Κυριακή, 30 Σεπτεμβρίου 2018

Πενήντα αλήθειες για τον Τσε Γκεβάρα


Στις 14 Ιουνίου συμπληρώθηκαν 90 χρόνια από τη γέννηση του μεγάλου κομμουνιστή επαναστάτη Ερνέστο Τσε Γκεβάρα. Με αφορμή αυτό το γεγονός ξεκινάμε τη δημοσίευση κειμένων που αφορούν στη ζωή και το έργο του. Η σειρά θα ολοκληρωθεί έως τα τέλη του τρέχοντος έτους (ΠΓ).

του Harald Neuber

Στις 9 Οκτωβρίου 1967 δολοφονήθηκε ο μαρξιστής και γιατρός Ερνέστο «Τσε» Γκεβάρα στο μικρό βολιβιανό χωριό Λα Χιγκέρα. Στη συνέχεια παρουσιάζουμε 50 γεγονότα για τον αντάρτη, που μέχρι σήμερα τον περιβάλλει ένας μύθος.

1. Ο Ερνέστο Τσε Γκεβάρα γεννήθηκε στις 14 Ιουνίου 1928 στο Ροσάριο της Αργεντινής ως ένα από τα πέντε παιδιά. Οι γονείς του, Ερνέστο Γκεβάρα Λιντς και Σέλια ντε λα Σέρνα, ανήκουν στο ανώτερο στρώμα.

2. Ο Γκεβάρα πάσχει από άσθμα από την ηλικία των δυό ετών, γι’ αυτό και η οικογένειά του μετακόμισε στην Κόρδοβα και στη συνέχεια στην Άλτα Γράσια, ελπίζοντας ότι το κλίμα εκεί θα είναι καλύτερο για τον γιο τους Ερνέστο.

3. Το 1948 άρχισε σπουδές ιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Μπουένος Άιρες, από το οποίο αποφoίτησε το 1953.

4. Το 1950 πραγματοποίησε το πρώτο του ταξίδι με μοτοσικλέτα στο βόρειο τμήμα της Αργεντινής, όπου βίωσε τη φτώχεια στην ύπαιθρο. Το επόμενο έτος γύρισε την ακτή του Ατλαντικού.

5. Στα μέσα του 1952 διασχίζει –και πάλι με μοτοσικλέτα, μαζί με τον φίλο του Αλμπέρτο Γκρανάδο- την Χιλή, το Περού, την Κολομβία και τη Βενεζουέλα. Στο Περού γνωρίζει το στέλεχος του Κομμουνιστικού Κόμματος και γιατρό, Ούγκο Πέστσε, ο οποίος εργάζεται σε μια μονάδα για λεπρούς. 

6. Το 1953 ο Ερνέστο Γκεβάρα έρχεται σε επαφή με το αριστερό εθνικιστικό Movimiento Nacionalista Revolucionario [«Επαναστατικό Εθνικιστικό Κίνημα» ή «Εθνικοεπαναστατικό Κίνημα»], κατά τα τέλη του έτους γυρίζει τη Γουατεμάλα, η οποία κυβερνάται από τον αριστερά προσανατολισμένο Γιάκομπο Αρμένς.

7. Τον Ιούνιο του 1954 έγινε μάρτυρας του οργανωμένου από τις ΗΠΑ πραξικοπήματος κατά του Αρμένς.

8. Μετά το πραξικόπημα ταξιδεύει με τη βοήθεια της Πρεσβείας της Αργεντινής στο Μεξικό, όπου το 1955 γνωρίζει τον Ραούλ Κάστρο, ο οποίος τον συστήνει στον αδερφό του Φιντέλ. Και οι δυό είχαν βρει καταφύγιο στο Μεξικό από τους αντιπάλους τους της δικτατορίας του Φουλχένσιο Μπατίστα.

9. Στις 25 Νοεμβρίου 1956, ο Ερνέστο Γκεβάρα, με 81 άνδρες στο σκάφος «Γκράνμα» αναχωρεί από το Μεξικό, για να αρχίσει ανταρτοπόλεμο στην Κούβα ενάντια στη δικτατορία του Μπατίστα.

