Δευτέρα, 28 Δεκεμβρίου 2015

Ουκρανία: Οι συνέπειες της «απελευθέρωσης»



Πολλές αναλύσεις έχουν γραφτεί έως τώρα για τη στρατιωτικο-πολιτική –κυρίως- κατάσταση της Ουκρανίας, ελάχιστες όμως για την οικονομική. Το κείμενο τούτο επικεντρώνεται ιδιαίτερα σ΄ αυτή την πλευρά, δυό χρόνια μετά το πραξικόπημα. Τα στοιχεία «μιλάνε» από μόνα τους: Η σημερινή οικονομική κατάσταση της Ουκρανίας –με έναν πληθυσμό που ανέρχεται περίπου στα 43 εκατομμύρια κατοίκους- είναι καταστρεπτική. Και ως γνωστό, στο καπιταλισμό το «μάρμαρο» το πληρώνουν πάντα τα φτωχά λαϊκά στρώματα (ΠΓ).


Σχεδόν δύο χρόνια μετά το πραξικόπημα στο Κίεβο, που υποστηρίχθηκε από το Βερολίνο, οι ειδικοί αναλυτές κάνουν από πολλές απόψεις έναν ολέθριο απολογισμό για την ανάπτυξη της Ουκρανίας. Αυτό τεκμηριώνουν τελευταίες μελέτες στο Πανεπιστήμιο της Βρέμης που δημοσιεύτηκαν στις «Αναλύσεις για την Ουκρανία». Σύμφωνα μ΄ αυτές η οικονομία της χώρας, η οποία έχει πάρει φιλοδυτική στροφή, έχει υποχωρήσει καταστροφικά και λόγω της πολιτικής αβεβαιότητας κινδυνεύει να καταστραφεί ακόμη περισσότερο. Η κρίση οδήγησε σε μια μείωση των πραγματικών μισθών μεγαλύτερη από 30%˙ οι τιμές για τα τρόφιμα στο τρέχον έτος έχουν αυξηθεί κατά 34%, τα έξοδα κατοικίας μετά την υπαγωγή της χώρας υπό δυτική κυριαρχία έχουν διπλασιαστεί. Το ένα τρίτο των Ουκρανών δεν μπορεί πλέον να αγοράσει τα αναγκαία τρόφιμα˙ μόνο η κατανάλωση ψωμιού και πατατών παραμένει σχεδόν σταθερή. Ταυτόχρονα ο νεποτισμός και η διαφθορά συνεχίζουν να παραμένουν και υπό τη νέα κυβέρνηση και απειλούν να προκαλέσουν νέες διαμαρτυρίες. Λιγότερο από το ένα τρίτο του πληθυσμού εκφράζει ακόμη την «εμπιστοσύνη» του στον πρόεδρο Πέτρο Ποροσένκο˙ η «ισορροπία εμπιστοσύνης» του, [δηλαδή] η στατιστική διαφορά μεταξύ συμφωνίας και απόρριψης, βρίσκεται ακόμη πιο κάτω από εκείνη του προέδρου Βίκτορ Γιανουκόβιτς το Δεκέμβριο του 2013. Η «ισορροπία εμπιστοσύνης» για την κυβέρνηση και το κοινοβούλιο έχει φθάσει μάλιστα σε ένα –εντελώς άγνωστο υπό τον Γιανουκόβιτς- χρόνιο χαμηλό επίπεδο.

[Αναλυτικότερα]


