Τρίτη, 23 Μαΐου 2017

Οι Θέσεις του Απρίλη



Αναδημοσιεύουμε το κείμενο «Τα καθήκοντα του προλεταριάτου στην τωρινή επανάσταση» του Λένιν, που στην Ιστορία είναι γνωστό ως «Οι Θέσεις του Απρίλη», οι οποίες αποτέλεσαν τη θεωρητική βάση για τη μετάβαση στο δεύτερο στάδιο της επανάστασης στη Ρωσία το 1917 (ΠΓ).

του Βλαντίμιρ Ι. Λένιν

Επειδή έφτασα στην Πετρούπολη μόλις τη νύχτα της 3ης του Απρίλη, δεν μπορούσα φυσικά να κάνω εισήγηση στη συγκέντρωση της 4ης του Απρίλη για τα καθήκοντα του επαναστατικού προλεταριάτου παρά μόνο εξ ονόματός μου με την επιφύλαξη ότι δεν είμαι αρκετά προετοιμασμένος.

Το μόνο που μπορούσα να κάνω για να διευκολύνω τη δουλειά για μένα –και για τους καλόπιστους αντιπάλους- ήταν να προετοιμάσω γραπτές θέσεις. Τις διάβασα και τις έδωσα στον σ. Τσερετέλι. Τις διάβασα πολύ αργά και δυό φορές: πρώτα στη συγκέντρωση των μπολσεβίκων και ύστερα σε κοινή συγκέντρωση των μπολσεβίκων και των μενσεβίκων.

Δημοσιεύω τις προσωπικές μου αυτές θέσεις, συνοδεύοντάς τις μόνο με πολύ σύντομες επεξηγηματικές παρατηρήσεις, που αναπτύχθηκαν πολύ πιο λεπτομερειακά στην εισήγηση.


ΘΕΣΕΙΣ

1. Στη στάση μας απέναντι στον πόλεμο, που από την πλευρά της Ρωσίας και με τη νέα κυβέρνηση του Λβοφ και Σία παραμένει αναμφισβήτητα ληστρικός, ιμπεριαλιστικός πόλεμος, εξαιτίας του καπιταλιστικού χαρακτήρα αυτής της κυβέρνησης, είναι απαράδεκτες και οι παραμικρές παραχωρήσεις στον «επαναστατικό αμυνιτισμό».

Για έναν επαναστατικό πόλεμο, που πραγματικά δικαιολογεί τον επαναστατικό αμυνιτισμό, το συνειδητό προλεταριάτο μπορεί να συμφωνήσει μόνο με τον όρο: α) περάσματος της εξουσίας στα χέρια του προλεταριάτου και των πιο φτωχών τμημάτων της αγροτιάς που κλίνουν προς αυτό˙ β) παραίτησης από όλες τις προσαρτήσεις στην πράξη και όχι στα λόγια˙ γ) ολοκληρωτικής ρήξης στην πράξη με όλα τα συμφέροντα του κεφαλαίου.

Παίρνοντας υπόψη την αναμφισβήτητη καλοπιστία των πλατιών στρωμάτων των μαζικών εκπροσώπων του επαναστατικού αμυνιτισμού, που παραδέχονται τον πόλεμο μόνο από ανάγκη και όχι χάρη των κατακτήσεων, παίρνοντας υπόψη την εξαπάτησή τους από την αστική τάξη, πρέπει να τους εξηγούμε το λάθος τους πολύ διεξοδικά, επίμονα και υπομονετικά, να τους εξηγούμε την αδιάρρηκτη σύνδεση του κεφαλαίου με τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, να τους αποδείχνουμε ότι χωρίς την ανατροπή του κεφαλαίου ο πόλεμος δεν μπορεί να τελειώσει με μια ειρήνη αληθινά δημοκρατική, όχι εξαναγκαστική.

Οργάνωση της πιο πλατιάς προπαγάνδας αυτής της άποψης στο μάχιμο στρατό.

Συναδέλφωση.

