Κυριακή, 9 Δεκεμβρίου 2018

Προβλήματα του σοσιαλισμού


Στο παρόν κείμενο που έχει γραφεί με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 90 χρόνων από τη γέννηση του Τσε Γκεβάρα, αναλύονται πτυχές της ζωής του, κυρίως η αλληλεγγύη του προς τη Σοβιετική Ένωση, αλλά και η κριτική που ασκεί σ’ αυτήν, ιδιαίτερα σε ζητήματα οικονομικής πολιτικής (ΠΓ).

του André Scheer

Στις 14 Ιουνίου, πριν από 90 χρόνια γεννήθηκε ο Ερνέστο Ραφαέλ Γκεβάρα ντε λα Σέρνα, αποκαλούμενος Τσε, στο Ροζάριο της Αργεντινής. Με την ευκαιρία αυτή, πιθανόν να γραφούν και πάλι κάθε είδους ανοησίες –όπως συνέβη και πέρυσι, όταν συμπληρώνονταν 50 χρόνια από την ημέρα της δολοφονίας του στη Βολιβία. Το καλοκαίρι του 2017 ο αμερικανικός σταθμός CNN δημοσίευσε στην ισπανόφωνη ιστοσελίδα του ένα άρθρο με τίτλο «Είχε εμπλακεί η KGB στο θάνατο του Τσε Γκεβάρα;»[1] Το περιεχόμενο του εντυπωσιακού άρθρου –αν αφαιρέσει κανείς τον τίτλο-, είναι μια συνέντευξη του αδελφού του Τσε, Χουάν Μάρτιν Γκεβάρα, ο οποίος στο βιβλίο του «Ο αδελφός μου Τσε», δεν απέκρυψε ότι απορρίπτει το μοντέλο του σοσιαλισμού που εφαρμόστηκε στη Σοβιετική Ένωση. Εντούτοις, σύμφωνα με δικές του μαρτυρίες, δεν είχε καμιά απόδειξη ότι η σοβιετική μυστική υπηρεσία εξωτερικού είχε εμπλακεί πραγματικά στο θάνατο του αδελφού του. Όπως κι αν έχει –τα γεγονότα που οδήγησαν στο θάνατό τού τότε ακόμη θρυλικού αντάρτη, είναι ευρέως γνωστά.


Ένας φιλοκινέζος τροτσκιστής;

Αρχίζοντας από τις εμπειρίες της Κουβανικής Επανάστασης, η οποία ξεκίνησε από μία μικρή ομάδα μαχητών στη Σιέρα Μαέστρα, ο Τσε Γκεβάρα ίδρυσε το 1966 τον «Εθνικό Απελευθερωτικό Στρατό» στη Βολιβία με μια φούχτα συναγωνιστές, για να ωθήσει μπροστά την επανάσταση στη Νότια Αμερική. Η επιχείρηση απέτυχε, κυρίως επειδή οι αντάρτες δεν κατόρθωσαν επαρκώς να κερδίσουν την υποστήριξη του τοπικού πληθυσμού –μια διαφορά σημαντική σε σχέση με την Κούβα του 1959. Στις 8 Οκτωβρίου 1967 ο Τσε τραυματίστηκε και συνελήφθη. Ο βολιβιανός στρατός τον φυλάκισε στο σχολείο του χωριού Λα Ιγκέρα, όπου μία ημέρα αργότερα τουφεκίστηκε από τον λοχία Μάριο Τεράν. Η εντολή για αυτή την εξωδικαστική και αντισυνταγματική εκτέλεση ήρθε από τον αρχηγό του κράτους της Βολιβίας, Ρενέ Μπαριέντος Ορτούνιο, πίσω όμως απ’ αυτόν βρισκόταν η Ουάσιγκτον. Η μυστική υπηρεσία των ΗΠΑ, CIA, είχε ήδη αναλάβει την ηγεσία του βολιβιανού στρατού για την καταπολέμηση των ανταρτών το καλοκαίρι του 1967. Ο πράκτοράς της στον τόπο του συμβάντος, ο οποίος μετέφερε επίσης τη θανατική καταδίκη του Τσε Γκεβάρα, ήταν ο Φέλιξ Ροντρίγκες, ένας αμείλικτος αντικομουνιστής, ο οποίος στο παρελθόν είχε συμμετάσχει στην αποτυχημένη εισβολή στον Κόλπο των Χοίρων και αργότερα, στη δεκαετία του 1980, είχε εμπλακεί στην «υπόθεση Ιράν-Κόντρας». Εκείνη την περίοδο η κυβέρνηση των ΗΠΑ υπό τον Ρόναλντ Ρήγκαν λάμβανε τα έσοδα από τις μυστικές πωλήσεις όπλων προς το Ιράν και τα διέθετε στις αντεπαναστατικές συμμορίες στη Νικαράγουα για να τις υποστηρίξει στον πόλεμό τους κατά της σαντινιστικής κυβέρνησης. Μ’ αυτό τον τρόπο η Ουάσιγκτον παρέκαμπτε την απαγόρευση που είχε αποφασιστεί το 1982 από το Κογκρέσο των ΗΠΑ σχετικά με την οικονομική και στρατιωτική βοήθεια των ΗΠΑ προς τους δεξιούς τρομοκράτες. Ο Ροντρίγκες εκείνη την περίοδο μπαινόβγαινε στο Λευκό Οίκο. Σήμερα προσπαθεί τουλάχιστον να απαλλαγεί από τη δολοφονία του Τσε Γκεβάρα και κατηγορεί τον Φιντέλ Κάστρο για τον θάνατό του: «Εκείνος που αποφάσισε την εξάλειψή του ήταν ο Κάστρο. Ο Τσε Γκεβάρα ήταν φιλοκινέζος και αυτό ήταν κάτι που η Κούβα δε μπορούσε να επιτρέψει, επειδή ήταν 100% εξαρτημένη από τη Σοβιετική Ένωση», ισχυρίστηκε ο πράκτορας της CIA το 2013[2].