Οικονομικά γκρεμισμένη

Σχεδόν δυό χρόνια μετά το πραξικόπημα στο Κίεβο, που υποστηρίχθηκε από το Βερολίνο, οι ειδικοί αναλυτές κάνουν απολογισμό στις δημοσιευθείσες «Αναλύσεις για την Ουκρανία» στο Πανεπιστήμιο της Βρέμης [Γερμανία] που αφορούν στην ανάπτυξη της χώρας. Τα αποτελέσματα είναι συντριπτικά. Η οικονομική κατάσταση είναι καταστροφική. Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν της Ουκρανίας, που ήδη το 2014 είχε μειωθεί κατά 6,8%, συνεχίζει να μειώνεται˙ ειδικοί αναλυτές εκτιμούν ότι το 2015 η μείωση θα φθάσει περίπου στο 11%. Το επόμενο έτος, αναφέρεται, μπορεί ενδεχομένως να υπάρξει ξανά μια μικρή αύξηση μεταξύ 1% και 2% -αυτό όμως θα συμβεί μόνο τότε, όταν δεν προκύψουν εκ νέου πολιτικές ταραχές, για παράδειγμα μια διακοπή της κατάπαυσης του πυρός στο ανατολικό τμήμα της Ουκρανίας. Ωστόσο αυτό είναι αρκετά αβέβαιο. Ένα υψηλό χρέος επιβαρύνει τη χώρα˙ «εν όψει της ακόμη πολύ εύθραυστης συνολικής κατάστασης», οι ειδικοί αναλυτές θεωρούν μια αύξηση των άμεσων ξένων επενδύσεων για «αυτό το διάστημα μη ρεαλιστική». Οι «δυτικές τράπεζες» αντιθέτως, «αποσύρονται νωρίτερα από τη χώρα». Η ανάπτυξη των εξαγωγών είναι απογοητευτική. Ενόσω οι εξαγωγές προς τη Ρωσία υποχώρησαν πάρα πολύ, «η μονόπλευρα παρεχόμενη πρόσβαση στην αγορά της ΕΕ» μέχρι στιγμής δεν έχει αποφέρει τίποτα˙ από την ουκρανική οικονομία έλειπαν κυρίως «σε μεγάλο βαθμό ικανά ανταγωνιστικά προϊόντα για την εσωτερική αγορά της ΕΕ». Πάντως, έγινε κατορθωτό να μειωθεί το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου: Η μεγάλη υποτίμηση [του εθνικού νομίσματος] γρίβνα ακρίβυνε τόσο πολύ τα ξένα εμπορεύματα, που οι πωλήσεις τους και επομένως οι συνολικές εισαγωγές έχουν μειωθεί δραματικά και το χαμηλό επίπεδο των εξαγωγών δεν αυξάνει πλέον αισθητά [1].


Ακραία φτώχεια

Οι κοινωνικές συνέπειες της οικονομικής κατάρρευσης είναι καταστρεπτικές. «Σύμφωνα με τα στοιχεία της ουκρανικής Στατιστικής Υπηρεσίας οι πραγματικοί μισθοί μειώθηκαν περισσότερο από 30%», αναφέρεται στις «Αναλύσεις για την Ουκρανία». Ο μέσος μηνιαίος μισθός από περίπου 280 ευρώ που ήταν το 2013, έπεσε στα 156 ευρώ τον Οκτώβριο του 2015. Ο ένας στους δέκα Ουκρανούς πρέπει να αρκεστεί σε ένα εισόδημα κάτω από το επίσημο ελάχιστο όριο διαβίωσης (54 ευρώ), το οποίο, ωστόσο, σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη δεν είναι αρκετό ούτε κατά προσέγγιση για την επιβίωση. Επειδή η μέση σύνταξη (79 ευρώ) δεν επιτρέπει επίσης τα προς το ζην, έχει εξαπλωθεί η εργασία μεταξύ των συνταξιούχων. Εδώ, από τον Απρίλιο του 2015 η σύνταξη των εργαζομένων συνταξιούχων έχει μειωθεί κατά 15%. Συχνά οι μισθοί καταβάλλονται με καθυστέρηση ή και καθόλου˙ η καθυστέρηση μισθών κατά τη διάρκεια του 2014 πενταπλασιάστηκε. Οι «Αναλύσεις για την Ουκρανία» συνοψίζουν: «Η έκταση της ακραίας φτώχειας έχει εξαπλωθεί δραματικά». Ιδιαίτερα επλήγησαν εκτός των συνταξιούχων και οι «πολύτεκνες οικογένειες και ο αγροτικός πληθυσμός» [2].