2. Η ιδιομορφία της σημερινής στιγμής στη Ρωσία βρίσκεται στο πέρασμα από το πρώτο στάδιο της επανάστασης που έδωσε την εξουσία στην αστική τάξη εξαιτίας της ανεπαρκούς συνειδητότητας και οργάνωσης του προλεταριάτου, στο δεύτερο στάδιό της που πρέπει να δώσει την εξουσία στα χέρια του προλεταριάτου και των φτωχών στρωμάτων της αγροτιάς.

Το πέρασμα αυτό χαρακτηρίζεται, από το ένα μέρος, από ένα μέγιστο όριο νομιμότητας (από όλες τις εμπόλεμες χώρες η Ρωσία είναι σήμερα η πιο ελεύθερη χώρα στον κόσμο), από το άλλο μέρος, από την έλλειψη βίας πάνω στις μάζες και, τέλος, η ανεπίγνωστα καλόπιστη στάση των μαζών απέναντι στην κυβέρνηση των καπιταλιστών, των χειρότερων εχθρών της ειρήνης και του σοσιαλισμού.

Η ιδιομορφία αυτή απαιτεί από μας ικανότητα προσαρμογής στις ιδιαίτερες συνθήκες της κομματικής δουλειάς μέσα στις πρωτάκουστα πλατιές μάζες του προλεταριάτου, που μόλις τώρα ξύπνησαν στην πολιτική ζωή.

3. Καμιά υποστήριξη στην Προσωρινή Κυβέρνηση, να εξηγούμε ότι είναι πέρα για πέρα ψεύτικες όλες οι υποσχέσεις της, ιδιαίτερα η υπόσχεση για παραίτηση από τις προσαρτήσεις. Ξεσκέπασμα, αντί της απαράδεκτης «απαίτησης» -που σπέρνει αυταπάτες- να πάψει η κυβέρνηση αυτή, κυβέρνηση καπιταλιστών, να είναι ιμπεριαλιστική.

4. Αναγνώριση του γεγονότος ότι στα περισσότερα Σοβιέτ των εργατών βουλευτών το Κόμμα μας είναι μειοψηφία, και για την ώρα αποτελεί αδύνατη μειοψηφία, απέναντι στο συνασπισμό όλων των μικροαστικών, οπορτουνιστικών στοιχείων, που πέφτουν κάτω από την επιρροή της αστικής τάξης και που διοχετεύουν την επιρροή της στο προλεταριάτο, από τους λαϊκούς σοσιαλιστές και τους σοσιαλιστές-επαναστάτες ως την Οργανωτική Επιτροπή (Τσχεΐτζε, Τσερετέλι κτλ.), τον Στεκλόφ κτλ. κτλ.

Να εξηγήσουμε στις μάζες ότι το Σοβιέτ των εργατών βουλευτών είναι η μόνη δυνατή μορφή επαναστατικής κυβέρνησης και ότι γι’ αυτό, όσο η κυβέρνηση αυτή θα βρίσκεται κάτω από την επιρροή της αστικής τάξης, το καθήκον μας μπορεί να είναι μόνο η υπομονετική, συστηματική, επίμονη και προσαρμοσμένη στις πρακτικές ιδιαίτερα ανάγκες των μαζών εξήγηση των λαθών της τακτικής τους.

Όσο είμαστε μειοψηφία, δουλειά μας είναι να κάνουμε κριτική και εξήγηση των λαθών, προπαγανδίζοντας ταυτόχρονα την ανάγκη να περάσει όλη η κρατική εξουσία στα Σοβιέτ των εργατών βουλευτών, έτσι που οι μάζες με την πείρα τους να απαλλαγούν από τα λάθη τους.

5. Όχι κοινοβουλευτική δημοκρατία –επιστροφή από τα Σοβιέτ των εργατών βουλευτών σ’ αυτή θα ήταν βήμα προς τα πίσω,- αλλά δημοκρατία των Σοβιέτ των εργατών, των εργατών γης και των αγροτών βουλευτών σε όλη τη χώρα, από τα κάτω ως τα πάνω.

Κατάργηση της αστυνομίας, του στρατού, της υπαλληλίας [1*].