10. Μετά την αποτυχημένη απόβαση, η ομάδα κατορθώνει, μετά από μεγάλες απώλειες και μια «νομαδική φάση» (Γκεβάρα) να δημιουργήσει σταθερές βάσεις και να κερδίσει την εμπιστοσύνη των αγροτών το τόπου. 

11. Ο Γκεβάρα είναι το ομώνυμο του γκεβαρισμού, μια περαιτέρω ανάπτυξη του μαρξισμού-λενινισμού, που στηρίζεται ιδιαίτερα στους αντιαποικιοκρατικούς αγώνες. Μέρος του γκεβαρισμού αποτελεί η θεωρία φόκους, σύμφωνα με την οποία όταν είναι δοσμένες οι αναγκαίες συνθήκες, ένας περιορισμένος ανταρτοπόλεμος μπορεί να αποτελέσει τον καταλύτη για μια πολιτική ανατροπή.

12. Τον Σεπτέμβριο του 1957, ο Γκεβάρα διορίζεται από τον Φιντέλ Κάστρο διοικητής με αρμοδιότητα επί της δικής του φάλαγγας, οι αντάρτες περνούν στην επίθεση σε όλη τη χώρα.

13. Στα τέλη του 1958, ο Γκεβάρα κατευθύνει την επίθεση ενάντια στα στρατεύματα του Μπατίστα στην πόλη Σάντα Κλάρα, το τελευταίο προπύργιο της δικτατορίας. Απέναντι στους 300 περίπου αντάρτες βρίσκονται περίπου δεκαπλάσιοι αντίπαλοι μαχητές. Οι επαναστάτες απελευθερώνουν την πόλη.

14. Μέσα από διαρκείς επιτυχίες ενάντια στα στρατεύματα του Μπατίστα, ο Γκεβάρα και ο διοικητής Καμίλο Σιενφουέγος, στα τέλη του 1958, οδηγούν την επίθεση προς τα κέντρα εξουσίας του Μπατίστα στην Αβάνα.

15. Μετά τη νίκη της επανάστασης ο Γκεβάρα διευθύνει τα επαναστατικά δικαστήρια ενάντια στους υπεύθυνους για τα εγκλήματα της δικτατορίας. Για τους αντιπάλους της Κουβανικής επανάστασης αυτό αποτελεί μέχρι σήμερα ένα από τα κύρια σημεία κριτικής. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία καταδικάστηκαν 1.000 άτομα, 500 θανατικές καταδίκες εκτελέστηκαν στο φρούριο Λα Καμπάνια. Για σύγκριση: Στη Δίκη της Νυρεμβέργης κατά των βασικών εγκληματιών πολέμου καταδικάστηκαν σε θάνατο οι 12 από τους 24 κατηγορούμενος, στη Γαλλία μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο υπήρξαν μέχρι και 10.000 θανατικές καταδίκες ενάντια στους δοσίλογους.

16. Τον Απρίλιο του 1965 ο Γκεβάρα εγκαταλείπει την Κούβα. Στην αποχαιρετιστήρια επιστολή του προς τον Φιντέλ Κάστρο, ο οποίος διαβάζει αυτή την επιστολή τον Οκτώβριο του 1965 στο πρώτο Συνέδριο του Κομουνιστικού Κόμματος Κούβας, αναφέρει στο τέλος: «Δεν αφήνω στα παιδιά μου και στη γυναίκα μου υλικά αγαθά, και δε λυπάμαι για αυτό. Χαίρομαι που είναι έτσι. Δεν ζητώ τίποτα για αυτούς, γιατί το κράτος θα δώσει αρκετά για τη ζωή τους και την ανατροφή τους».

17. Τον Απρίλιο του 1965 ο Γκεβάρα και οι άνδρες του φτάνουν στην Τανζανία, από όπου αναλαμβάνει μια προσπάθεια, που διήρκεσε επτά μήνες, να υποστηρίξει τον αντιαποικιοκρατικό αγώνα στο Κονγκό. Στις σημειώσεις του διαπιστώνει ότι αυτή είναι «η ιστορία μιας αποτυχίας».