Ψωμί και πατάτες

Δύσκολες στην καθημερινότητα είναι κυρίως οι δραματικές αυξήσεις των τιμών για τα τρόφιμα, τα φάρμακα, το νερό και τη θέρμανση. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν το 2014 περίπου κατά 25%˙ φέτος μάλιστα έχει καταγραφεί μια αύξηση κατά 34%. «Στοιχεία δημοσκοπήσεων δείχνουν ότι οι άνθρωποι μειώνουν την κατανάλωσή τους αναλόγως», αναφέρουν οι «Αναλύσεις για την Ουκρανία»: «συνολικά καταναλώνονται λιγότερα λαχανικά, κρέας, ψάρια, αυγά, ζάχαρη, γαλακτοκομικά προϊόντα και άλλα τρόφιμα»˙ μόνο η κατανάλωση ψωμιού και πατατών παραμένει «σχετικά αμετάβλητη». «Περίπου για το ένα τρίτο του πληθυσμού» δεν υπάρχει «η δυνατότητα να αγοράσει τα αναγκαία τρόφιμα»˙ εδώ μπορούν οι «οικογένειες με παιδιά να αγοράσουν συνολικά πολύ λιγότερα τρόφιμα ανά άτομο απ΄ ό,τι οι οικογένειες χωρίς παιδιά». Οι τιμές των φαρμάκων και άλλων προϊόντων ιατρικής περίθαλψης έχουν αυξηθεί επίσης κατά περισσότερο από 30%. Το ηλεκτρικό ρεύμα και το νερό έχουν γίνει πιο ακριβά κατά 50% έως 70%, το φυσικό αέριο κοστίζει στο μεταξύ τρεις φορές περισσότερο απ΄ ό,τι το 2013. Ως αποτέλεσμα, «το κόστος στέγασης σχεδόν διπλασιάστηκε». «Στο πλαίσιο των αργόσυρτων μεταρρυθμίσεων, εκτιμά μια ειδική αναλύτρια, «μια περαιτέρω πτώση του βιοτικού επιπέδου μπορεί να οδηγήσει τη χώρα σε κοινωνικές εντάσεις» [3].


Ολιγάρχες και διαφθορά

Ακόμη πιο σοβαρό είναι το γεγονός, ότι ούτε καν η καταπολέμηση της διαφθοράς που ζητήθηκε ευρέως στο Μαϊντάν και ανακοινώθηκε ηχηρά από την πραξικοπηματική κυβέρνηση του Κιέβου, δεν έχει κάνει στη πραγματικότητα βήματα. Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, που έχει στραφεί φιλοδυτικά, είναι ένας ολιγάρχης που προέρχεται από το παλιό ουκρανικό πολιτικό κατεστημένο [4]. Ο νόμος «Περί κάθαρσης του κυβερνητικού μηχανισμού» που τέθηκε σε ισχύ στις 16 Οκτωβρίου, αποδείχτηκε ότι είναι εξαιρετικά προβληματικός, αναφέρεται στις «Αναλύσεις για την Ουκρανία». Σύμφωνα πάντα με τις ίδιες «Αναλύσεις», ο νόμος αυτός αντιφάσκει στις κεντρικές κατευθυντήριες γραμμές του Συμβουλίου της Ευρώπης και δεν οδηγεί στο στόχο. «Ο νεποτισμός και η διαφθορά» εξακολουθούν να εξαπλώνονται˙ «επιπλέον, η επιλεκτική εφαρμογή του νόμου αποδεικνύει κυρίως, ότι οι πολιτικές σκοπιμότητες και η προσωπική υποταγή στην μετά το Μαϊντάν κυβέρνηση, έχουν μεγαλύτερη προτεραιότητα απ΄ ό,τι το Σύνταγμα και ο νόμος». «Πάνω από τα δύο τρίτα των Ουκρανών ήταν μόνο τον Ιούνιο … πεπεισμένοι, ότι η κυβέρνηση απλά μιμείται την κάθαρση», αναφέρεται, «και ένα επιπλέον 16% αμφέβαλε ότι θα πραγματοποιηθεί ποτέ μια μορφή “κάθαρσης” στον κρατικό μηχανισμό». Ο «θυμός» αυξάνει, και, ενδεχομένως να εκφραστεί επίσης σε διαμαρτυρίες «κυρίως εν όψει της διαρκούς άσχημης οικονομικής κατάστασης χωρίς να υπάρχει προοπτική για αισθητές βελτιώσεις στο εγγύς μέλλον» [5].