Η αμοιβή όλων των υπαλλήλων, που θα είναι όλοι τους αιρετοί και ανακλητοί σε κάθε στιγμή, να μην ξεπερνά τη μέση αμοιβή ενός καλού εργάτη.

6. Στο αγροτικό πρόγραμμα, μεταφορά του κέντρου βάρους στα Σοβιέτ των βουλευτών εργατών γης.

Δήμευση όλων των γαιών των τσιφλικάδων.

Εθνικοποίηση όλων των γαιών της χώρας, διάθεση της γης από τα τοπικά Σοβιέτ των εργατών γης και των αγροτών βουλευτών. Συγκρότηση Σοβιέτ βουλευτών από τους φτωχούς αγρότες. Δημιουργία από κάθε μεγάλο κτήμα (με έκταση από 100 ως 300 περίπου ντεσιατίνες [1], ανάλογα με τις τοπικές και άλλες συνθήκες και κατά την κρίση των τοπικών οργάνων) ενός υποδειγματικού νοικοκυριού κάτω από τον έλεγχο του Σοβιέτ των βουλευτών εργατών γης και για λογαριασμό της κοινωνίας.

7. Άμεση συγχώνευση όλων των τραπεζών της χώρας σε μια πανεθνική τράπεζα και άσκηση ελέγχου πάνω σ’ αυτή από την πλευρά του Σοβιέτ των εργατών βουλευτών.

8. Όχι «εφαρμογή» του σοσιαλισμού, σαν άμεσο καθήκον μας, αλλά πέρασμα αμέσως μόνο στον έλεγχο της κοινωνικής παραγωγής και της διανομής των προϊόντων από μέρους του Σοβιέτ των εργατών βουλευτών.

9. Κομματικά καθήκοντα:

    α) άμεσο συνέδριο του Κόμματος,

    β) αλλαγή του προγράμματος του Κόμματος, κυρίως:

        i) σχετικά με τον ιμπεριαλισμό και τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο,

        ii) σχετικά με τη στάση απέναντι στο κράτος και το δικό μας αίτημα για «κράτος-κομμούνα» [2*],

        iii) διόρθωση του προγράμματός μας μίνιμουμ που έχει παλιώσει,

    γ) αλλαγή της ονομασίας του Κόμματος [3*].

10. Ανανέωση της Διεθνούς.

Πρωτοβουλία δημιουργίας επαναστατικής Διεθνούς, Διεθνούς ενάντια στους σοσιαλσοβινιστές και ενάντια στο «Κέντρο» [4*].

* * *

Για να καταλάβει ο αναγνώστης γιατί χρειάστηκε να υπογραμμίσω ιδιαίτερα, ως σπάνια εξαίρεση, την «περίπτωση» των καλόπιστων αντιπάλων, τον καλώ να συγκρίνει την παρακάτω αντίρρηση του κυρίου Γκόλντενμπεργκ με τις θέσεις αυτές: Ο Λένιν «έστησε τη σημαία του εμφυλίου πολέμου στις γραμμές της επαναστατικής δημοκρατίας» (η περικοπή πάρθηκε από τη «Γεντίνστβο» [2] του κ. Πλεχάνοφ, αρ. φύλ. 5).

Αλήθεια, δεν είναι μαργαριτάρι;

Εγώ γράφω, διαβάζω, εξηγώ λεπτομερειακά ότι: «Λόγω της αναμφισβήτητης καλοπιστίας των πλατιών στρωμάτων των μαζικών εκπροσώπων του επαναστατικού αμυνιτισμού... λόγω της εξαπάτησής τους από την αστική τάξη, πρέπει να εξηγούμε το λάθος τους πολύ διεξοδικά, επίμονα και υπομονετικά...» 

Μα οι κύριοι της αστικής τάξης που αυτοαποκαλούνται σοσιαλδημοκράτες και που δεν ανήκουν ούτε στα πλατιά στρώματα, ούτε στους μαζικούς εκπροσώπους του αμυνιτισμού, μεταδίδουν με ελαφριά καρδιά τις απόψεις μου, διατυπώνοντάς τις έτσι: «Έστησε» (!) τη σημαία (!) του εμφύλιου πολέμου (γι’ αυτόν δεν υπάρχει ούτε λέξη στις θέσεις, δεν υπήρχε ούτε λέξη στην εισήγηση!) «στις γραμμές (!!) της επαναστατικής δημοκρατίας...». 