Το Nuevo Herald, που εκδίδεται στο Μαϊάμι, φυσά στην ίδια κατεύθυνση. Τον περασμένο Νοέμβριο, το αντικομουνιστικό περιοδικό ανέφερε ότι, ο «σταλινιστής» Φιντέλ Κάστρο διέταξε τη δολοφονία του Τσε Γκεβάρα επειδή, [όπως ισχυρίζεται], ήταν «τροτσκιστής»: «Ο Αργεντινός πίστευε σταθερά στη διαρκή διεθνιστική επανάσταση του Τρότσκι˙ ο Κουβανός ήταν δογματικός, εθνικιστής φιλορώσος σταλινικός. Όπως ο Τρότσκι, ο Τσε μισούσε τον ολοκληρωτισμό του Στάλιν, τους δουλοπρεπείς του ευρωπαίους κομμουνιστές με τους αυστηρούς τρόπους συμπεριφοράς τους και υπερασπιζόταν προφανώς την τροτσκιστική αντίληψη ότι ο σοσιαλισμός είναι αφόρητος χωρίς δημοκρατία.»[3] Ο Τσε Γκεβάρα λοιπόν ήταν φιλοκινέζος και ταυτόχρονα τροτσκιστής; Αυτό που αληθεύει μόνο σε τέτοιου είδους εκδοχές είναι ότι ο Τσε αποστασιοποιούνταν σταδιακά από την πολιτική της σοβιετικής ηγεσίας –και ότι δεν επέτρεπε να του καθορίζουν το τι θα διαβάσει. Έτσι, σε μια εκστρατεία στη Βολιβία διάβαζε την «Ιστορία της Ρωσικής Επανάστασης» του Τρότσκι, αλλά ταυτόχρονα σημείωσε: «Στον κομμουνισμό έφτασα μέσω του πατερούλη Στάλιν και κανείς δε μπορεί να μου πει ότι δεν πρέπει να διαβάζω το έργο του.»[4]


