Κυριακή, 8 Οκτωβρίου 2017

Η οικονομία της απόσχισης (Ι)



Οι αυτονομιστές σε διάφορα κράτη της ΕΕ κατανοούν το Δημοψήφισμα για απόσχιση στην Καταλονία ως παρότρυνση και εντείνουν τις δραστηριότητές τους. Ήδη στις 22 Οκτωβρίου οι δυό πλουσιότερες περιοχές της Ιταλίας, η Λομβαρδία και η Βενετία, θα πραγματοποιήσουν η κάθε μια ένα δικό τους Δημοψήφισμα για μια επέκταση της αυτονομίας έναντι της κυβέρνησης της Ρώμης. 

Βασική αιτία, όπως και στην Καταλονία, είναι η προσπάθεια να διατηρήσουν την ευημερία τους και την αναδιανομή των φόρων τους στις φτωχότερες περιοχές, ιδιαίτερα να την μειώσουν ή να την τερματίσουν στο νότο της χώρας. Πανομοιότυπα κίνητρα πυροδοτούν οι αυτονομιστές στο ολλανδόφωνο τμήμα του Βελγίου, στη Φλάνδρα˙ η περιφερειακή κυβέρνηση εκεί διατηρεί καλές σχέσεις με την περιφερειακή κυβέρνηση της Καταλονίας. Και στο γερμανόφωνο αυτονομιστικό κίνημα επίσης στη βόρεια Ιταλία (Νότιο Τιρόλο), το οποίο στις τελευταίες εκλογές του κρατιδίου κέρδισε περισσότερο από το 25% των ψήφων, δυναμώνουν οι φωνές με νέα αιτήματα για μια απόσχιση από την Ιταλία και την προσάρτηση στην Αυστρία. Πολλά αποσχιστικά κινήματα στην ΕΕ για δεκαετίες ολόκληρες υποστηρίχθηκαν άμεσα ή έμμεσα από τη Γερμανία –οικονομικά και πολιτικά.

[Αναλυτικότερα]


Τα επόμενα Δημοψηφίσματα

Τα επόμενα Δημοψηφίσματα, τα οποία πιθανώς βλάπτουν την εσωτερική συνοχή ενός κράτους της ΕΕ, θα λάβουν χώρα ήδη σε λιγότερες από τρεις βδομάδες στη βόρεια Ιταλία. Στις 22 Οκτωβρίου οι πολίτες της Λομβαρδίας και της Βενετίας θα αποφασίσουν αν οι δυό αυτές περιοχές θα αποκτήσουν μεγαλύτερα δικαιώματα αυτονομίας. Με το βλέμμα στραμμένο στην κλιμάκωση στην Καταλονία, τα ιταλικά μέσα ενημέρωσης επιβεβαιώνουν αυτό το διάστημα τις διαφορές ανάμεσα στα Δημοψηφίσματα: Ενώ στην Καταλονία επρόκειτο για την απόσχιση της περιοχής, που έρχεται σε ρήξη με το ισπανικό Σύνταγμα, στη Λομβαρδία και στη Βενετία [αντίθετα] επιδιώκονται μόνο διαπραγματεύσεις για αυτονομία με την κεντρική κυβέρνηση –αυστηρά στο πλαίσιο του ιταλικού Συντάγματος. Ωστόσο, η δυναμική της εξέλιξης με εκείνη της Καταλονίας, όπου πριν από περισσότερο από μια δεκαετία, δεν υπήρξε ακόμη απόσχιση, αλλά μεγαλύτερη αυτονομία, είναι ασφαλώς συγκρίσιμη.


Οι πλουσιότερες περιοχές

Τόσο η Λομβαρδία όσο και η Βενετία διακρίνονται από ένα μεγαλύτερο κατά μέσο όρο πλούτο, ο οποίος –όπως και στην περίπτωση της Καταλονίας- συνδέεται με ανακατανομή των παροχών προς όφελος των φτωχότερων περιοχών, κυρίως στο νότο της χώρας˙ αυτό με τη σειρά του υποθάλπει έναν σωβινισμό ευημερίας και οδηγεί σε προσπάθειες να σταματήσει η ροή των χρημάτων. Η Λομβαρδία σύμφωνα με τα δικά της στοιχεία έχει το υψηλότερο ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) ανά κεφαλή στην Ιταλία˙ στη λίστα κατάταξης των κρατών της ΕΕ κατατάσσεται με τα 36.000 ευρώ ανά κάτοικο ετησίως στην πέμπτη θέση –μπροστά και από τη Γερμανία (35.800 ευρώ). Η Λομβαρδία εξήγαγε το 2015 εμπορεύματα αξίας 111,23 δισεκατομμυρίων ευρώ˙ αυτά αντιστοιχούσαν στο 27,2% των συνολικών εξαγωγών της Ιταλίας (408,66 δισεκατομμύρια ευρώ), περισσότερα απ’ ό,τι οποιαδήποτε άλλη περιοχή της Ιταλίας. Στη δεύτερη θέση των εξαγωγών αξίας 57,52 δισεκατομμυρίων ευρώ βρίσκονταν η Βενετία, η οποία έχει το τρίτο μεγαλύτερο ΑΕΠ στην Ιταλία –μετά τη Λομβαρδία και την περιφέρεια της πρωτεύουσας Λάτιο. Από τη Λομβαρδία εκρέουν, όπως αναφέρεται σε μια μπροσούρα που διένειμε η περιφερειακή κυβέρνηση, ετησίως 54 δισεκατομμύρια ευρώ καθαρά προς το κεντρικό κράτος, ένα πολλαπλάσιο της συγκριτικής αξίας στην Καταλονία, το οποίο η δημοσίευση υπολογίζει στα σχεδόν οχτώ δισεκατομμύρια ευρώ. Από τη Βενετία καταβάλλονται επίσης υψηλά καθαρά ποσά προς τη Ρώμη –περίπου 15,5 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως [1].