Τι είναι αυτό; Σε τι διαφέρει από την πογκρομική ζύμωση από τη «Ρούσκαγια Βόλια» [3]; 

Εγώ γράφω, διαβάζω, εξηγώ λεπτομερειακά ότι: «Τα σοβιέτ των εργατών βουλευτών είναι η μόνη δυνατή μορφή επαναστατικής κυβέρνησης και ότι, γι’ αυτό, το καθήκον μας μπορεί να είναι μόνο η υπομονετική, συστηματική, επίμονη και προσαρμοσμένη στις πρακτικές ιδιαίτερα ανάγκες των μαζών, εξήγηση των λαθών της τακτικής τους...» 

Μα ορισμένου είδους αντίπαλοι παρουσιάζουν τις απόψεις μου ως έκκληση για «εμφύλιο πόλεμο στις γραμμές της επαναστατικής δημοκρατίας»!! 

Επιτέθηκα ενάντια στην Προσωρινή Κυβέρνηση, γιατί δεν καθόρισε ούτε σύντομη, ούτε γενικά μια οποιαδήποτε προθεσμία για τη σύγκληση της Συντακτικής Συνέλευσης, προσπαθώντας να ξεφύγει με υποσχέσεις. Απέδειξα πως δίχως τα Σοβιέτ των εργατών και των στρατιωτών βουλευτών η σύγκληση της Συντακτικής Συνέλευσης δεν είναι εξασφαλισμένη, η επιτυχία της είναι αδύνατη. 

Μου αποδίδουν τη γνώμη ότι είμαι τάχα ενάντια στην άμεση σύγκληση της Συντακτικής Συνέλευσης!! 

Θα τα έλεγα αυτά «παραληρήματα», αν δεκαετίες πολιτικού αγώνα δε με είχαν διδάξει να θεωρώ σπάνια εξαίρεση την καλοπιστία των αντιπάλων. 

Ο κ. Πλεχάνοφ ονόμασε στην εφημερίδα του το λόγο μου «παραλήρημα». Πολύ καλά, κύριε Πλεχάνοφ! Κοιτάξτε, όμως, πόσο είστε χοντροκομμένος, αδέξιος και επιπόλαιος στην πολεμική σας. Αν ο λόγος μου ήταν ένα δίωρο παραλήρημα, τότε πώς ανέχτηκαν το «παραλήρημα» αυτό εκατοντάδες ακροατές; Παρακάτω. Γιατί η εφημερίδα σας αφιερώνει ολόκληρη στήλη για ένα «παραλήρημα»; Δε μας τα λέτε καλά, κ. Πλεχάνοφ, καθόλου καλά δε μας τα λέτε. 

Είναι πολύ πιο εύκολο, βέβαια, να φωνάζεις, να βρίζεις, να ωρύεσαι, παρά να προσπαθήσεις να εκθέσεις, να εξηγήσεις, να θυμηθείς πώς σκέπτονταν ο Μαρξ και ο Ένγκελς το 1871, το 1872, το 1875 για την πείρα της Κομμούνας του Παρισιού [4] και για το τι λογής κράτος χρειάζεται στο προλεταριάτο.

Ο πρώην μαρξιστής κ. Πλεχάνοφ δε θέλει, φαίνεται, να θυμάται το μαρξισμό. 

Εγώ παράθεσα τα λόγια της Ρόζας Λούξεμπουργκ, που στις 4 Αυγούστου 1914 αποκάλεσε τη γερμανική σοσιαλδημοκρατία «πτώμα που βρομάει». Και οι κ.κ. Πλεχάνοφ, Γκόλντενμπεργκ και Σία «θίγονται»... για λογαριασμό τίνος; Για λογαριασμό των γερμανών σοβινιστών, που τους αποκάλεσαν σοβινιστές! 