18. Ο Φιντέλ Κάστρο, μια ημέρα μετά την άφιξη της ομάδας περίπου 100 κουβανών ανταρτών στο Νταρ ες Σαλάμ, αναφέρει: «Το μόνο πράγμα που μπορώ να σας πω για τον διοικητή Γκεβάρα, είναι ότι βρίσκεται πάντα εκεί όπου είναι πιο ωφέλιμο για την επανάσταση.»

19. Μετά την αποτυχία της αποστολής στο Κονγκό, ο Γκεβάρα αναχωρεί στις 7 Νοεμβρίου 1966 για τη Βολιβία, όπου μετά από σφοδρές μάχες και ελλείψει τοπικής υποστήριξης συλλαμβάνεται τραυματισμένος στις 8 Οκτωβρίου 1967.

20. Οι συγγραφείς από τις ΗΠΑ, Michael Ratner και Michael Steven Smith, στο βιβλίο τους «Ποιος δολοφόνησε τον Τσε;», που εκδόθηκε το 2011, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι καθοδηγητική δύναμη πίσω από την εκτέλεση του Γκεβάρα ήταν η μυστική υπηρεσία πληροφοριών του εξωτερικού των ΗΠΑ, η CIA.

21. Ο Ratner κατά την παρουσίαση του βιβλίου τονίζει ότι ο Γκεβάρα παραμένει «παγκοσμίως πηγή έμπνευσης, από την Αραβική Άνοιξη μέχρι το κίνημα Occupy-Walstreet, επειδή δε μίλησε μόνο για αλλαγή, αλλά προσπάθησε και να την πραγματοποιήσει».

22. Ο τότε πρόεδρος της Κούβας, Μανουέλ Ουρούτια, παραχωρεί στον Γκεβάρα τον Φεβρουάριο του 1959, σε αναγνώριση των υπηρεσιών του για τη χώρα, την κουβανική υπηκοότητα.

23. Μετά τη νίκη της Κουβανικής επανάστασης, ο Γκεβάρα γίνεται αρχικά υπουργός Βιομηχανίας, στη συνέχεια διευθυντής της Κεντρικής Τράπεζας της Κούβας. Από τη θέση αυτή υπογράφει τα χαρτονομίσματα με το επώνυμο «Τσε».

24. Ο Γκεβάρα τάσσεται υπέρ μιας σχεδιοποιημένης οικονομίας με άμεση κρατική χρηματοδότηση των επιχειρήσεων καθώς και ηθικά κίνητρα για τους εργάτες, ενώ μια ομάδα με επικεφαλής τον οικονομολόγο και επαναστάτη Κάρλος Ραφαέλ Ροντρίγκεζ, προσανατολίζεται στο σοβιετικό μοντέλο με κριτήρια την αποτελεσματικότητα, την οικονομική αποδοτικότητα και τη διαμόρφωση του μισθού με βάση την απόδοση.

25. Στις 8 Αυγούστου 1960, το αμερικανικό περιοδικό TIME χαρακτηρίζει στον τίτλο του τον Γκεβάρα σαν «εγκέφαλο», τον Φιντέλ Κάστρο σαν «καρδιά» και τον Ραούλ Κάστρο σαν «γροθιά» της Κουβανικής επανάστασης.

26. Ο Γκεβάρα διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην ίδρυση του Εθνικού Ινστιτούτου Αγροτικής Μεταρρύθμισης και υποστηρίζει ότι ο αντάρτης είναι «πρώτα και κύρια (…) αγρότης-επαναστάτης, ο οποίος ανταποκρίνεται στις προσπάθειες της πλατιάς μάζας των αγροτών να γίνουν κύριοι της δικής τους γης».

27. Κατά τη διάρκεια του πρώτου Συνεδρίου Νεολαίας της Λατινικής Αμερικής στα τέλη Ιουλίου 1960, ο Γκεβάρα παρουσίασε την αντίληψή του για τον «νέο σοσιαλιστή άνθρωπο», βάσει του οποίου οι νέοι πρωτοπόροι δίνουν όρκο μέχρι και σήμερα: «Ας είμαστε όπως ο Τσε.»