Από την αυτονομία στην απόσχιση

Η προσπάθεια να μειωθεί η εκροή κεφαλαίων, έχει ευνοήσει εδώ και δεκαετίες τις πολιτικές δυνάμεις οι οποίες μανουβράρουν μεταξύ της απαίτησης για μεγαλύτερη αυτονομία και του αιτήματος να γίνει απόσχιση από την Ιταλία. Ήδη το 1984 προέκυψε η Λίγκα της Λομβαρδίας, ο πυρήνας της μετέπειτα Λίγκας του Βορρά, η οποία τάχθηκε για μεγάλο διάστημα υπέρ της απόσχισης της βόρειας Ιταλίας, σήμερα μολαταύτα τάσσεται περισσότερο υπέρ μιας μεγαλύτερης αυτονομίας. Οι μεταβάσεις είναι ρευστές. Ο αρχηγός του κόμματος Ματέο Σαλβίνι λαμβάνει σήμερα υπόψη του την επέκταση της Λίγκας του Βορρά προς το κέντρο και το νότο της χώρας και στο θέμα της αυτονομίας μάλλον θα έκανε παραχωρήσεις˙ αλλά και σ’ αυτό το ζήτημα η πάλη για την εξουσία στο κόμμα δεν έχει αποφασιστεί. Στη Λίγκα του Βορρά ανήκουν σήμερα οι κυβερνήτες της Λομβαρδίας και της Βενετίας. Στη Βενετία είναι σαφώς ορατές οι τάσεις απόσχισης. Εκεί, το 2014 πραγματοποιήθηκε ένα άτυπο, μη αντιπροσωπευτικό και σε μεγάλο βαθμό κριτικό διαδικτυακό Δημοψήφισμα, τα αποτελέσματα του οποίου ναι μεν δεν ήταν αξιόπιστα, σε ό,τι όμως αφορά την τάση, επιβεβαιώθηκε από δημοσκοπήσεις. Σύμφωνα μ’ αυτές, στη Βενετία υπάρχει μια μικρή πλειοψηφία που τάσσεται υπέρ της απόσχισης της περιοχής από την Ιταλία. Από τις εξελίξεις στην Καταλονία πυροδοτείται και εδώ το αυτονομιστικό κίνημα.


Το αυτονομιστικό κίνημα στη Φλάνδρα

Το ίδιο ισχύει και για τη βελγική περιφέρεια της Φλάνδρας. Το ολλανδόφωνο αυτονομιστικό κίνημα στην περιοχή έχει παλιές ρίζες, οι οποίες χρονολογούνται από τον 19ο αιώνα˙ το κίνημα όμως αυτό, εδώ και μερικές δεκαετίες σφραγίζεται από τον σωβινισμό της ευημερίας και από την πάλη ενάντια στην κρατική αναδιανομή στην περιοχή της πρωτεύουσας των Βρυξελλών και κυρίως στην περιοχή της Βαλλονίας. Η Φλάνδρα το 2014 παρήγαγε το 58% του ΑΕΠ του Βελγίου, η γαλλόφωνη περιοχή της Βαλλονίας μόνο το 24%˙ το υπόλοιπο 18% αναλογούσε στην περιοχή της πρωτεύουσας των Βρυξελλών η οποία είναι δίγλωσση. Το ΑΕΠ ανά κεφαλή ήταν στη Φλάνδρα 36.300 ευρώ το έτος, πολύ μεγαλύτερο από το αντίστοιχο ποσό στη Βαλλονία (26.100 ευρώ), της οποίας το ποσοστό ανεργίας (περίπου 12%) ξεπερνούσε σημαντικά εκείνο της Φλάνδρας (περίπου 5%). Πολλά κόμματα, ιδιαίτερα η ακροδεξιά Vlaams Belang και η συντηρητική Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA), τάσσονται υπέρ της απόσχισης της Φλάνδρας από το Βέλγιο, όπου στην N-VA δεν ανήκει μόνο ο πρωθυπουργός της φλαμανδικής περιφερειακής πόλης, της Αμβέρσας, αλλά και μερικοί υπουργοί της σημερινής βελγικής κυβέρνησης, σήμερα για λόγους τακτικής το κόμμα αυτό συγκρατείται. Η περιοχή της Φλάνδρας από το 1992 συνεργάζεται με την περιοχή της Καταλονίας˙ και οι δυό πλευρές από τον Ιούλιο του 2015 υπέγραψαν κοινή δήλωση η οποία προβλέπει περαιτέρω εντατικοποίηση της συνεργασίας τους. Οι δυό περιοχές πριν από το Δημοψήφισμα της απόσχισης στην Καταλονία συντονίστηκαν στενά μεταξύ τους˙ την προηγούμενη βδομάδα για παράδειγμα, η πρόεδρος του κοινοβουλίου της Καταλονίας συναντήθηκε πριν από την ψηφοφορία με την φλαμανδή όμόλογό της Jan Peumans για τις τελευταίες συμφωνίες.