Τα μπέρδεψαν οι καημένοι οι ρώσοι σοσιαλσοβινιστές, σοσιαλιστές στα λόγια, σοβινιστές στην πράξη.
__________

[1*] Δηλαδή αντικατάσταση του τακτικού στρατού με το γενικό εξοπλισμό του λαού.

[2*] Δηλαδή τέτοιο κράτος που πρότυπό του έδωσε η Κομμούνα του Παρισιού.

[3*] Αντί «σοσιαλδημοκρατία», που οι επίσημοι ηγέτες της σ’ όλο τον κόσμο πρόδωσαν το σοσιαλισμό, περνώντας στην αστική τάξη («αμυνίτες» και ταλαντευόμενοι «καουτσκιστές»), πρέπει να ονομαστούμε Κομμουνιστικό Κόμμα.

[4*] «Κέντρο» ονομάζεται στη διεθνή σοσιαλδημοκρατία το ρεύμα που ταλαντεύεται ανάμεσα στους σοβινιστές (= «αμυνίτες») και τους διεθνιστές, και συγκεκριμένα: ο Κάουτσκι και Σία στη Γερμανία, ο Λονγκέ και Σία στη Γαλλία, ο Τσχεΐτζε και Σία στη Ρωσία, ο Τουράτι και Σία στην Ιταλία, ο Μακντόναλντ και Σία στην Αγγλία κτλ.
__________

Γράφτηκε στις 4 και 5 (17 και 18)
            του Απρίλη 1917


 Δημοσιεύτηκε στις 7 Απρίλη 1917
στην εφημερίδα «Πράβντα», αρ. φύλ. 26

          Υπογραφή: Ν. Λ έ ν ι ν
                                     Δημοσιεύεται σύμφωνα
με το κείμενο της εφημερίδας
__________

Σημειώσεις

* Το άρθρο «Τα καθήκοντα του προλεταριάτου στην τωρινή επανάσταση», που δημοσιεύτηκε στην «Πράβντα», αρ. φύλ. 26 της 7 του Απρίλη 1917 με την υπογραφή «Ν. Λένιν», περιέχει τις περίφημες «Θέσεις του Απρίλη» του Β. I. Λένιν που, όπως φαίνεται, έγραψε ο ίδιος στο τρένο την παραμονή της άφιξής του στην Πετρούπολη. 

Ο Λένιν διάβασε τις θέσεις σε δύο συγκεντρώσεις στις 4 (17) του Απρίλη: Στη συγκέντρωση των μπολσεβίκων και στην κοινή συγκέντρωση των μπολσεβίκων και των μενσεβίκων-αντιπροσώπων για την Πανρωσική σύσκεψη των Σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών βουλευτών σε αίθουσα των ανακτόρων της Ταυρίδας. 

Στη διάρκεια της συζήτησης ο Λένιν έδωσε τις θέσεις σε ένα από τα μέλη της Συντακτικής επιτροπής της «Πράβντα» με τη θερμή παράκληση να τις δημοσιεύσουν ολόκληρες την επόμενη μέρα. Επειδή όμως έσπασε η μηχανή στο τυπογραφείο, οι θέσεις δημοσιεύτηκαν όχι στις 5, αλλά στις 7 του Απρίλη, και για αυτό το λόγο η Συντακτική επιτροπή της «Πράβντα» προειδοποίησε τους αναγνώστες στο φύλ. αρ. 25 της «Πράβντα» της 6ης του Απρίλη.

Το άρθρο αναδημοσιεύτηκε από τις μπολσεβίκικες εφημερίδες «Σοτσιάλ-Ντεμοκράτ» (Μόσχα), «Προλετάρι» (Χάρκοβο), «Κρασνογιάρσκι ραμπότσι» (Κρασνογιάρσκ), «Βπεριόντ» (Ουφά), «Μπακίνσκι ραμπότσι» (Μπακού), «Καυκάσκι ραμπότσι» (Τιφλίδα) και άλλες.

[1] «Ντεσιατίνα»: Μονάδα μέτρησης ίση με 10.900 m2, περίπου 11 στρέμματα.