Υπέρ της συμμαχίας με την ΕΣΣΔ

Γεγονός είναι ότι ο Τσε Γκεβάρα ήταν ένας από τους αποφασισμένους υπερασπιστές μιας συμμαχίας με τη Μόσχα –όχι μόνο μετά τη νίκη της επανάστασης στην Κούβα. Ήδη, όταν ήταν έφηβος, για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια του πολέμου της Κορέας στη δεκαετία του 1950, έκανε συζητήσεις με τον πατέρα του, όπου ο πατέρας του υπερασπιζόταν τη στάση των ΗΠΑ, ο Ερνέστο, όμως, τασσόταν υπέρ της ΕΣΣΔ. Αυτό πάντως έγραψε ο Ερνέστο Γκεβάρα Λυντς στο βιβλίο του «Ο γιος μου Τσε». Κατά τη διάρκεια των ταξιδιών του στη Λατινική Αμερική, ο Ερνέστο γνώρισε το 1953 στην Κόστα Ρίκα τον μετέπειτα πρόεδρο της Βενεζουέλας, Ρομούλο Μπετανκούρτ. Στην ερώτηση του Ερνέστο προς τον σοσιαλδημοκράτη, ποιανού πλευρά θα έπαιρνε σε μια σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Σοβιετικής Ένωσης, αυτός τάχθηκε καθαρά με το μέρος της Ουάσινγκτον και στη συνέχεια χαρακτηρίστηκε από τον Γκεβάρα ως προδότης. Κατά τη διάρκεια του αγώνα των ανταρτών στη Σιέρα Μαέστρα, ο Τσε έγραψε σε μια επιστολή του προς τον Ρενέ Ράμος Λατούρ, τον διοικητή των εξεγερμένων στις πόλεις: «Σύμφωνα με την ιδεολογική μου κατάρτιση, ανήκω σ’ εκείνους που πιστεύουν ότι η λύση των παγκόσμιων προβλημάτων βρίσκεται πίσω από το λεγόμενο Σιδηρούν Παραπέτασμα…»[5]

Ακόμη και μετά τη νίκη της επανάστασης, ο Τσε Γκεβάρα ανήκε σ’ εκείνους που τάσσονταν υπέρ μιας συμμαχίας με τη Σοβιετική Ένωση, ιδιαίτερα μετά την έναρξη των επιθετικών ενεργειών της κυβέρνησης των ΗΠΑ ενάντια στην επαναστατική ηγεσία. Τον Οκτώβριο του 1960 επισκέφτηκε για πρώτη φορά τα σοσιαλιστικά κράτη της Ευρώπης, στην αρχή την Τσεχοσλοβακία και στη συνέχεια την ΕΣΣΔ, προκειμένου να συμφωνηθεί η επέκταση των οικονομικών και εμπορικών σχέσεων μεταξύ των δυό χωρών. Κατά τη διάρκεια αυτής της επίσκεψης ίσως να είχε συνειδητοποιήσει για πρώτη φορά ότι η Σοβιετική Ένωση δεν ανταποκρινόταν απαραίτητα στην ιδανική εικόνα που είχε κάνει για αυτήν. Για παράδειγμα, σάστισμα προκάλεσε στους οικοδεσπότες, επιμένοντας να καταθέσει στεφάνι στον τάφο του Στάλιν στα τείχη του Κρεμλίνου. Για τους τυπικούς αξιωματούχους του σοβιετικού μηχανισμού, φορώντας τις γκρίζες στολές τους, στον Τσε [όλα αυτά] τού έλεγαν λίγα πράγματα.

Αμέσως μετά την επίσκεψή του στη Σοβιετική Ένωση, ο Τσε ταξίδεψε στη συνέχεια στην Κίνα, όπου συναντήθηκε με τον ηγέτη του ΚΚ, Μάο Τσε Τουνγκ. Ο Πάκο Ιγνάσιο Τάιμπο ΙΙ σημειώνει στη βιογραφία του σχετικά με μια συνομιλία του Τσε με τον πρωθυπουργό Τσου Εν Λάι: «Σ’ αυτή τη συζήτηση μαθαίνει ότι οι Κινέζοι μόλις είχαν εξοφλήσει [τα χρήματα] για τα όπλα προς την ΕΣΣΔ από τον πόλεμο της Κορέας. Ο διοικητής Γκεβάρα χλομιάζει: Μία σοσιαλιστική χώρα ζητά από μια άλλη χρήματα για όπλα που έχει χρησιμοποιήσει για την υπεράσπιση μιας τρίτης;»[6]