Η ισορροπία εμπιστοσύνης

Το πόσο μεγάλο είναι το δυναμικό διαμαρτυρίας στην Ουκρανία, το οποίο σήμερα μπορεί ακόμη να του αποσπαστεί η προσοχή σε μεγάλο βαθμό προς τα έξω με την προπαγάνδα κατά της Ρωσίας, το δείχνουν πρόσφατες δημοσκοπήσεις στο πληθυσμό σχετικά με την «εμπιστοσύνη στους πολιτικούς θεσμούς». Για τις δημοσκοπήσεις δε μπορεί να υπάρχει υποψία ότι έχουν παραποιηθεί από δυνάμεις φιλικές προς τη Ρωσία: Προέρχονται από δυό γνωστά φιλοδυτικά ιδρύματα και δεν έχουν δημοσιευτεί [πλήρως] στις φιλορωσικές «Αναλύσεις για την Ουκρανία» [6]. Σύμφωνα μ΄ αυτές, το καλοκαίρι του 2015 το 29,5% των Ουκρανών δήλωσαν ότι εμπιστεύονται τον πρόεδρο Πέτρο Ποροσένκο, ενώ το 62,5% έδωσε αρνητική απάντηση. Η «ισορροπία εμπιστοσύνης» -ένα στατιστικό μέγεθος, το οποίο αφαιρεί από τη συμφωνία την απόρριψη- βρισκόταν για τον Ποροσένκο στο -33%, σαφώς κάτω από το συγκριτικό στοιχείο για τον τότε πρόεδρο Βίκτορ Γιανουκόβιτς το Δεκέμβριο του 2013 (-27%). Η «ισορροπία εμπιστοσύνης» για την ουκρανική κυβέρνηση (-56%) και το κοινοβούλιο (-63%) έχουν φθάσει σήμερα σε τέτοια αρνητικά ρεκόρ –που δεν υπήρξαν υπό τον Γιανουκόβιτς. Το ίδιο ισχύει και για την αστυνομία (-67%). Η «ισορροπία εμπιστοσύνης» μάλιστα για τα ουκρανικά μέσα ενημέρωσης, που υπό τον Γιανουκόβιτς βρισκόταν πάντα στο +20% ή και περισσότερο, τον Ιούλιο πλησίασε στο σημείο μηδέν και, στο μεταξύ, ίσως μάλιστα να έχει γίνει και αρνητική. Στους λίγους θεσμούς που υπάρχει ακόμη μια «ισορροπία εμπιστοσύνης» ανήκουν, εκτός από την εκκλησία (34%), κυρίως τα τάγματα εθελοντών (16%), δηλαδή οι δυνάμεις που τείνουν στην αντίδραση και –στη περίπτωση των ταγμάτων εθελοντών- οι εθνικιστικές και χωριστές φασιστικές δυνάμεις, πάνω στις οποίες στηρίζεται η τελευταία εμπιστοσύνη του πληθυσμού στην Ουκρανία, η οποία στράφηκε φιλοδυτικά.


Πηγή: «german-foreign-policy.com», 16/12/2015

ΜετάφρασηΕπιμέλεια: Παναγιώτης Γαβάνας
________

Σημειώσεις

[1] Deuber, Gunter / Schwabe, Andreas: Äußerst verhaltener Wirtschaftsausblick zwei Jahre nach dem Maidan. Στο: Ukraine-Analysen Αρ. 161, 7-13.

[2], [3] Gatskova, Kseniia: Der Lebensstandard in der Ukraine in den Jahren 2014/2015: sinkender Wohlstand und die Anpassungsstrategien der Bevölkerung. Στο: Ukraine-Analysen Αρ. 161, 09.12.2015, 2-5.

[4] Βλ. Die Restauration der Oligarchen (II) (http://german-foreign-policy.com/de/fulltext/58866), Die Restauration der Oligarchen (III) (http://german-foreign-policy.com/de/fulltext/58867), Die Restauration der Oligarchen (IV) (http://german-foreign-policy.com/de/fulltext/58876) και Steinmeier und die Oligarchen (http://german-foreign-policy.com/de/fulltext/59126).

[5] Stein, Andreas: Ernüchterung nach einem Jahr Lustrationsprozess. Στο: Ukraine-Analysen Αρ. 160, 26.11.2015, 2-6.

[6] Οι δημοσκοπήσεις έγιναν από το Ταμείο Δημοκρατικών Πρωτοβουλιών μεταξύ 22 και 27 Ιουλίου˙ βασικά τους συμπεράσματα μπορεί να δει κανείς στις «Αναλύσεις για την Ουκρανία» Αρ. 160, 26.11.2015, 11σ

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.