[2] «Γεντίνστβο» («Ενότητα»): Εφημερίδα, όργανο της άκρας δεξιάς ομάδας των μενσεβίκων-αμυνιτών με επικεφαλής τον Γκ. Β. Πλεχάνοφ˙ έβγαινε στην Πετρούπολη. Από το Μάη ως τον Ιούνη του 1914 βγήκαν 4 φύλλα. Από το Μάρτη ως το Νοέμβρη του 1917 εκδιδόταν καθημερινά. Από το Δεκέμβρη του 1917 ως το Γενάρη του 1918 έβγαινε με τον τίτλο «Νάσε Γεντίνστβο». Στη συντακτική επιτροπή της εφημερίδας ήταν οι Λ. I. Αξελρόντ (Ορτοντόξ), Γκ. Α. Αλέξινσκι, Ν. Β. Βασίλιεφ, Λ. Γκ. Ντέιτς, Β. I. Ζασούλιτς, Ν. I. Ιορντάνσκι, Γκ. Β. Πλεχάνοφ. Η «Γεντίνστβο», παίρνοντας θέση υπέρ της υποστήριξης της Προσωρινής Κυβέρνησης, υπέρ του συνασπισμού με την αστική τάξη για «σταθερή εξουσία», πάλευε ενάντια στους μπολσεβίκους, καταφεύγοντας συχνά σε μεθόδους του κίτρινου Τύπου. Ο Λένιν υπογράμμιζε ότι η διαγωγή της «Γεντίνστβο» «αποτελεί σύμπραξη με τις σκοτεινές δυνάμεις που απειλούν να χρησιμοποιήσουν βία, πογκρόμ και βόμβες» και αποκαλούσε την εφημερίδα «υβριστικό έντυπο». Την Οκτωβριανή Επανάσταση και την εγκαθίδρυση της σοβιετικής εξουσίας η εφημερίδα την αντιμετώπισε εχθρικά.

[3] «Ρούσκαγια Βόλια» («Ρωσική Θέληση»): Καθημερινή αστική εφημερίδα που ιδρύθηκε από τον τσαρικό υπουργό Εσωτερικών Α. Ντι. Προτοπόποφ και διατηρούνταν με χρηματοδότηση των μεγάλων τραπεζών˙ έβγαινε στην Πετρούπολη από το Δεκέμβρη του 1916. Μετά από την αστικοδημοκρατική επανάσταση του Φλεβάρη έκανε συκοφαντική καμπάνια κατά των μπολσεβίκων. Ο Λένιν την αποκαλούσε «μια από τις πιο κακοήθεις αστικές εφημερίδες» (Άπαντα, 4η ρωσ. έκδ., τόμ. 25, σ. 276). Κλείστηκε από τη Στρατιωτική Επαναστατική Επιτροπή στις 25 Οκτώβρη 1917.

[4] Βλ. Καρλ Μαρξ και Φρ. Ένγκελς, «Πρόλογος στη γερμανική έκδοση του 1872 του Μανιφέστου του Κομμουνιστικού Κόμματος»˙ Κ. Μαρξ, «Ο εμφύλιος πόλεμος στη Γαλλία. Διακήρυξη του Γενικού Συμβουλίου της Διεθνούς Ένωσης Εργατών», «Κριτική του προγράμματος της Γκότα»˙ Φρ. Ένγκελς, «Γράμμα στον Μπέμπελ, 18-28 του Μάρτη 1875»˙ Κ. Μαρξ, «Γράμμα στον Κούγκελμαν στις 12 και 17 του Απρίλη 1871 (Κ. Μαρξ και Φρ. Ένγκελς. Άπαντα, 2η ρωσ. έκδ., τόμ. 18, σ. 90· τόμ. 17, σελ. 339- 347˙ τόμ. 19, σ. 5, 9-32˙ Διαλεχτά Έργα σε δύο τόμους, τόμ. II, 1955, σ. 443-444).


Πηγή: Β. Ι. Λένιν, Άπαντα, τόμ. 31, σ. 113-118, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 1981.

Αντιγραφή για το ιστολόγιο «Ορίζοντας»: Παναγιώτης Γαβάνας

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.