Ωστόσο, ο Τσε στην ομιλία του το 1964 στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, διατύπωσε επίσης την έκκληση για «υποστήριξη όλων των λαών του κόσμου, ιδιαίτερα στο σοσιαλιστικό στρατόπεδο με τη Σοβιετική Ένωση στην κορυφή. Αυτή η έκκληση είναι: Πατρίδα ή θάνατος!»[7] Και στην ομιλία του που έγινε διάσημη, την οποία έκανε τον Φεβρουάριο του 1965 στο δεύτερο Οικονομικό Σεμινάριο για την αφρο-ασιατική αλληλεγγύη στο Αλγέρι, επαίνεσε την αλληλέγγυα υποστήριξη των σοσιαλιστικών κρατών για την επαναστατική Κούβα: «Ξέρουμε μόνο ότι, μετά από πολιτικές συνομιλίες, η Σοβιετική Ένωση και η Κούβα έχουν συνάψει συμβάσεις που είναι ευνοϊκές για εμάς, με τη βοήθεια των οποίων πωλούμε πέντε εκατομμύρια τόνους ζάχαρης σε σταθερές τιμές που υπερβαίνουν το κανονικό επίπεδο της λεγόμενης ελεύθερης παγκόσμιας αγοράς για τη ζάχαρη. Η Λαϊκή Δημοκρατία Κίνας πληρώνει τις ίδιες τιμές.»[8]


Το χρέος των λαών

Σε αυτή την ομιλία, την τελευταία του σε μια διεθνή διοργάνωση, ο Τσε Γκεβάρα σκιαγράφησε τις ιδέες του σχετικά με το πώς τα σοσιαλιστικά κράτη θα ‘πρεπε να εφαρμόζουν τον προλεταριακό διεθνισμό: «Δεν υπάρχουν όρια σ’ αυτόν τον αγώνα ζωής και θανάτου. Δε μπορούμε να παραμένουμε αδιάφοροι απέναντι σ’ αυτά που συμβαίνουν σε οποιοδήποτε μέρος του κόσμου. Μια νίκη οποιασδήποτε χώρας επί του ιμπεριαλισμού είναι και δική μας νίκη, ακριβώς όπως και η ήττα οποιουδήποτε έθνους είναι ήττα για όλους. Η άσκηση του προλεταριακού διεθνισμού δεν είναι μόνο καθήκον των λαών που αγωνίζονται για ένα καλύτερο μέλλον, είναι αντικειμενική υποχρέωση. Όταν ο ιμπεριαλιστικός εχθρός, ο βορειοαμερικάνικος ή οποιοσδήποτε άλλος, σχεδιάζει ενέργειες ενάντια στους υποανάπτυκτους λαούς και τις σοσιαλιστικές χώρες, καθορίζει μια συγκεκριμένη λογική, την αναγκαιότητα μιας συμμαχίας μεταξύ των υποανάπτυκτων λαών και των σοσιαλιστικών χωρών. Αν δεν υπήρχε καμία άλλη αιτία για την ενότητα, θα πρέπει ο κοινός εχθρός να την δημιουργήσει.»[9]

Ο Τσε σ’ αυτή την ομιλία του έκανε αυστηρή κριτική στα σοσιαλιστικά κράτη, κατηγορώντας τα μάλιστα για «τακτική συνέργεια» με τους δυτικούς εκμεταλλευτές. Τα σοσιαλιστικά κράτη, [κατά τον Τσε], έχουν υποχρέωση να βοηθούν τις εξαρτημένες χώρες –δε μπορεί να γίνει λόγος για «εμπόριο με αμοιβαία οφέλη». Αυτό σημαίνει ότι οι αφρικανικές και ασιατικές χώρες «πουλούν πρώτες ύλες σε τιμές παγκόσμιας αγοράς, που κοστίζουν ιδρώτα και απεριόριστα δεινά», ενώ ταυτόχρονα αναγκάζονται να αγοράζουν τις μηχανές που κατασκευάζονται στα αυτοματοποιημένα εργοστάσια σε τιμές παγκόσμιας αγοράς. Το συμπέρασμα του Τσε από τα παραπάνω: «Η ανάπτυξη των χωρών που αρχίζουν τώρα το δρόμο της απελευθέρωσής τους πρέπει να κοστίσει στις σοσιαλιστικές χώρες κάτι.» Μέχρι τώρα, όμως, αυτές ήταν «κατά κάποιο τρόπο συνεργοί της ιμπεριαλιστικής εκμετάλλευσης».