28. Στα μέσα του αντάρτικου αγώνα στη Βολιβία, ο Γκεβάρα δημοσιεύει το «Μήνυμά [του] προς τους λαούς του κόσμου» με τη γνωστή έκκληση: «Να δημιουργήσουμε δύο, τρία, πολλά Βιετνάμ.»

29. Αντιδρώντας στη σοβιετική Περεστρόικα, η κυβέρνηση υπό τον Φιντέλ Κάστρο κατέφυγε στις αρχές της δεκαετίας του 1990 για άλλη μια φορά στις ιδέες του Γκεβάρα, θέτοντας με τη βοήθεια της εθελοντικής δράσης το Κόμμα και την κυβέρνηση στο επίκεντρο κινητοποίησης των μαζών, κάτι που είχε περιορισμένο αποτέλεσμα.

30. Κατά την επίσκεψή του Κάρολου Ιωσήφ Βοϊτίλα, τοτινού Πάπα Ιωάννη Παύλου Β’, το 1998, μια μεγάλη αφίσα που απεικονίζει την καρδιά του Ιησού κοσμεί την Πλατεία της Επανάστασης μαζί με το πορτρέτο του Γκεβάρα.

31. Τον Μάιο του 1957 απονέμεται από την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία Γερμανίας στον δικτάτορα Μπατίστα ο Μεγάλος Σταυρός της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας Γερμανίας.

32. Τον Δεκέμβριο του 1960 ο Γκεβάρα επισκέπτεται τη γερμανική Λαοκρατική Δημοκρατία (ΓΛΔ), αφότου οι ΗΠΑ εξέδωσαν διάταξη για πλήρες εμπάργκο κατά της κουβανικής ζάχαρης και άλλων αγαθών.

33. Κατά τη διάρκεια επίσκεψης στο τότε Πανεπιστήμιο Καρλ Μαρξ, ο Γκεβάρα συναντιέται με κουβανούς και γερμανούς φοιτητές, όπου για πρώτη φορά συναντά την γερμανο-αργεντινή Ταμάτα Μπούνκε, η οποία αργότερα θα τον συνοδεύσει στον αντάρτικο αγώνα, όπου θα σκοτωθεί και η ίδια.

34. Η επίσκεψη του Γκεβάρα στη ΓΛΔ θέτει τη βάση για στενές σχέσεις μεταξύ των δυό κρατών. Η ΓΛΔ προμηθεύει ολόκληρες βιομηχανικές εγκαταστάσεις και, μεταξύ άλλων, κατασκευάζει ένα από τα μεγαλύτερα εργοστάσια τσιμέντου της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής στην Κούβα.

35. Πολλές εφημερίδες, όπως το κεντρικό όργανο του ΚΚ Κούβας, «Γκράνμα», εξακολουθούν να τυπώνονται μέχρι σήμερα στις έξι περιστροφικές τυπογραφικές μηχανές της Plauener Maschinenbau AG.

36. Αργότερα, χιλιάδες συμβασιούχοι εργάτες έρχονται στην ΓΛΔ, το 1989 εξακολουθούν να υπάρχουν περίπου 8.300.

37. Η δυτικογερμανική Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πληροφοριών (BND) παρέχει στη δεκαετία του 1960 σημαντικές πληροφορίες στις ΗΠΑ σχετικά με την προμήθεια όπλων από τη Σοβιετική Ένωση προς την Κούβα.

38. Ντοκουμέντα της BND που δημοσιεύτηκαν το 2012, δείχνουν ότι η δυτικογερμανική Υπηρεσία Πληροφοριών του Εξωτερικού είχε ενημερωθεί για τα σχέδια επέμβασης των ΗΠΑ πριν την αποτυχία στον «Κόλπο των Χοίρων» τον Απρίλιο του 1962 και, μάλιστα, πιθανώς να είχε εμπλακεί σ’ αυτήν.

39. Ο πρώτος διευθυντής της BND, Ράινχαρτ Γκέλεν, συνέστησε στις ΗΠΑ, το διάστημα της Κρίσης των Πυραύλων, τον Οκτώβριο του 1962, μια στρατιωτική επέμβαση και προσάρτηση της Κούβας, η οποία σύμφωνα με εμπειρογνώμονες θα μπορούσε να οδηγήσει σ’ έναν Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι ΗΠΑ δεν ακολούθησαν τη συμβουλή του Γκέλεν.