Το προηγούμενο της Καταλονίας

Εκτός από τα μεγάλα αποσχιστικά κινήματα  στη βόρεια Ιταλία και το Βέλγιο, επωφελούνται επίσης και μικρότερες αποσχιστικές ομάδες από το Δημοψήφισμα στην Καταλονία, μεταξύ αυτών, οι αυτονομιστές στη βόρεια Ιταλία, Αυτόνομη Επαρχία Μπολτσάνο-Άλτο Άντιτζε (Νότιο Τιρόλο). «Σήμερα η Καταλονία, αύριο το Νότιο Τιρόλο», αναφερόταν για παράδειγμα χθες [3/10] σ’ ένα δημοσιευθέν Μανιφέστο της «Ελευθερίας του Νότιου Τιρόλου», ενός κόμματος της γερμανόγλωσσης μειονότητας της βόρειας Ιταλίας, η οποία παραδοσιακά βρίσκεται σε άμεση [σύνδεση] με τους λεγόμενους μαχητές της Ελευθερίας του Νότιου Τιρόλου˙ αυτοί, από τη δεκαετία του 1950 διέπραξαν επανειλημμένα βομβιστικές ενέργειες στην Ιταλία, ώστε να εξαναγκάσουν για προσάρτηση της επαρχίας Μπολτσάνο-Άλτο Άντιτζε στην Αυστρία. Η Ελευθερία του Νότιου Τιρόλου στις τελευταίες εκλογές για το κοινοβούλιο του Νότιου Τιρόλου πήρε το 7,2% των ψήφων˙ αν υπολογίσει κανείς επιπλέον το 17,9% των ψήφων που πήρε το κόμμα «Οι Φιλελεύθεροι», τότε οι γερμανόγλωσσοι αυτονομιστές στο Νότιο Τιρόλο πήραν συνολικά περίπου το 25%. Όπως αναφέρει η Ελευθερία του Νότιου Τιρόλου, το 2013 πραγματοποιήθηκε ένα Δημοψήφισμα, στο οποίο το 92% των συμμετεχόντων τάχθηκε υπέρ της απόσχισης από την Ιταλία [2]. Αν εκείνη την περίοδο νομικά δεν ήταν δυνατή η απόσχιση, τώρα το «προηγούμενο της Καταλονίας» αποδεικνύει «το αντίθετο», αναφέρει το κόμμα που ανακοίνωσε ότι διατηρεί «στενές επαφές με την Καταλονία».


Ενισχύονται από τη Γερμανία

Τα αποσχιστικά κινήματα σήμερα στην ΕΕ αντιβαίνουν στα γερμανικά συμφέροντα: αποδυναμώνουν την Ένωση και έτσι σχετικοποιούν το όφελός τους ως εξουσιαστική πολιτική βάση για μια εκτεταμένη γερμανική παγκόσμια πολιτική. Ανάλογα, η γερμανική κυβέρνηση προτρέπει να βρεθεί ένας συμβιβασμός για τη διαμάχη απόσχισης στην Καταλονία. Εδώ, η ίδια η Γερμανία που δημιούργησε τις προϋποθέσεις για το δυνάμωμα των αποσχιστικών κινημάτων, με το να τα ενισχύει επί δεκαετίες με διάφορους τρόπους –εν μέρει μέσω λαϊικίστικων (völkisch) Οργανώσεων που πρόσκεινται ή εντάσσονται σε κόμματα, εν μέρει επίσης μέσω μιας περιφερειακής οικονομικής πολιτικής.

(συνεχίζεται)


Πηγή: german-foreign-policy.com, 04.10.2017

ΜετάφρασηΕπιμέλεια: Παναγιώτης Γαβάνας
________

Σημειώσεις

[1] Scopri perché la Lombardia è Speciale. Regione Lombardia 2017.

[2] Selbstbestimmung nicht mehr aufzuhalten: Heute Katalonien, morgen Süd-Tirol! www.suedtiroler-freiheit.com, 03.10.2017.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.