Ως αντίδραση σ’ αυτή την ομιλία, υπήρξε ομολογουμένως μια διπλωματική παρέμβαση της Σοβιετικής Ένωσης στην Αβάνα, και μετά την επιστροφή του Γκεβάρα στην Κούβα έγινε μια μακρά συζήτηση μεταξύ του Τσε και του Φιντέλ Κάστρο. Σχετικά με το περιεχόμενο αυτής της συνομιλίας υπήρξε πολύ σπέκουλα. Στην πραγματικότητα, όμως, ο Φιντέλ και ο Τσε συμφωνούσαν στο ότι δεν θέλουν να υποτάξουν την πολιτική τους στα διπλωματικά συμφέροντα της Σοβιετικής Ένωσης –και σ’ αυτό ο Φιντέλ επέμενε και μετά το θάνατο του Τσε Γκεβάρα. Ένα παράδειγμα σχετικά μ’ αυτό είναι η κουβανική στράτευση στην Αφρική. Το 1975 μετά από πρόσκληση για βοήθεια του απελευθερωτικού κινήματος MPLA της Αγκόλα, η Κούβα έστειλε χιλιάδες στρατιώτες στη νοτιοδυτική αφρικανική χώρα –χωρίς να το έχει συζητήσει προηγουμένως με τη Μόσχα. Μέχρι το 1991 οι Κουβανοί παρέμειναν εκεί, εξασφαλίζοντας την ελευθερία της Αγκόλας και συμβάλλοντας αποφασιστικά στην ανεξαρτησία της Ναμίμπιας και στην εξάλειψη του απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική.


Το «αφρικανικό έπος»

Ωστόσο, στην αρχή αυτού του «αφρικανικού έπους», όπως το ονομάζουν οι Κουβανοί, βρισκόταν ο Τσε Γκεβάρα. Το 1965 είχε πάει ως διοικητής μιας ομάδας 120 κουβανών εθελοντών στο Κονγκό για να υποστηρίξει το εκεί απελευθερωτικό κίνημα, το οποίο προέκυψε μετά τη δολοφονία του Προέδρου Πατρίς Λουμούμπα το 1961. Η επιχείρηση όμως απέτυχε, μεταξύ άλλων, επειδή οι κουβανοί εθελοντές δεν γνώριζαν τα ήθη και τα έθιμα των ανθρώπων στο Κονγκό και επειδή δεν κατείχαν τη γλώσσα τους. Επιπλέον, οι εξεγερμένοι πριν ακόμη από την άφιξη των Κουβανών βρίσκονταν υπό στρατιωτική πίεση και έπρεπε με πολύ κόπο να οργανωθούν εκ νέου. Σ’ αυτά προστίθεται ότι, οι ηγέτες των επαναστατημένων δεν έβλεπαν ευχάριστα στις γραμμές τους την παρουσία τού ήδη από τότε θρυλικού Τσε Γκεβάρα. Στην ORF (Κρατική Ραδιοφωνία και Τηλεόραση της Αυστρίας), η οποία πρόβαλε το τηλεοπτικό ντοκιμαντέρ «Ο Φιντέλ, ο Τσε και η αφρικανική Οδύσσεια», ο Placide Kitungwa, που τότε δραστηριοποιούνταν από ηγετική θέση στο κίνημα των εξεγερμένων, θυμάται: «Το να έχει κανείς καλεσμένο μια προσωπικότητα του μεγέθους ενός Τσε Γκεβάρα, σήμαινε μεγάλη ευθύνη. Ανησυχούσαμε ότι οι Αμερικανοί θα μπορούσαν να ανακαλύψουν ότι ο Τσε Γκεβάρα βρισκόταν στο Κονγκό και ότι στη συνέχεια θα τα έστρεφαν γρήγορα όλα ενάντια στο Κονγκό. Χαρήκαμε μεν για τους συντρόφους του, όχι όμως για αυτόν.»[10]

Πραγματικά, οι μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ ανακάλυψαν σύντομα ότι ο Τσε είχε εδώ και μήνες εξαφανιστεί από τη δημοσιότητα και ότι δραστηριοποιούνταν στο Κονγκό. Εντατικοποίησαν την καταπολέμηση των εξεγερμένων, προσέλαβαν μισθοφόρους και μπλοκάρισαν τις διαδρομές ανεφοδιασμού των ανταρτών μέσω της λίμνης Τανγκανίκα. Στις 20 Νοεμβρίου 1965 οι Κουβανοί αναγκάστηκαν να αποσυρθούν από το Κονγκό. Ο Τσε σημείωσε στο ημερολόγιό του: «Δεν υπήρχε κανένα ίχνος μεγαλείου σ’ αυτή την οπισθοχώρηση.» Ο πόλεμος στο Κονγκό συνεχίστηκε. Τέσσερις ημέρες αργότερα ήρθε στην εξουσία με πραξικόπημα ο Μομπούτου Σέσε Σέκο. Μόλις το 1977 ανατράπηκε από τους εξεγερμένους υπό τον Λοράν Ντεζιρέ Καμπιλά –τον ίδιο διοικητή, τον οποίο ήθελε να υποστηρίξει ο Τσε δεκαετίες πριν.