40. Μέχρι το τέλος της ΓΛΔ, ορισμένα δημόσια ιδρύματα φέρουν το όνομα της συναγωνίστριας του Γκεβάρα, Μπούνκε, στην Κούβα ένα μικρό νησί πήρε το όνομα του γερμανού ηγέτη των εργατών Έρνστ Τέλμαν.

41. Ο Ερνέστο Γκεβάρα εκτελέστηκε στις 9 Οκτωβρίου 1967, μια ημέρα μετά τη σύλληψή του στη μάχη, από τον βολιβιανό υπαξιωματικό Μάριο Τεράν.

42. Ο Τεράν εγχειρίζεται στα μάτια το 2007 από κουβανούς γιατρούς στο πλαίσιο του κουβανο-βενεζουελανού ιατρικού προγράμματος Operación Milagro και απαλλάσσεται από τον καταρράκτη, μια ασθένεια των ματιών η οποία μπορεί να οδηγήσει στην τύφλωση.

43. Η αποτυχία του Γκεβάρα στη Βολιβία και τελικά ο θάνατός του, οφείλονται σύμφωνα με την άποψη των ιστορικών κυρίως σε μια αγροτική μεταρρύθμιση στη νοτιοαμερικανική χώρα, η οποία φρέναρε την κοινωνική αντίσταση των αγροτών.

44. Ο εξόριστος Κουβανός και άνδρας της CIA, Φέλιξ Ροντρίκεζ, δίνει διαταγή στον Τεράν να εκτελέσει τον Γκεβάρα με πυροβολισμούς «κάτω από το λαιμό», ώστε να μπορεί να παρουσιαστεί σαν μαχητής που έπεσε στη μάχη.

45. Ο θάνατος του Γκεβάρα τον Οκτώβριο του 1967 οδηγεί άμεσα στο να καθυστερήσουν ή ακόμη και να σταματήσουν οι λατινοαμερικάνικες κυβερνήσεις την αναδιανομή της γης προς όφελος των αγροτών και των μικρών αγροτών που δεν κατέχουν γη. Στη Βενεζουέλα, για παράδειγμα, κατ’ αυτό τον τρόπο αυξάνεται και πάλι γρήγορα ο αριθμός των αγροτών που δεν κατέχουν γη, κάτι που αργότερα οδηγεί σε έναν νέο αγώνα των ανταρτών.

46. Το 1997 οι σοροί του Γκεβάρα και των τελευταίων συναγωνιστών του περισυλλέχτηκαν κοντά στο διάδρομο προσγείωσης του στρατιωτικού αεροδρομίου της βολιβιανής πόλης Βαλεγκράντε και μεταφέρθηκαν στην Κούβα σ’ ένα μαυσωλείο στη Σάντα Κλάρα.

47. Το διάσημο πορτρέτο του Γκεβάρα θα τραβηχτεί στις 5 Μαρτίου 1960 στην Αβάνα στο πλαίσιο ενός μεγάλου συλλαλητηρίου υπέρ των θυμάτων της τρομοκρατικής επίθεσης στο φορτηγό πλοίο La Coubre.

48. Το 2005 ο ισπανός ηθοποιός Αντόνιο Μπαντέρας και ο μεξικανός τραγουδοποιός κατά την απονομή των βραβείων Όσκαρ στο Χόλιγουντ προκαλούν αναστάτωση όταν αρχίζουν ένα τραγούδι για τον Γκεβάρα και ο Σαντάνα φορά μια μπλούζα με το πορτρέτο του επαναστάτη.

50. Ο νεώτερος αδερφός του Ερνέστο Γκεβάρα, Χουάν Μάρτιν Γκεβάρα, δήλωσε πρόσφατα [στον τηλεοπτικό σταθμό] ZDF κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψης στη Γερμανία: «Πιστεύω ότι δε μπορεί κανείς να τον απομυθοποιήσει, γιατί ο μύθος δημιουργήθηκε από την κοινωνία.»


Πηγή: Ιστοσελίδα Rubikon.news, 09.10.2017

Μετάφραση: Παναγιώτης Γαβάνας

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.