσιεύτηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 2013 στην ιστοσελίδα του Γερμανικού Υπουργείου Περιβάλλοντος, Προστασίας της Φύσης, Κατασκευών και Ασφάλειας Πυρηνικών Αντιδραστήρων (ΠΓ).

Μετάφραση – Επιμέλεια: Παναγιώτης Γαβάνας
_____________

Σημειώσεις του μεταφραστή

[1] Με την έννοια υετός κατανοείται στη μετεωρολογία το νερό, συμπεριλαμβανομένου των ακαθαρσιών του, το οποίο προέρχεται από τα σύννεφα, την ομίχλη ή την καταχνιά ή την υγρασία της ατμόσφαιρας και το οποίο: α) πέφτει στη Γη συνεπεία της βαρύτητας ή σε στερεά μορφή, β) ή παρασύρεται από τον άνεμο, γ) ή κατακάθεται ή εκρέει πάνω στη Γη, δ) ή εναποτίθεται πάνω σε επιφάνειες σε στερεά μορφή παγωμένου νερού ως υαλοπάγος, ε) ή εναποτίθεται ως λεπτό στρώμα πάνω σε αντικείμενα προερχόμενο από συμπύκνωση ή απόθεση (δηλ. μετατροπή αερίου απευθείας σε στερεό).

[2] Ένας γιγατόνος είναι ίσος με ένα δισεκατομμύριο τόνους.

[3] Το παγοκάλυμμα είναι μάζες πάγου που καλύπτουν μια έκταση ξηράς μικρότερη από 50.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Όταν οι μάζες πάγου καλύπτουν πάνω από 50.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα ξηράς τότε ονομάζονται στρώμα πάγου.

[4] Κρυόσφαιρα είναι το σύνολο των κοιτασμάτων πάγου σε ένα ουράνιο σώμα. Η κρυόσφαιρα της Γης περιλαμβάνει: α) Τον πάγο της θάλασσας και τις Τράπεζες Πάγου (δηλαδή τους πάγους που επιπλέουν αλλά δεν μετακινούνται, παραμένουν προσκολλημένοι στη ξηρά απ΄ όπου και τροφοδοτούνται από τις γλώσσες παγετώνων), β) τα στρώματα πάγου και τους παγετώνες, γ) τα μόνιμα παγωμένα εδάφη (ή πέρμαφροστ) και τις παγοσπηλιές, δ) τους παγοκρυστάλλους στα σύννεφα καθώς και το χιόνι και τα καλύμματα πάγου στα ύδατα ως γενικά ή ετήσια μεταβλητές συνιστώσες.

(συνεχίζεται)

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.