Ο δρόμος της επιστροφής, όμως, προς την Κούβα ήταν για τον Τσε κλειστός. Ο Φιντέλ Κάστρο είχε διαβάσει την αποχαιρετιστήρια επιστολή του στις αρχές του 1965 στο ιδρυτικό συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος Κούβας, στην οποία ο Τσε γράφει «ότι σε μια επανάσταση ή θριαμβεύει κανείς ή πεθαίνει (αν αυτό είναι σωστό)». Και στη συνέχεια: «Ταυτιζόμουν πάντα με την εξωτερική πολιτική της επανάστασής μας και θα συνεχίσω να το κάνω. Όπου κι αν βρίσκομαι θα νιώθω την ευθύνη να είμαι κουβανός επαναστάτης και θα δρω ως τέτοιος.»[11]

Ο Τσε αφού εγκατέλειψε το Κονγκό αναγκάστηκε για πολλές βδομάδες να κρυφτεί στην κουβανική Πρεσβεία στη Τανζανία και αξιοποίησε το χρόνο για να επεξεργαστεί τις αναμνήσεις του. Αυτές εκδόθηκαν μόλις το 1999 στην Κούβα με τίτλο «Pasajes de la guerra revolucionaria: Congo» (γερμ: Το αφρικανικό όνειρο: Το ημερολόγιο που ξαναβρέθηκε για την επαναστατική πάλη στο Κονγκό).

Από την Τανζανία ο Τσε πήγε στην Πράγα, όπου βρήκε καταφύγιο σε ένα σπίτι του υπουργείου Εσωτερικών της Τσεχοσλοβακίας, το οποίο διατηρούσε η κουβανική μυστική υπηρεσία. Η κυβέρνηση της σοσιαλιστικής Δημοκρατίας Τσεχοσλοβακίας προφανώς δεν το γνώριζε. Ο Γκεβάρα φοβόταν ότι στις τσεχοσλοβάκικες μυστικές υπηρεσίες είχε διεισδύσει η CIA, ανέφερε ο ιστορικός Πρόκοπ Τομέκ, ο οποίος είχε αξιολογήσει τα σχετικά αρχεία για το Ινστιτούτο Στρατιωτικής Ιστορίας στην Πράγα, σε μια συζήτηση με το Radio Prag (Ράδιο Πράγα). Σύμφωνα με τον Τομέκ, οι αρχές έμαθαν για την παραμονή του Comandante στη χώρα τους μόλις το 1970 –μέσω μιας επερώτησης από την Αβάνα: «Η μυστική υπηρεσία είχε μεγάλο πρόβλημα όταν ο Φιντέλ Κάστρο ήθελε να τοποθετήσει εκεί μια αναμνηστική πλάκα για τον Τσε Γκεβάρα. Προέκυψε το ερώτημα, που βρισκόταν αυτό το σπίτι, που είχε κρυφτεί. Και μόλις εκείνη τη στιγμή πληροφορήθηκε γενικά η τσεχοσλοβάκικη μυστική υπηρεσία ότι ο Τσε Γκεβάρα ήταν εδώ –μόνο μέσω αυτής της επερώτησης, απευθείας από τον Κάστρο.»[12]


Κριτική της σοσιαλιστικής οικονομίας

Στις 21 Ιουλίου 1966 ο Τσε Γκεβάρα επέστρεψε inkognito (ανεπίσημα) στην Κούβα, ώστε να προετοιμαστεί εκεί για τον ανταρτοπόλεμο στη Βολιβία. Στις αποσκευές του είχε ένα βουνό από χαρτιά, τα γραπτά του από την περίοδο που έμενε στην Πράγα. Μεταξύ άλλων, σκόπευε να γράψει μια βιογραφία για τους Καρλ Μαρξ και Φρίντριχ Ένγκελς. Εκτός αυτού έγραψε τις «Κριτικές σημειώσεις για την πολιτική οικονομία». Εδώ πρόκειται για έναν λεπτομερή απολογισμό που αφορούσε στην οικονομική πολιτική της Σοβιετικής Ένωσης και των άλλων σοσιαλιστικών κρατών. Για το σκοπό αυτό, ο Γκεβάρα χρησιμοποίησε μια αντιπαράθεση με το «Εγχειρίδιο Πολιτικής Οικονομίας», που είχε εκδοθεί το 1954 –σχεδόν ένα χρόνο μετά το θάνατο του Στάλιν. Οι μεταγενέστερες εκδόσεις επιβίωσαν «στο βαθμό που έλαβαν χώρα σημαντικές αλλαγές στη δομή και τον προσανατολισμό τους, όπως οι αλλαγές στην ΕΣΣΔ»[13], σημειώνει ο Τσε, και αυτές τις επεμβάσεις στο εγχειρίδιο τις αξιολογεί ιδιαίτερα κριτικά: «Τον αμείλικτο δογματισμό της εποχής του Στάλιν, τον ακολούθησε ένας αντιφατικός πραγματισμός. Και αυτός, αυτό είναι το τραγικό, δεν συσχετίζεται μόνο μ’ ένα συγκεκριμένο πεδίο των επιστημών, διαδραματίζεται σε όλες τις πτυχές της ζωής των σοσιαλιστικών λαών και προκαλεί ήδη εξαιρετικά επιβλαβείς διαταραχές, οι συνέπειες των οποίων είναι ανυπολόγιστες.»[14] Ο Τσε σ’ αυτό το βιβλίο προειδοποιούσε ότι ο σοσιαλισμός ήταν στα πρόθυρα, σε σχέση με τον ιμπεριαλισμό, να μείνει όλο και πιο πίσω απ’ αυτόν και θεωρούσε ήδη από τότε δυνατό ένα πισωγύρισμα των σοσιαλιστικών χωρών στον καπιταλισμό.

Αυτά τα γραπτά παρέμειναν αδημοσίευτα για δεκαετίες. Μόνο το 2006 και το 2007 εκδόθηκαν στην Αβάνα μαζί με άλλα έργα, που μέχρι τότε ήταν άγνωστα. Υπεύθυνο για την έκδοσή τους είναι το Centro de Estudios Che Guevara, το οποίο ιδρύθηκε το 1983 και διευθύνεται από την χήρα του Τσε, Αλέϊδα Μαρτς. Υπάρχουν ακόμη πολλά που πρέπει να ανακαλυφθούν για τον Τσε Γκεβάρα. Υλικό, με το οποίο μπορεί να εμποδίσει τους παραχαράκτες της ιστορίας του CNN και της CIA να περνούν τα ψέματά τους.
______

Σημειώσεις

[1] cnnespanol.cnn.com/2017/07/10/estuvo-involucrada-la-kgb-en-la-muerte-del-che-guevara/

[2] cnnespanol.cnn.com/2013/10/09/al-che-lo-mando-a-eliminar-fidel-castro-dice-el-hombre-clave-en-su-captura/

[3] elnuevoherald.com/opinion-es/article183906921.html

[4] Παράθεση σύμφωνα με: pcmle.org/EM/spip.php?article8578

[5] Paco Ignacio Taibo II.: Che. Die Biographie des Ernesto Guevara, Hamburg 1997, S. 171

[6] Paco Ignacio Taibo II, a. a. O., S. 327 f.

[7] marxists.org/deutsch/archiv/guevara/a_s_uno.html

[8] marxists.org/deutsch/archiv/guevara/a_s_wuaidhw.html

[9] Ernesto Che Guevara: Discurso en Argel 1965; academia.edu/4362215/DISCURSO_CHE_GUEVARA_CONFERENCIA_DE_ARGEL_1965

[10] tv.orf.at/orf3/stories/2755682/

[11] stern.de/politik/geschichte/schriften-ches-abschiedsbrief-an-cuba-und-fidel-3347270.html

[12] radio.cz/de/rubrik/geschichte/revolutionaer-taucht-unter-che-guevara-lebte-vier-monate-in-der-tschechoslowakei

[13] Ernesto Che Guevara: Apuntes críticos a la economía política, Havanna 2006, S. 30

[14] Ό.π.


Πηγή: junge Welt, 14.06.2018

Μετάφραση: Παναγιώτης Γαβάνας

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.